Monday, 17 June 2019

කළු සහ සුදු


මා පිලිප් ශාන්ත යන මාධ්‍යවේදියා හදුනාගත්තේ ටික කලකට පෙරය. ඒද වතපොත හරහාය. ඔහුගේ වතපොත භාවිතය තුල මම දැඩි රාජපක්ෂ විරෝධයක් දුටුවෙමි. මේ රජයද නොහොඹිනා අකටයුතු කම් කරද්දී ඔහු ඊට එරෙහිවද වත්පොතේ පෝස්ට් පළ කරන්න විය. මේ සමගම ඔහුගේ මිතුරන් කිහිප දෙනෙක් තම මත ඵලකරමින් ඔහුට සමච්චල් කරන්න විය. ඒ "තේරුණේ දැන්ද?" යන්න ගම්‍ය වන ලෙසටයි. 

"වෙනස සැපද?" මේ පසුගිය කාලය පුරාවටම අපි වතපොතේ දුටු සම්ච්චලයකි. 

පිලිප් ශාන්තගේ වතපොත මිතුරන් නිරූපනය කරන්නේ අද ලෝකයේ වැඩි දෙනෙකුගේ මානසික-පද්ධතියේ ස්වභාවයයි. ඔවුන් ලොව දකින්නේ කළු හෝ සුදු ආකාරයටයි. දේශපාලනය, ආගම, ජාතිය, ආදී මෙකී නොකී දෑ වෙනුවෙන් මිනිසුන් ගහ මරා ගන්නේද, සිත් තැවුල්, පසුතැවීම්, ක්‍රෝධ, ද්වේෂ ආදී ඍණ චින්තනයන්ගෙන් මනස පුරවා ගන්නේද මේ නිසාමය. 

මේ ලොව කළු සහ සුදු මිස, කළු හෝ සුදු නොවන බව බොහෝ දෙනෙකුට නොතේරෙයි. ඒ කළු සුදු අන්ත දෙක අතර අනන්ත වූ අළු පැහැයේ ශේෂයන් පවතියි. මේ බව තේරුම් ගැනීමට නොහැකි වීම දුක්ඛ දෝමනස්ස පමණක් කර ගසා ගත් අතෘප්තිකර, අසහනකාරී, සහ අසතුටින් පිරි ජීවිතයකට මග පාදයි.

දේශපාලනික මතිමතාන්තර ගත් කල ලංකාවේදී මා ජිවිත කාලය පුරාවටම බොහෝ විට දුටුවේ, ශ්‍රී ලංකා කාරයන්, යූ එන් පී කාරයන්, ජේ වී පී කාරයන් පිරිසකි. පසුව එය එක එක දේශපාලකයා බදා ගැනීම දක්වා ඔඩු දුවන්න විය. මේ අප දකින්නේ රටක් ඛේදවාචකයකට යන ගමනක මුල් පියවරකි. 

අපි කඩේකින් අඹ ගෙඩියක් මිලදී ගන්නා විට හොඳම ගෙඩිය තෝරා ගැනීමට උත්සුක වමු. එහෙත් සමහර විට එය කපා බලන විට පණුවන් පිරී පවතී. අඹ විශාරදයන්ට පවා මේ අත්දැකීම ලැබෙයි.  එවිට අප කරන්නේ එම ගෙඩිය විසිකර අළුත් ගෙඩියක් ගැනීමයි කලින් ගෙඩියට කොතරම් මිලක් ගෙව්වත් එහි පණුවන් ඇත්නම් එය විසිකළ යුතුය. අළුතෙන් ගන්නා අඹය තුලද පණුවන් සිටියි නම් එය අවාසනාවකි. කිසිවෙක් පනුවන් ඇති අඹයක්ම තෝරා ගනිතැයි මම නොසිතමි. එය අවාසනාව කියා අපට නැවතත් පණුවන් සිටින නව අඹය කෑමට නොහැක. එය ඉවත දමා කලින් විසිකළ පරණ අඹය නැවත අහුලාගෙන පණුවන් සිටින හරිය ඉවත් කර කෑමට ගැනීමද සාමාන්‍ය මිනිස් ස්වභාය නොවේ. අඹ කෑමට අවැසි නම් අපි හොඳ අඹයක් සොයා ගෙනම යා යුතුය. 

පවතින රජය කෙතරම් අසාර්ථක වුවත් ඒ තුලින් ඇති වුන ජනතා පිබිදීම දෙස මම සතුටු සිතින් බලමි. සාමාන්‍යයෙන් මා දන්නා ඉතිහාසය තුල ලංකාවේ කළාකරුවන්, වෘතිකයන්, සරසවි ඇඳුරන් ආදීන්ගේ දේශපාලන හැසිරීමේ පැහැදිලි රටාවක් පැවතුනි. 

චන්දයකට පෙර ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකු ශක්තිමත් පක්ෂයට ආවඩන්නේය. ඉන්පසු එම නලාකරුවන් පත්වන රජයේ දහසක් වැරදි ඇස් පනාපිට සිදුවෙද්දී ගොළු බිහිරි අන්ධයන් සේ හැසිරෙන්නේය. ඒ රජයෙන් ලැබෙන දහසකුත් වරප්‍රසාද භුක්ති විඳීමට ඇති කෑදරකම නිසාය. එතැනින්ද නොනැවතී සමහරු ඉතා දීන ආකාරයෙන් පාලකයාට ප්‍රශස්ති ගී ගායනා කරන්නද පෙළඹෙති. නැවතත් චන්දයක් ලංවන විට ඔවුහු ඊළඟට පෙනෙන ශක්තිවන්තයාගේ ඔඩොක්කුවට පනිති.

එහෙත් පසුගිය වකවානුවේදී ප්‍රථම වරට මේ තත්වය වෙනස්විය. පත්ව වසර දෙකක් ඉක්ම යන්නටත් පෙර මේ රජයට එරෙහිව අවි එසවූයේ රජය පත්කළ පිරිසමය. අදටත් විපක්ෂය නොයෙකුත් නර නාටක විප්‍රකාර කරමින් රජය පවත්වාගෙන යාමට අනියමාර්ථයෙන් උපකාර කරන අතර රජයට එරෙහිව අර්ථාන්විත අරඟලයක් කරන්නේ මේ රජය පිහිටුවන්න ඉදිරිපත් වූ පිරිසයි. අඩුම ගානේ, අඹය කුණුවී ඇති බව ඉක්මනින් වටහා ගැනීමට මේ පිරිසට හැකිවීම අගය කල යුතුය. පසුගිය රජය තුල මේ කර්තව්‍ය නියම කාලයේදී සිදු වුනා නම් බොහෝ දේ මීට වඩා යහපත් වන්නට තිබුණි. 

කාලාන්තරයකට  පසු සිදුවූ මේ යහ ඵලය සුදු  ලෙසින් දැකීමට සමහරුන්ට අපහසුය. එය ඔවුන්ගේ වරද නොවේ. දශක ගණනාවක් පුරා ඔවුන් දුටු දේ ඔවුන්ගේ මනස තුල සම්මතයක් වී ඇත. එය බිඳීම අපහසුය. "දැන්ද තේරුණේ" යන උපහාසයෙන් ඔබ්බට ගොස් පවතින වාතාවරණයෙහි  ධනාත්මක පස දැකීම ඔවුන් විසින්ම ගොඩ නගාගත් කොටු පවුරු මගින් වළක්වා ඇත.  

එහෙත් සමාජගත වන යහ ඵල වළක්වාලීමට මේ මනසට විලංගු දාගත් උදවියට අපහසු වී ඇති බවක් දැන් පෙනේ. කවදාවත් නැති තරම් උද්යෝගයක් අද system change එකක් වෙනුවෙන් මතුවී ඇත. මේ system change එක මෙතෙක් කල් පැවති ඔළු ගෙඩි වෙනස් වීම වෙනුවට ඔළු ගෙඩි ඇතුළ වෙනස් වීම බව තේරුම් ගැනීමටද සමහරුන්ට අපහසුය. ඔළු ගෙඩි ඇතුළ වෙනස් කිරීම පහසු නැත. ඒ සඳහා බොහෝ දේ වෙනස් කල යුතුය. එයට ජනතා කැපවීමක් අවශ්‍යම මොහොත උදා වී ඇත. 



දැන් සෑහෙන කලක සිට බටහිර යුරෝපීය, උතුරු ඇමරිකානු සහ ඕස්ට්‍රේලියානු රටවල සමාජීය මට්ටමින් හොඳ කල දසාවක් පවතී. මීට ප්‍රධාන හේතුවක් දෙස මා දකින්නේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු මේ රටවල ජන මනස තුල සිදුවූ, ලොව කළු සහ සුදු ලෙස දැකීමේ ප්‍රවණතාවයයි. මේ තත්වයට මනස ලඟා කරගැනීම සඳහා ඔවුන්ට ඉතා ඉහල මිලක් ගෙවීමට සිදුවිය. ඒ මිලියන ගණනක ජීවිත විනාශයකි. 

ලංකාව මෙන්ම දියුණු වෙමින් පවතින බොහෝ රටවල පිරිස් මේ සංවර්ධිත රටවලට ඇදී යන්නේ මේ යහපත් වාතාවරණය නිසාය. එහෙත් අවාසනාවකට එලෙස එතෙර යන බොහෝ ලාංකිකයන්ද ඒ රටවල ඇති මේ ධනාත්මක මානසික පද්ධතියට අනුගත වීමට උත්සාහ නොකරන සේයකි. වතපොතේ ඔවුන් පළ කරන පෝස්ට් මෙන්ම කොමෙන්ටු වලින්ද මේ බව තහවුරු වෙයි. 

අනෙක් අතට තම ආගම පුර්ණ ලෙස සුදු යයිද අනෙකුත් සියළුම ආගම් කළු යැයිද සිතන ජනතාවක් සිටින රටවල් අද වන විට පත්ව ඇති ඛේදවාචකය අප සියලු දෙනාම දනිමු.  

අප රටේ "රණවිරුවා" යන නාමයද මේ සුදු කළු අන්ත දෙකට පාපන්දුවක් මෙන් විසි කරන වදනකි. 

හමුදා සොල්දාදුවා යනු තවත් එක් රැකියාවක් කරන මනුෂ්‍යයෙකි. ඔහුගේ රැකියාවේ මුලික අංගයක් වන්නේ ඉහළින් එන අණට කීකරු වීමයි. මෙය බොහෝ රැකියා වලට පොදු කරුණකි. මීට අමතරව වෙනත් සියළුම මනුෂ්‍යයන් මෙන් හමුදා සෙබළා අතරද සුදු සහ කළු අඩු වැඩි වශයෙන් පවතින චරිත ඇත. එම වර්ණ සංකලනය කාලය හා පරිසරය අනුවද වෙනස් වෙයි.

එහෙත් ලංකාවේ බොහෝ දෙනෙක් සොල්දාදුවාගේ වර්ණය තීරණය කරන්නේ ඔහු ක්‍රියාත්මක වන කාලයට අදාළ රජය තමා දකින ලෙස සුදුද කළුද යන කරුණ මතයි. 

ජවිපෙ කළබල පැවතී 88/89 සමයෙන් අනතුරුව අපි නැවතත් සරසවියට පියනැගු කාලයේ අපගේ හිතවතියක් හමුදාව පිළබඳව දැක්වූ අදහස් මට තවමත් මතකය.

"මට පේන්න බැහැ ඔය කුළියට මිනී මරණ හමුදාව". ජවිපෙ ක්‍රියාකාරකම් මැඩ පැවැත්වීමට හමුදාව ක්‍රියා කල ආකාරය සහ එවකට ඇයගේ දේශපාලන නැඹුරුතාවය මෙම අදහසට හේතු වන්නට ඇත. හමුදාව විසින් කැරලිකරුවන් මැඩ පැවැත්වීමට අමතරව බහුතරයක් සිංහල වන අහිංසක මිනිසුන්ටද තද බල ලෙස පීඩා කිරීම ඒ කාලයේදී අපි සියළු දෙනා අත් දුටුවෙමු. ඒ හමුදාවේ සැටිය. මෙය ලොව කොතනටත් පොදුය. 

ඊට වසර ගනනාවකට පසු එම හමුදාවම LTTEයට එරෙහිව යුධ වදිද්දී ඇය ඔවුන් වෙනුවෙන් බෝධි පුජා පැවැත් වුවාය. එම යුධයට මැදිවූ බහුතරයක් වූ දෙමළ ජනතාවට එම හමුදාවෙන් කිසිඳු පීඩාවක් සිදු නොවූ බව ඇය තරයේ විශ්වාස කරන්නීය. එවකට පැවතියේ ඇය ආදරය කරන නායකයාගේ රජයයි.

එම රජය විසින්ම කල අණ දීම් වලින් සිංහල බහුතරය සිටින ප්‍රදේශවල උද්ඝෝෂණ වලට වෙඩි තබා මිනිසුන් ඝාතනය වත්දී ඇය මෙන්ම එම පාර්ශවයේ අනෙක් අයද මුණිවත රැකීය. විරුද්ධ පාර්ෂවයේ ඇත්තෝ මහා හඬින් රජයට එරෙහිව ඝෝෂා කළහ.

එම රජය පෙරලී නව රජයක් බලයට පත් විය. හමුදාව හෝ පොලීසිය වෙනස් වුයේ නැත. ඔවුහු කලින් කල දෙයම කරති. දැන් පෙර කල සොල්දාදුවාට රණවිරුවා යයි උපහාර දැක වූ උදවියම ඔහුට අළුගෝසුවා යන නම පටබඳිමින් සිටියි. කලින් සොල්දාදුවා නිර්ධය ලෙස විවේචනය කල උදවිය දැන් ඔහු "රණවිරු" වේදිකාවේ ඔසවා තබමින් සිටියි. 

රජයේ වැටුප් ලබන අන් කිසිඳු ශ්‍රමිකයෙකුට වඩා හමුදා සොල්දාදුවා තම රැකියාව හරි ආකාරයෙන් කරන බව බොහෝ කාරණා වලදී ප්‍රත්‍යක්ෂ වෙයි. මෙය ඔහුගේ රැකියාවේ ස්වභාවය මත සිදු වන්නකි. සොල්දාදුවා ඉහලින් ඔසවා තබන කිසිවෙකුත් මේ සොල්දාදුවගේ සුදු පසින් යමක් තම ජීවිතයට ලබා ගැනීමට උත්සහ දරතැයි මට නම් නොසිතේ. සාමාන්‍ය ජන සමාජයේම කොටසක් වන සොල්දාදුවාගේ කළු පසෙහි සුදු හුණු ගෑම වෙනුවට ඔහුගේ සුදු පසින් යමක් ජීවිතයට එක් කර ගැනීමට අප සිතනවා නම් එය ජීවිතයේ සාර්ථකත්වයට රුකුලක් වනු ඇත.




Thursday, 23 May 2019

එය ඇරඹී ඇත...



කුඩා කල මා බොහෝ සති අන්ත ගත කරන්නේ අපගේ මවගේ දෙමාපියන්ගේ නිවසේය. අපි එය හැඳින්වුයේ ආච්චිලාගේ ගෙදර කියාය. එහිදී මට නිතර ඇසුණු දෙබසක් මට එදා මෙන්ම අදත් විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කල නොහැක. 

"මේ, මම පොළට යනවා. එන්න දවල් වෙයි. රෙදි ටික අව්වේ දාල යන්නද?" මේ අපේ ආච්චිගේ පැනයයි. 

"හා, දාල යන්න අද වහින්නේ නැහැ" සමහර දිනවල සීයා කියයි. 

"දාල ගියාට කමක් නැහැ. ආව ගමන් ගන්නවා හොඳයි. හවහට වහී" මේ තවත් දිනෙක කාලගුණ අනාවැකියයි. 

"අපෝ අද වහිනවා, රෙදි දාල යන්න එපා, මට ඕව ගන්න මතක් වෙන්නේ නැහැ. මතක ඇතුව කුඩේ අරන් යනවා හොඳයි, ඔය කොලුවව තෙමන්නේ නැතුව" ඔහු මෙසේ කියන්නේ මමත් නිතරම පොළේ  යන ගමනට සම්බන්ධවන නිසාය. 

සීයාගේ කාලගුණ අනාවැකිය පිළිබඳව ආච්චිට තිබුණේ පුදුම විශ්වාසයකි. ඇය සමහර විට සීයාගේ කාලගුණ වාර්තාව අල්ලපු ගෙවල් වලටද ලබා දෙයි. මට මේ වාර්තාවේ නිරවද්‍යතාවය නිරීක්ෂණය කිරීමට කවදාවත් මතක් වුයේ නැත. එහෙත්, "මම කිව්වා මිසිස් පෙරේරාට අද දවල්ට වහිනවා කියල, ඇහුවේ නැහැනේ. ඔන්න රෙදි ටික ඔක්කොම තෙමුනට පස්සේ අකුලාගෙන ගියා" මෙලෙස ආච්චි කියන වාර නම් අනන්තවත් අසා ඇත. 

.......................................................

ජිවිතයේ අත්දැකීම් සමග සමහර මිනිසුන්ට  අනාගතය පිළිබඳව ලැබෙන ඉව මා රටවල් ගණනාවකදී නිරීක්ෂණය කර ඇත. ඒ හැකියාව ඇති බොහෝ මිනිසුන් මට මුණ ගැසුනේ සාමාන්‍ය ජනතාව අතරේදීය. දින දෙකකට පසු සන්ධ්‍යා කාලයේදී යම් නිශ්චිත කුඩා ප්‍රදේශයකට ඇතිවන අකුණු පිළිබඳව ඉතා නිවැරදිව ප්‍රකාශ කළ හැකි ගැමියන් මට අප්‍රිකාවේදී හමුවී ඇත. මෙය මා දන්නා අකුණු විද්‍යාවෙන් කිසිසේත්ම පැහැදිලි කල නොහැක. මට සිතෙන ආකාරයට මෙය අන් සියළු සත්වයන්ට සේම මනුෂ්‍යයාටද උපතේදීම ලැබෙන හැකියාවකි. වැඩිවිය පැමිණෙන විට අප මත සමාජය විසින් බලහත්කාරයෙන් පටවන "උගත්කම" අපව පරිසර සංවේදීතාවය පිළිබඳව නූගතුන් කරයි. 

ඔබට ලෝකය අවබෝධ කරගැනීමට අවශ්‍ය නම්, ඔබේ උගත්කම පසෙකින් තබන්න.

.........................................................

මේ කතන්දර මැද කතන්දර මට කියන්න සිත් වුයේ, ලංකාවේ දැනට සිදුවෙමින් පවතින සමාජ පරිවර්තනයක ඉව දැනෙන්න වූ නිසාය. මට ලංකාවේ එදිනෙදා සිදුවන හැඩතල වෙනස්කම්, වර්ණ ගැන්වීම්, ඇසට පෙනෙන්නේ නැත. ඒ මා සත් සමුදුරක් එතෙරින් සිටින නිසාය. නමුත් පසුගිය කෙටි කාලය තුල, පුවත් මගින් කියවෙන, නෑදෑ හිතමිතුරු දුරස්ථ සංවාද වලින් ඇසෙන කරුණු මගේ නූගත් ඉවට යම් යම් අනාගත සිදුවීම් පිළිබඳව පූර්ව දැනීමක් ලබාදෙයි. මේ අනාගත පින්තුරය පූර්ණ ඉවක් මතම සිත්තාරු කෙරෙන්නක් ලෙසද මම නොසිතමි. ඒ එහි යම් තාර්කික පදනමක්ද නැතුවාම නොවන නිසාය. 

......................................................

පසුගිය වසර දහය තුල ලාංකික ජන සමාජය තුල දේශපාලුවා පිළිබඳව ඇති ප්‍රසන්න චින්තනය ක්‍රමයෙන් වියෝවන බව පෙනුණි. සාමාන්‍යයයෙන් එතෙක් සිදුවුයේ අඩ-දශකයකට පමණ වරක් මහජන දේශපාලන ලැදියාව පක්‍ෂ දෙකක් හෝ තුනක් අතර දෝලනය වීමයි. එහෙත් පසුගිය දස වසර තුල මෙම තත්වය ක්‍රමයෙන් වෙනස් වූ අතර අවසන් වසර තුන තුල එය ත්‍වරණයට ලක්වී පසුගිය සති කිහිපය තුල විදුලි වේගයක් ලබා ගත් සේයක් දැනේ.

.......................................................

සහරාන් බොහෝ දේ වෙනස් කළේය. කෙදිනක හෝ ඔහු ඉතිහාස ගත වනු ඇත. ඒ ලංකික ජනමනස පූර්ණ පරිවර්තනයකට භාජනය කල එක් ප්‍රබල සාධකයක් ලෙසයි. සහරාන්ගේ ක්‍රියාදාමය නිමවන්නේ ලාංකික බහුතර ජන විඥානය තුල දේශපාලන රාමුවම පිළිබඳව දැඩි පිළිකුලක් මතුකරමිනි. මෙම සිද්ධිය හා සම්බන්ධව සියළුම දේසපාලුවෝ අසමර්ථ විය.

"මම සිටියා නම් මෙසේ කරන බව", ඔවුන් කියන හැම විටම ඔවුන්ද පින්තුරයේ කොතැනක හෝ සිටින බව ඇස් කන් ක්‍රියාත්මක වන සියළු දෙනාටම අවබෝධ වන්න විය. ඇස් කන් වසා ගෙන සිටින දේශපාලන ගැත්තන් පමණක් අනෙකාගේ වරද දකිමින් තමාගේ පිලට සුදු හුණු ගෑමට යත්ත දැරුවත්, ඔවුන් වේගයෙන් සුළුතරය වෙමින් පවතී. 

අපි කෙතරම් system change එකක් ගැන කතා කලත්, ජනතාව එය තේරුම් ගත්තත්, ජනවිඥානයට එය අවබෝධවන තෙක් පරිවර්තනයකට මග පෑදෙන්නේ නැත. එය දැන් සිදුවෙමින් පවතී. තමන්ම තමන්ට ප්‍රභූන් යයි කියාගන්නා හොර තක්කඩියන්ට  එරෙහිව නැගුණු හෝන් හඬ මේ පද්ධති පරිවර්තනයේ සැබෑ ආරම්භය ලෙස මම දකිමි. මන්ද එය කිසිසේත්ම පෙර සංවිධානායකින් තොරව ජන මනස තුලින් පැනනැගුනු විරෝධයක් බැවිනි. 

රටේ අප්‍රසාදයට පත් වූ දේසපාලුවෙක් දුකට පත් ජනතාව වෙනුවෙන්, ජනතාවගේම මුදල් ලබාදීමට සංදර්ශන පැවැත්වීම හා ඊට පැන නැගුනු විරෝධයද සැලකිය යුතු කාරණයකි. මෑත කාලයේදී යම් කලාකරුවන් කිහිප දෙනෙකු විසින් මේ සඳහා පූර්වාදර්ශ ලබා දී තිබුණි. ඉන් පසු විපක්ෂයේ දේශපාලුවන් දක්වන්න ගිය අනවශ්‍ය සහ අනාරාධිත පාසැල් ප්‍රදර්ශනයන්ට නැගුනු හූ හඬද බැරෑරුම් ලෙස තේරුම් ගැනීමට තරම් ලාංකීය දේසපාලුවා මුහුකුරා ගොස් ඇතැයි මම නොසිතමි. 

මෙතෙක් සුළුතරයක් තුල හෝ යම් බලාපොරොත්තුවක් ජනිත කරවූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වයං-විනාශයක් කරා ගමන් කිරීම පිළිබඳවද මෙහිදී යමක් නොකියාම බැරිය. ඉතා අපකීර්තිමත් දේශපාලකයෙකු රැකගැනීම සඳහා ඔවුන් ගෙන ආ විශ්වාසභංග යෝජනාවෙහි අරමුණ තේරුම් ගැනීමට අසමත් කුඩා දරුවෙක් පවා ඇතැයි සිතිය නොහැක. ඔවුන්ගේ මේ බිඳ වැටීම පරිපුර්ණ පද්ධති වෙනසක ආරම්භය සැබෑවටම සනිටුහන් කරයි. 

ජන මනස පිබිදීමත් සමගම ධනාත්මක මෙන්ම ඍණාත්මක ක්‍රියාවලියන්ද උත්ප්‍රේරණය වී ඇත. වසර කිහිපයක් තිස්සේ සංවිධානාත්මකව සිදු කිරීමට යත්ත දැරූ, යම් ජන වර්ගයකට අයත් ව්‍යාපාර වර්ජනය කරවීම, මෙතෙක් හැමවිටම අසාර්ථක විය. එහෙත් මෙවර එය ජනවිඥානය තුලට සාර්ථකව ඇතුළු කිරීමට සහරාන් සමත් විය. මෙහි යහ-අයහ ඵල අනාගතයේදී අපි විඳිනු ඇත. 

............................................................

දෑස් වසාගෙන වුවද දකින්න. එය ඇරඹී ඇත. ඔබද එහි ඇත. 


Thursday, 16 May 2019

ලංකාව කොයිබටද?


මගේ ජීවිත තුල මා සාමාන්‍ය කතා බහක යෙදී ඇත්තේ රාජ්‍ය නායකයන් දෙදෙනෙකු සමග පමණි. ඒ දෙදෙනාම පකිස්ථානුවන්ය. පර්වේස් මුෂරෙෆ් හා බෙනාසීර් භූතෝ ඒ දෙදෙනාය. පළමුවැන්න රාජ්‍ය නායකයාව සිටියදීත් දෙවැන්නා නායකත්වයෙන් පරාජයවී සිය රටෙනුත් පිටමන්වී සිටින අවධියක මට මුණ ගැසුණි.

මුෂරෙෆ් මහතා හමුවූ දෙවතාවෙහිම මම බොහෝ දේ ඉගෙනගත්තෙමි. එක් අවස්ථාවක අපගේ කතාව නොසිතූ පැනයක් වෙතට ඇදී ගියේය. මට මතක ඇති ආකාරයට ඒ මාතෘකාවට අපව ගෙන ගියේ අපගේ සාකච්චාවේ රැඳී සිටි ආතාර්-උර්-රහ්මාන් මහතාය. පැනය වුයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සිවිල් පාලනයක සිට හමුදා පාලනයකට රටක් ගෙන ඒම බලහත්කාරයක්ද යන්නයි.

මුෂරෙෆ් මහතා සාමාන්‍ය කතාබහේදී ඉතා ප්‍රියමනාප පුද්ගලයෙකි. ඔහු ඉතා සැහැල්ලුවෙන් ඔහුගේ පිළිතුර ඇරඹීය.

"රටක පක්ෂ විපක්ෂ බේදයකින් තොරව මුළු දේශපාලන තන්ත්‍රයම අන්ත දුෂිත වන විට ජනතාව අසරණ වෙනවා. එවිට ඔවුන්ට ඇත්තේ එකම පිලිසරණයි ඒ රටේ හමුදාවයි. මහජනතාවට වැදගත්වන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුවක්ද නැත්නම් මිලිටරි ආණ්ඩුවක්ද කියන එක නෙවෙයි. වැටුණු දේශයක් ගොඩගත හැකි පාලකයෙක්. රටක දේශපාලනය දුෂණයේ අන්තයටම වැටෙන අවස්ථාවක හමුදා නායකයා නැණවත් එසේම උදාර පුද්ගලයෙක් නම් එය දෙවියන්ගේ ආශීර්වාදය ලත් දේශයක්"

ඔහු තම පැහැදිලි කිරීම නිම කලේ යම් ගාම්භීර, ආත්මාභිමානයෙන් යුත් ස්වරයකිනි.

රටවල් කිහිපයකම දේශපාලනය අත්විඳ ඇති මට ලංකාවේ දේශපාලන අනාගතය පිළිබඳව යම් ඉවක් දැනෙයි. අප මෙතෙක් කල් කතා කල system change එක පැමිණීමට වේදිකාව සකස් වී ඇතැයි මට සිතේ. එහෙත් එය අප බොහෝ දෙනෙක් සිතු පද්ධති වෙනසට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් එකක් වනු ඇත.

ශ්‍රී ලංකාව දෙවියන්ගේ ආශිර්වාදය ලත් දේශයක් දැයි අනාගතය විසින් තීරණය කරනු ඇත.



............

Wednesday, 1 May 2019

ලංකාවේ කම්කරු දිනය සහ අජාන් බ්‍රහ්ම්


මට අජාන් බ්‍රහ්ම් ස්වාමින්වහන්සේගේ ප්‍රසිද්ධ කතා දෙකක් මතක් වෙයි. 

එතුමා වරක් ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිරගෙදරක පැවැත්වූ දේශනයකදී, තම ආශ්‍රමයේ ඇති අල්පේච්ඡ දිවි පැවැත්ම ගැන දීර්ඝ විස්තරයක් කර ඇත. සිය ගණනක් දෙස් විදෙස් ජනතාව දුර කතර ගෙවාගෙන ස්වේච්චාවෙන් පැමිණ භාවනා කටයුතුවල යෙදෙන මෙම ආශ්‍රමයේ කිසිඳු සුඛෝපබෝගීත්වයක් නැත.  අත්තිවාරමේ සිටම සංඝයා වහන්සේලාගේ සහ අනෙකුත් සැදැහැවතුන්ගේ දෑතින් ඉදිවූ එය ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිර ගෙදරක ඇති සුව පහසුව හා සසඳන කල ඉතා අවම මට්ටමක පවතී. 

මේ කතාවෙන් අනතුරුව ඉතා කණගාටු ස්වරයෙන් කතා කල සිරකරුවෙක් "එසේනම් ඔබ වහන්සේ අප සමග විත් නතර වන්න" යයි අවංක සිතින් ආරාධනා කලේය. නිමේෂයකින් සියළු දෙනාටම සිනහ පහල වුයේ සිරකරුට තමා සිටින තැනද අමතක වූ බැවිනි.

ඊළඟ කතාවද මේ සිරගෙදර පිළිබඳවමය. සිරගෙදර අධිපතිගේ ආරාධනයෙන් එතුමා එහි සති පතා පැවැත්වෙන භාවනා පන්තියක් ඇරඹීය. පළමු දින ශාලාව අතුරු සිදුරු නැතිව පිරී ඉතිරී තිබුණි. එහෙත් සතියෙන් සතිය ක්‍රමයෙන් සෙනග අඩුවන්න විය. සති කිහිපයකට පසු ඉතිරිවූයේ සුළු දෙනෙකි. ඉන් අයෙක් භාවනා සැසියෙන් පසු අජාන් ස්වාමීන් වෙත පැමිණ යටහත් පත්ව මෙසේ ඇසීය. 

"අපිට තාප්පේ උඩින් පාවෙලා යන්න තව කොච්චර කල් යයිද?".

ස්වාමීන් වහන්සේට යතාර්ථය තේරුණේ එවිටය. භාවනා කිරීමෙන් මිනිසුන්ට පාවීමේ (levitating) හැකියාව ලබා ගත හැකැයි  යම් අයෙක් (බොහෝ විට තවත් සිරකරුවෙක්) ඔවුන්ට අණ්ඩරයක් දී ඇත. ඔවුන් සියල්ලෝම පැමිණ ඇත්තේ සිරගෙදර බිත්ති වලට උඩින් පාවී පලා යන අරමුණෙනි.

...........................................................................

මීට වසර 32 කට පෙර, ජේ ආර් ජයවර්ධන රජය මැයි දිනය තහනම් කළේය. ඒ සිදුවිය හැකි ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර වලින් ජනතාව මුදවා ගැනීමට යයි කියාය. එහෙත් එයින් රට තුල මහා කලබගෑනියක් ඇතිවිය. මිනිසුන් තහනම නොතකා පෙළපාලි ගියේය. අන්තිමට මිනිසුන්ට සිදුවුයේ ත්‍රස්තවාදීන්ගෙන් නොව රජයෙන් එල්ල කළ ප්‍රහාරයන්ගෙන් බේරී සිටීමටය.

වසර 2006 දී මෙලෙසටම රාජපක්ෂ රජය මැයි දින පෙළපාලි නොපවත්වන ලෙස නිල නොවන තහනමක් පැනවීය. ඉන් පසු 2018 වසරේදී වෙසක් පොහොය පටලවාගෙන සිරිසේන-රනිල් රජය මැයි දිනය සතියකින් කල් දමන්න උත්සහ කළේය. අවස්ථා දෙකම කෙලවර වුයේ රට තුල වාද විවාද මෙන්ම කලහකාරී වතාවරණයක්ද ඇති කරමිනි.

මෙවර එවන් කිසිම අණපනත් පැනවීමක් සිදු නොවීය. යම් ඉල්ලීමක් පමණක් බල අධිකාරියෙන් සිදුවිය. සියල්ලෝම ස්වේච්චාවෙන් තම තමන්ගේ මැයි දින පෙළපාලි අවලංගු කළහ. ඒ වෙනුවට ඇතුලත හෝ සුරක්ෂිත එළිමහනක සංකේතාත්මක කෙටි සීමිත රැළියක් පමණක් පැවැත්වීමට සියල්ලෝ වගබලා ගත්හ. 

මේ සංසිද්ධිය අපට පැහැදිලි පණිවිඩයක් ලබා දෙයි. අපගේ සියළු භෞතික ක්‍රියා තීරණය වන්නේ මානසික ප්‍රතිචාරය මත බව අපට දේශපාලනයේ සිට පවුල් ජීවිතය දක්වාම අමතක වෙයි. සෝවියට් කඳවුරේ වැසියන් තුල වූ ජීවන තත්වය එදා සහ අද සංසන්දනය කිරීමේදී අපට පැහැදිලිවම පෙනෙන්නේ ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් එදා, කාලයට සාපේක්ෂව වඩා හොඳ ජිවිත ගතකල බවයි. එහෙත්  ඒ වකවානුවේදී සෑහෙන පිරිසක් විශාල ජීවිත අවධානමක් ගෙන බර්ලින් තාප්පයෙන් බටහිරට පැනීමට උත්සහ ගත්තේය. අනෙක් අතට යාමට කිසිවෙක් උත්සහ ගත් බවක් වාර්තා නොවෙයි. අදත් ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් කියන්නේ පසු-සමාජවාදී යුගයට ඔවුන් වඩාත් කැමති බවයි. 

සමාජ පද්ධතියක්, හොඳ හෝ නරක යමක් බලහත්කාරයෙන් කරවීමට යොමු කල හැකි ක්‍රමවේද දෙකකි. එකක් පාලන අධිකාරිය මගින් බලහත්කාරය පැටවීමයි. අනෙක දේව අධිකාරිය මගින් එය සිදු කිරීමයි. 

මේ ක්‍රමවේදයන් දෙකම අවශ්‍යවන අවස්ථා ඇත. ටජ් මහල, මිසරයේ පිරමීඩ, ලංකාවේ දුම්රිය මාර්ග පද්ධතිය ආදී බොහෝ දේ අපට පෙන්වන්නේ දේශපාලන බලධිකාරියේ බලහත්කාරයයි. එහෙත් ඒ බලහත්කාරය සමාජයේ අවශ්‍යතා දශක ගණනාවක සිට සහශ්‍ර ගණනාවක් දක්වා සපුරා ඇත. සමාජ පීඩනයේ අන්තයට වැටුණු මිනිස් පද්ධතියක් ඉන් මුදවා ගැනීම සඳහා දේව බල අධිකාරිය මහඟු මෙහෙයක් ඉටු කරයි. අපි එය ලොව දස දෙස සහශ්‍ර කිහිපයක් පුරා දැක ඇත්තෙමු. 

එහෙත් එම බල අධිකාරීන්ගේ අවශ්‍යතාවය වියැකී යද්දී බලහත්කාරයද ක්‍රමයෙන් තුනී කිරීමේ සුදානමක් තිබීම වැදගත්ය. මෙය තේරුම් නොගත් සෝවියට් දේශයට වූ දේත්, එය තේරුම් ගත් චීනයේ පැවැත්මත් මීට හොඳ උදාහරණයන්ය. 




Saturday, 27 April 2019

සතියකදී බොහෝ දේ වෙනස් විය


"ඔවුහු අහිංසක මිනිසුන් 300 කට ආසන්න පිරිසක් සමග සමස්ත ලාංකික මුස්ලිම් සමාජයම මරා දැමූහ"

ලක් ඉතිහාසයේ ආගම මුල් කරගෙන සිදුවූ ම්ලේච්ඡතම ප්‍රහාරයකින් සතියකට පසු මා දකින අසන ලාංකික සමාජය මට ඉහත වැකියෙන් සාරාංශ කල හැක. ලාංකිකයන්  බොහෝ දෙනෙකු මෙන්ම මාද මේ සතිය තුල වෙනස් වී ඇතැයි මට හැඟේ. සමාජ ජාලා හරහා මා දකින, දුරස්ථ සන්නිවේදන ක්‍රමවේදයන්ගෙන් මා අමතන හිතමිතුරන්ගේ පෝස්ට්, කොමෙන්ටු මෙන්ම හඬද ගෙන එන්නේ පේලි අතරින් කියවෙන පණිවිඩයකි. ඒ අප සිතාගෙන සිටි බොහෝ දේ වැරදි බවයි.

හැමදාමත් ලොවේ කොතැනක හෝ ඉස්ලාම් ජිහාඩ් සංවිධානයේ ප්‍රහාරයක් දියත් වූ විට "ඒ නරක ඉස්ලාම් - අපි හොඳ ඉස්ලාම්" යයි කියා අත සෝදාගැනීමට පුරුදු වී සිටි අපේ හිතවත් මුස්ලිම් සහෝදරත්වයට තවදුරටත් එය කිරීමට නොහැකි වී ඇත. නැවතත් හා කිරීමට අපහසු තරමට මුස්ලිම් ජනතාව කෙරේ රටේ අනෙකුත් සමාජ පද්ධතීන් තුල වූ විශ්වාසය පළුදු වී තිබේ. සමාජයට අවශ්‍ය, කවුද හරි කවුද වැරදි යයි සෙවීම සඳහා නොනවතින තර්කයක යෙදීම නොවේ. සිදුවන ව්‍යසන වලකා ගැනීමයි.

මේ මානසික විකෘතිය තනන්නේ යමක්ද එම මූලය උදුරා දැමීම අත්‍යවශ්‍ය වෙයි. සමාජය ඒ වෙනුවෙන් දේශපාලනයෙන් සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් වියුක්ත වූ විශාල කතිකාවතක් ගොඩනගමින් සිටින බව පෙනෙයි. මේ සඳහා ඉස්ලාම් සමාජයේ කැමැත්ත හා සහයෝගය අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මේ සතිය දේශපාලන ඛේදවාචකයකි. රජය මෙන්ම මුළු විපක්ෂයම දැඩි සේ අසමත්විය. ඕනෑම රජයකින් අඩු පාඩු කම් සිදුවේ. එහෙත් ඒ අවස්ථාවලදී එකට සිටගෙන වරද නිවැරදි කරගන්නවා වෙනුවට ඔවුන් එකාට එකා ඉතා අඳබාල මට්ටමින් චෝදනා එල්ල කරගන්න විය. පක්ෂ බේදයකින් තොරව, මහජනතාව මේ දෙස බලා සිටියේ විශාල පිලිකුලකිනි. 

විපක්ෂයේ තිබුනේද මහා වියවුල් තත්වයකි. ඔවුන්ට අවශ්‍ය වුයේ මෙම අවස්ථාව රජයට පහර දීම සඳහා උපයෝගී කරගැනීමටයි. එහෙත් ඒ සඳහා ඔවුන් තුල සුදානමක් නොවීය. විපක්ෂය රජයේ දුර්වලතා පිළිබඳව කෑමොර දුන් බොහෝ අවස්ථාවල් කෙලවර වුයේ සියළු දෝෂ වල දැවැත්ත මූලයක් තම මුවෙහි රුවාගෙනය. 

පාර්ලිමේන්තුවේ සිටින 225 දෙනාම තුරන් කල හැකි ත්‍රස්තවාදියෙකු නොසිටීම පිළිබඳව දුක පලකරන හාස්‍යජනක කාටුනයන් සමාජමාධ්‍ය පුරා පැතිරෙන්න විය. මෙය ජනතාව අතරින් දේශපාලකයා වෙත එල්ලවන පිළිකුල මනාව පිළිබිඹු කළේය. ලංකාවේ ප්‍රධාන සමාජ ජාලාව වන FB පවා තහනම් කර ඇති අවස්ථාවක මෙතරම් දරුණු අප්‍රසාදයක් දේශපාලකයන් කෙරේ ප්‍රදර්ශනය වීම වැදගත් කාරණයකි. 

මෙම සමස්ත ක්‍රියාවලිය තුලම ඉහල ප්‍රතිරූපයක් ස්ථාපිත කරගත් එකම පුද්ගලයා වුයේ කාදිනල් රන්ජිත් මැල්කම් හිමිපාණන් පමණකි. එතුමා තම පෞරුෂත්වයෙන්, වචන භාවිතයෙන් මෙන්ම අංග චලනය සහ මුහුණේ ස්වරුපය හැසිරවීම තුලින්ද ඉතා ව්‍යක්ත සහ සම්භාවනීය ස්වරුපයක් පෙන්නුම් කළේය. අවාසනාවකට අපගේ සංඝ සමාජය තුල මේ ආසන්නයටවත් ලං විය හැකි චරිතයක් නොවීය.

අපගේ සුරක්ෂිත බාවය තහවුරු කල හැකි එකම ගැලවුම්කරු හමුදාව පමණක් බවට දැඩි අදහසක් මහජනතාව අතර මුල් බැස ගනිමින් තිබේ. දේශපාලකයා මෙන්ම ආගමික නායකත්වයද අභිබවා මේ පණිවිඩය සමාජය තුල පැතිරී යයි. 

මෙහි හොඳ නරක අපි අනාගතයේදී දකිමු.



Saturday, 20 April 2019

විදුලිය ගැන පොඩි කතාවක්


ලංකාවේ විදුලිබල අර්බුදය ගැන මේ ලිපිය ලිවිම සඳහා පසුගිය සතියේ මම වෙනත් ලිපියක් මගින් ප්‍රවේශයක් ලබා ගතිමි. මෙම ලිපියෙහි අඩංගු වන ලංකාව පිලිබඳ සියලුම දත්ත විදුලිබල හා පුනර්ජනනීය බලශක්ති අමාත්‍යාංශය නිකුත් කර ඇති නවතම ප්‍රකාශයන්ගෙන් උපුටා ගන්නා ලදී. 

බලශක්තිය ගැන කතාකිරීමේදී විෂය බාර ඇමතිවරයාගේ/ ඇමතිවරියගේ සිට විදුලි පාරිභෝගිකයා දක්වා වරද්දා ගන්නා ඉතා සරල කාරණයක් ඇත. එනම් ක්ෂමතාවය (power) හා ශක්තියයි (energy). මේ සඳහා මට සාමාන්‍ය පෙළ පාඩමක් කෙටියෙන් ඉදිරිපත් කිරීමට  සිදුවෙයි. 

නිමල් ජල කරාමය ඇර බාල්දියක් ඒ යටින් තැබූ විට තත්පරයකදී එයට එක්රැස්වන ජල ප්‍රමාණය ක්ෂමතවයට සමාන වෙයි. නිමල් ඒ ආකාරයෙන් කරාමය පැයක් හෝ දිනක් ආදී වශයෙන් ඇර තැබුවහොත් තැබුවහොත් එකතු කරගත හැකි මුළු ජල ප්‍රමාණය පැයක හෝ දිනක ශක්ති සැපයුමට සමානවෙයි. 

නිමල්ගේ කරාමයෙන් ජලය ගලන්නේ එකම ශිඝ්‍රතාවයෙන් නම් එකතුවන මුළු ජල ප්‍රමාණය පහසුවෙන් ගණනය කල හැක. උදාහරණයක් ලෙස තත්පරයකට ජලය ලීටර 0.1 ක් පිරේ නම් පැයකදී එකතුවල ජල ප්‍රමාණය ලීටර 360 කි (0.1 x 3600).  එහෙත් නිමල්ගේ කරාමයෙන් එන ජල ප්‍රමාණය නිරතුරුවම අඩු වැඩි වෙයි නම් මෙම ගණනය කිරීම ලෙහෙසි නැත. 

විදුලි ක්ෂමතාවය, වොට් (Watt හෝ W) වලින් මනිනු ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් නිවසක හෝ කර්මාන්තශාලාවක ක්ෂමතාවය වොට් දහසේ එකක වලින් නැත්නම් කිලෝ වොට් (kW) වලින් ප්‍රකාශ කිරීම පහසුය. විදුලි බලාගාර ධාරිතාවය වොට් මිලියනයේ - මෙගා වොට් (MW) - ඒකක වලින් හෝ වොට් බිලියනයේ - ගිගා වොට් (GW) - ඒකක වලින් සඳහන් කිරීම පහසුය. සමහර රටවල ගිගා වොට් දහසේ ඒකක (ටෙරා වොට් -TW) වලින්ද කතාකරන කාලය එළඹ ඇත. 

වසරක පමණ කාලයක් සැලකීමේදී විදුලි ජනකයක් එකම ක්ෂමතාවයකින් නිරතුරුවම නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ නිරතවෙතැයි බලාපොරොත්තු විය නොහැක. අලුත්වැඩියා හා නඩත්තු කටයුතු, පාරිභෝගික ඉල්ලුම, ශක්ති ප්‍රභව සැපයුම  ආදී කරුණු මත විදුලි ජනනය අඩු වැඩි වීමට හෝ සම්පුර්ණයෙන් නැවතීමට පුළුවන. මේ නිසා වසරකදී නිපදවන ශක්තිය බලාගාරයේ ධාරිතාවය මත පමණක් රඳා නොපවතී. 

සාමාන්‍යයෙන් ශක්තිය මනින ඒකකය ජූලය (J) වුවත් විදුලි ශක්තිය මැනීම සඳහා වොට්-පැය (Wh) යන ඒකකය යොදාගනී. මෙය සාපේක්ෂ වශයෙන් කුඩා ඒකකයක් බැවින් kWh, MWh, GWh ආදී වශයෙන් වොට්-පැය දහසේ, මිලියනයේ සහ බිලියනයේ ඒකක සාමාන්‍යයෙන් භාවිත කෙරේ.

දැන් අපි ලංකාවේ තත්වය දෙස බලමු. මේ වන විට රටේ මුළු විදුලිබල ස්ථාපිත ධාරිතාවය (total installed capacity) ගිගා වොට් 4 කට මදක් ඉහලය (සසඳා බැලීම සඳහා - ඉන්දියාවේ මුළු ස්ථාපිත ධාරිතාවය ගිගා වොට් 335 කි). ලංකාවේ වාර්තාවන උපරිම විදුලිබල ඉල්ලුම ගිගා වොට් 2.5 කට වඩා ස්වල්පයක් වැඩිය. මේ අනුව බැලූ බැල්මට ලංකාවේ විදුලි බල නිෂ්පාදනය ඉහටත් උඩින් සෑහේ. 

එසේ නම් කලින් කලට රට අඳුරේ පවතින්නේ කුමක් නිසාද?

ලංකාවේ විදුලි බල නිෂ්පාදනය පිලිබඳ දැක්වෙන පහත දත්ත මගින් ඔබට මෙය තේරුම් ගත හැක. 

ශක්ති ප්‍රභවය
ස්ථාපිත ධාරිතාවය

ප්‍රතිශතය

ජල විදුලි (මහා පරිමාණ)
1364 MW
33.7%
ගල් අඟුරු
900 MW
22.3%
අනෙකුත් තාප විදුලි 
(ලංවිම සතු)
604 MW
14.9%
අනෙකුත් තාප විදුලි 
(පෞ අ සතු)
611 MW
15.1%
ජල විදුලි (සුළු පරිමාණ)
356 MW
8.8%
සුළං බලශක්ති
128 MW
3.2%
සුර්ය බලශක්ති
51 MW
1.3%
ජීව ස්කන්ධ (biomass)
29 MW
0.7%


ශක්ති ප්‍රභවය
2017 ජනවාරි - අගෝස්තු මාස තුල විදුලිබල ශක්ති නිෂ්පාදනය ප්‍රතිශතයක් ලෙස
ජල විදුලි (මහා පරිමාණ)
16%
ගල් අඟුරු
40%
අනෙකුත් තාප විදුලි 
(ලංවිම සතු)
18%
අනෙකුත් තාප විදුලි 
(පෞ අ සතු)
19%
ජල විදුලි (සුළු පරිමාණ)


7%
සුළං බලශක්ති
සුර්ය බලශක්ති
ජීව ස්කන්ධ (biomass)

ඉදිකර ඇති විදුලි බලාගාරවල ධාරිතාවය අනුව ජල විදුලිය (මහා පරිමාණ) නිෂ්පාදනයෙන් 34% පමණ වේ. එහෙත් සැබෑ වශයෙන්ම නිපදවා ඇති ශක්තිය බැලූ විට මෙම ප්‍රතිශතය 16% කි. එනම් අඩකටත් වඩා අඩුය. සැබෑවටම ශක්ති නිෂ්පාදනයට උරදී ඇත්තේ ගල් අඟුරු ඇතුළු තාප බලාගාරයි. අනෙකුත් පුනර්ජනනීය බලශක්ති මගින් නිපදවෙන විදුලියද 14% සිට 7% දක්වා, එනම් හරි අඩකින් අඩුවී ඇත.

මීට හේතුව කුමක්ද? 

තාපබලාගාර මෙන්, ජලවිදුලිය සහ අනෙකුත් බොහෝ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ආශ්‍රිතව ගොඩ නැගුනු බලාගාර එකම ශීඝ්‍රතාවයකින් ශක්තිය නිපදවන්නේ නැත. ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය බොහෝ විට කාලගුණය, දේශගුණය, ස්වභාවික ආන්තික සිදුවීම් ආදී කාරණා මත ප්‍රභල ලෙස රඳා පවතී. මෙහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඒවායේ ස්ථාපිත ධාරිතාවය සහ සැබෑ ධාරිතාවය අතර විශාල වෙනසක් තිබීමයි. 

මෙම බලාගාරවල නිෂ්පාදනය පහල යාම තාප බලාගාර වලටද වක්‍රාකාරයෙන් බලපායි. විශේෂයෙන්ම ඉඩෝරයත් සමගම දිවයිනේ ඇති ජලාශ සිඳී යාම හේතුවෙන් ජලවිදුලි බලාගාරවල නිෂ්පාදනය විශාල වශයෙන් පහල බසී. මෙහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ තාප විදුලි බලාගාර කිසිඳු විවේකයක් නොමැතිව එක දිගටම නිෂ්පාදනයේ යෙදවීමයි. මේ නිසා එම විදුලි ජනන යන්ත්‍ර ක්‍රියාවිරහිතවීමට ඇති ඉඩකඩද වැඩිවෙයි.

කල යුත්තේ කුමක්ද?

මෙහිදී ලොව බොහෝ සංවර්ධිත රටවල් අනුගමනය කරන ක්‍රමෝපායන් දෙකක් ඇත. විදුලිබල ඉල්ලුම අඩු කාල පරාසයන් තුලදී අතිරික්ත වන ශක්තිය ගබඩා කර පසුව භාවිතයට ගැනීම එක් ක්‍රමයකි. 

මේ වනවිට මේ සඳහා අතිරික්ත විදුලි ශක්තිය මගින් හයිඩ්‍රජන් වායුව නිපදවීම යුරෝපයේ බොහෝ රටවල් මෙන්ම ජපානය සහ දකුණු කොරියාවද අරඹා ඇත. මෙම හයිඩ්‍රජන් වායුව ගබඩා කර ඉන්පසු ඉන්ධන කෝෂ (fuel cells) ආශ්‍රයෙන් විදුලි මෝටර් රථ සහ වෙනත් විදුලිබලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන උපකරණයක් බලගැන්විය හැක. හයිඩ්‍රජන් කෝෂ වල ක්‍රියාකාරිත්වය සාමාන්‍ය බැටරියකට සමානය. එය හයිඩ්‍රජන් වායුව මගින් නැවත නැවතත් පන ගැන්විය හැක (බැටරියක් චාර්ජ් කරන්නා සේ). 

එසේම මේ වනවිට ඉතා ශීඝ්‍රයෙන් හයිඩ්‍රජන් අන්තර් දහන එන්ජින් නිෂ්පාදනය වෙමින් පවතී. ජර්මනියේ මේ වන විට හයිඩ්‍රජන් එන්ජින් යෙදූ දුම්රිය පවා ධාවනය වන අතර ඉන්දියාවේ ටාටා සමගම හයිඩ්‍රජන් මගින් දිවෙන බස් රථ සාදයි. ලෝකයේ බොහෝ රටවල හයිඩ්‍රජන් දහන එන්ජින් සහිත මෝටර් රථ නිපදවේ. බොහෝ රටවල අනාගතය මේ වන විට හයිඩ්‍රජන් ආර්ථිකයක් මත ගොඩනැගෙමින් පවතී. 

අනෙක් විසඳුම නම් තවත් විදුලි බලාගාර ගොඩනැගීමයි. ලංකාවේ විදුලි බල ඉල්ලුම මේ වන විට වසරකට 6% කින් පමණ ඉහල යමින් පවතී. මේ අනුව විසඳුමක් නොදුන හොත් වසරින් වසර විදුලි බල අර්බුදය උග්‍ර වනවා විනා සමහන් වන්නේ නැත. 

ලෝකයේ අද පුනර්ජනනීය බලශක්ති වර්ධනය කිරීම සඳහා බොහෝ රටවල විශාල කැපවීමක් දක්නට ලැබේ. අපට මේ යතාර්ථයෙන් බැහැර විය නොහැක. මේ නිසා කුමන පරිමාණයකින් වුවත් පුනර්ජනනීය බලශක්ති වර්ධනයට රජය හෝ පෞද්ගලික අංශය කටයුතු කරයි නම් එය විවේචනය කිරීම සාධාරණ නොවන බව මගේ හැඟීමයි. කෙසේ නමුත් මෙම බලශක්ති සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය යම් පූර්ව සැලැස්මක් අනුව නොකළහොත් එයින් වැඩකට වඩා අවැඩක් සිදුවීමේ ඉඩකඩ වැඩි බව කිවයුතුය. 

අනෙක් අතට පුනර්ජනනීය බලශක්තින්ගෙන් පමණක් ලංකාවේ විදුලි අර්බුදය විසඳිය හැකි යයි යමෙක් පවසනවා නම් එය ඔහුගේ හෝ ඇයගේ නොදැනුවත් කම බව මට සිතේ. 

දැනට පවතින තාක්‍ෂණය අනුව සුර්ය කෝෂ වලින් විදුලිබලය නිපදවීමේදී සාමාන්‍ය වශයෙන් මෙගා වොට් එකක ධාරිතාවයක් සඳහා ඉඩකඩ හෙක්ටෙයාරයක් (අක්කර 2.5 ක් පමණ) අවශ්‍යවේ. මේ අනුව දැනට පවතින එකම ගල් අඟුරු බලාගාරය හා සමාන විදුලි ජනකයක් ගොඩනැගීම සඳහා හෙක්ටෙයාර 900 ක පමණ ඉඩක් අවශ්‍යවෙයි. එනම් එය පාවෙන සුර්යකෝෂ පද්ධතියක් නම් කළා වැවෙන් හෝ මින්නේරිය වැවෙන් හරි අඩක් වැසෙන සේ සුර්ය කෝෂ ඇතිරිය යුතුය. මීට අමතරව එහි බැටරි පද්ධතිය සහ අනෙකුත් ආම්පන්න සඳහා තවත් විශාල බිම් ප්‍රමාණයක් වැයවේ. ඉන් පසු වුවද එහි ශක්ති ජනනය කාලගුණය මත නිරතුරුවම උච්චාවචනය වන බැවින් නිෂ්පාදනය අවිනිශ්චිත වෙයි. 

වෙනත් බොහෝ පුනර්ජනනීය බලශක්ති සම්බන්ධයෙන්ද යථාර්තය මෙයයි. එබැවින් කල යුත්තේ හැකි සෑම පරිමානයකින්ම පුනර්ජනනීය බලශක්ති සැපයුම වැඩි දියුණු කරන අතරම මහා පරිමාණයෙන් තාප විදුලි බලාගාරයක් නොපමාව ඉදිකිරීමයි.

ඒකකයකට යන වියදම, මුලික ප්‍රාග්ධනය, මෙහෙයුම් පිරිවැය සහ නඩත්තු වියදම්, පාරිසරික බලපෑම් ආදී නොයෙකුත් කාරණා එකින් එක විශ්ලේෂණය කර බලද්දී මට පෙනෙන්නේ ලංකාවට වඩාත්ම ගැලපෙන මහා පරිමාණ බලශක්තිය ගල් අඟුරු බවයි.   

රටට ගැලපෙන බලශක්ති ප්‍රබේද තීරණය කිරීමේදී ඒ පිළිබඳව හසල දැනුමක් සහ අධ්‍යාපන/වෘතිය සුදුසුකම් ඇති විද්වතුන් සහ පරිසරවේදීන් පමණක් අදාළ සාකච්චා මණ්ඩපයට ඇතුළුවේ නම් එය මෙම කටයුත්ත සඳහා මහත්සේ සුබදායක වනු ඇත.






Tuesday, 16 April 2019

විප්ලවයේ කතාව



ඒ මීට සති කිහිපයකට පෙර දිනෙකි. මා සහ බිරිඳ දින කිහිපයක සංචාරයක් සඳහා ලංකාවට පැමිණ සිටියෝය. 

"නැහැ අයියේ, ඔයා කොහොම කිව්වත් ඔයාලට ඕක කරන්න බැහැ. ඩොක්ටර්ස්ලා ගන්න ඩිසිෂන් එක කොහොමටවත් non-human (මනුෂ්‍ය නොවන) සිස්ටම් එකකට ගන්න බැහැ. ඔයා හිතන්නේ අපි පොසිබිලිටීස් කීයක් සලකන්න ඕනේ කියලද එක පොඩි තීරණයක් ගන්න?" ඒ මගේ බිරිඳගේ සහෝදරිය සජීවනීය. 

ඇය පිළිකා රෝග පිළිබඳව විශේෂඥ වෛද්‍යවරියකි. ඇයගේ කටහඬේ සියුම් නොරිස්සුම් ස්වභාවයක්ද මට දැනෙයි.

ඒ වන විට මා වසරක් තුල දොස්තරලාගෙන් මේ  කතාව විසි තිස් වතාවක් අසා තිබෙන්නට ඇත. එක් රටක නොව මැලේසියාව, දකුණු අප්‍රිකාව, පෝලන්තය සහ ඉන්දියාව යන රටවල් හතරකදීමය. පස් වන රටේදී නෑනාගෙන් වත් සහනදායක පිළිතුරක් බලාපොරොත්තු වූ නමුත් නෑනාද උසස් පෙලේ වෛද්‍යවරියක් බව ඇය පසක් කර සිටියාය. 

කතාව පටන් ගන්නේ ගිය වසරේ අප්‍රේල් හෝ මැයි මාසයේදීය. ඩ්‍රෝනයක් යොදාගෙන වෛද්‍යවරයෙකු විසින් තමා හමුවට පැමිණෙන රෝගියෙකුගෙන් ලබා ගන්නා සියලුම භෞතික තොරතුරු සහ මිනුම් ලබා ගැනීම සඳහා මම ව්‍යාපෘතියක් නිර්මාණය කලෙමි. ලබා ගන්නා දත්ත ඒ විගසින් වෛද්‍යවරයාගේ පරිඝනකය කරා රැහැන් රහිත (wireless) සන්නිවේදනය මගින් සම්ප්‍රේෂණය කිරීම මෙහි අරමුණයි. 

මේ අනුව රෝගීන් කලින් දැනුවත් කිරීමෙන් පසු වෛද්‍යවරයා හමුවීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් ශාලාවක ඉඳගෙන සිටින සියලුම රෝගීන්ගේ දත්ත කෙටි කාලයකදී ලබාගත හැක. මෙය රෝහල් තදබදය අවම කිරීමට ඉවහල්වන බව මගේ අදහස විය. ගිය වසරේ මැලේසියාවේ සංචාරයකට පැමිණි මගේ ඥාති සොයුරු අඛිල (ජයවර්ධනපුර සරසවියේ ඉංජිනේරු අංශයේ පීඨාධිපති) සමගද මම මේ පිළිබඳව දීර්ඝ වශයෙන් සාකච්චා කලෙමි. 

මේ සඳහා අපට වෛද්‍යවරුන්ගේ සහයෝගය අත්‍යවශ්‍ය විය. නමුත් එය පහසුවෙන් ලබාගත හැක්කක් නොවන බව මට බොහෝ අවස්ථාවල වැටහුණි. 

කෙසේ නමුත් නියම ගැටළු පැමිණෙන්න පටන්ගත්තේ මගේ ඊළඟ පියවරේදීය. 

වෛද්‍යවරයෙකු තමාට ලැබෙන සහ ලබාගන්නා සියළුම දත්ත මත රෝගය පිළිබඳව යම් විනිශ්චයකට පැමිණෙයි. බොහෝ විට වෛද්‍යවරයාගේ දක්‍ෂතාවය පවතින්නේ මෙතනදීය. එය ඔහුගේ දැනුම, මතකය සහ විශ්ලේෂණ නිපුණතාවය මත රඳා පවතී. 

මගේ තර්කය වුයේ මේ රෝග විනිශ්චය සඳහා අපට බුද්ධිමත් ඇල්ගොරිතමයක් (intelligent algorithm) ලිවිය හැකි බවත් ඊට අදාළ මෘදුකාංග සහ දෘඩාංග ඉන්පසු පහසුවෙන් ගොඩනැගිය හැකි බවත්ය. අභියෝගය ඇත්තේ ඇල්ගොරිතමය ගොඩනැගීමේදීය. 

මිනිසෙකුට යම් කාරණයක් පිළිබඳව තබා ගත හැකි මතකය මෙන් බිලියන ගණනක මතක ශක්තියක් ගබඩා කළහැකි දෘඩාංග දැන් ඇත. එසේම යම් පරාමිති රාශියක් නොයෙකුත් ආකාරයෙන් එකතුවීමෙන් ඇතිවන ප්‍රතිදාන මිලියන ගණනාවක් පැවතුනත්, එම සියළු ඵලයන් තත්පර කිහිපයකදී ලබාගත හැකි කෘතීම බුද්ධියද අපට ඇත. ඉන්පසු එම ඵල ප්‍රශක්තිකරණයට (optimization) භාජනය කිරීමෙන් ඉතා නිවැරදි වූ තීරණයක් ගැනීම සඳහාද බුද්ධිමත් කේත (intelligent codes) ගොඩනැගීමට අපට හැකියාව ඇත. 

මෙබඳු තීරණ ශාකයක් (decision tree) ගොඩ නැගීම සඳහා අපට ඇතිවන ඊළඟ අවශ්‍යතාවයන් වන්නේ අදාළ වෛද්‍ය දත්ත සහ තොරතුරු දැනුමත් එම දැනුම ආශ්‍රයෙන් වෛද්‍යවරයා රෝග විනිශ්චය සඳහා කරනු ලබන විශ්ලේෂණ දැනුමත්ය. මෙයින් පළමු අවශ්‍යතාවය අපට පොතපත, පත්‍රිකා ආශ්‍රයෙන් පහසුවෙන් ලබාගත හැක. මෙහිදී වෛද්‍යවරුන් සිය දෙනෙකුට වසර පනහකදී කියවා ලබාගත හැකි දැනුමක් අපට මාස කිහිපයකදී නිස්සාරණය කරගත හැක. 

මේ අනුව පවතින එකම අභියෝගය වන්නේ වෛද්‍යවරුන් මෙම දැනුම ආශ්‍රයෙන් රෝගය විනිශ්චය කරනා ආකාරය පිළිබඳව තොරතුරු  ගැනීමයි. මෙහිදී අපට තෝරාගත් උසස් තත්වයේ වෛද්‍යවරුන් (මේ සඳහා විවාදයක් පැන නගිනු ඇත) විශාල සාම්පලයකට ඔවුන්ට අවශ්‍ය රෝගියා පිළිබඳව සියලුම දත්ත ලබාදී ඔවුන්ගේ තීරණය දැනගැනීමට සිදුවේ. මේ ආකාරයේ රෝගී දත්ත සාම්පල විශාල ප්‍රමාණයක් විශ්ලේෂණයට ලක් කර තීරණය දැනගැනීමෙන් පසු අපට කේතය ප්‍රශක්තිකරණය කල හැක. ඉන්පසු තවත් සාම්පල රාශියක් ආශ්‍රයෙන් එහි වලංගුබාවය තහවුරු කරගත හැක (validate). 

මෙහි අවසන් ප්‍රතිඵලය වන්නේ රෝග ලක්‍ෂණ නිරීක්ෂණය සහ අනෙකුත් මිනුම් ගැනීම, එම දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීම සහ රෝගය පිළිබඳව  ඉතා නිවැරදිව (අවම දෝශ ප්‍රතිශතයකින්) අවසන් තීරණයකට එළඹීම යන කරුණු ඉතා කෙටි කාලයකදී කළහැකි කෘතීම බුද්ධියක් බිහිවීමයි. 

මේ වෛද්‍ය ඥානය ලබාගැනීම සඳහා මා සාකච්චා කල සියළුම වෛද්‍යවරුන් තරයේ පවසා සිටින්නේ මෙය සිදු කල නොහැකි දෙයක් බවයි. කෘතීම බුද්ධියට වෛද්‍ය මොලයට කිට්ටු විය නොහැකි බැවින් මේ කාර්යයට අත නොගැසිය යුතු බව ඔවුන්ගේ ඒකමතික අදහසයි. රටවල් පහක් පුරා මට ලැබුණේ මේ එකම පිළිතුරයි. 

...........................................................................



1760 දී  පමණ ලෝකයේ විශාල වෙනසක් ඇරඹෙන්න විය. සමහරෙක් එය මහා විනාශයක්  ලෙස දකින්න විය. ඒ වාෂ්ප එන්ජිම බිහිවීමයි. මේ සමගම යන්ත්‍ර-සූත්‍ර නමින් නොයෙකුත් අම්පන්න බිහිවෙන්න විය. අද අපි මේ පරිවර්තනය පළමු කාර්මික විප්ලවය නමින් හඳුන්වමු.

මේ පෙරළියත් සමගම බ්‍රිතාන්‍යය ප්‍රමුඛ යුරෝපයේ රටවල් කිහිපයක වැඩකරන ජනතාව අතර ඉතා නොසන්සුන්කාරී කලබැගෑනියක් පැතිර ගියේය. මෙතෙක් දෑතේ වීරියෙන් තිරිඟු පිටි කල, වානේ පන්නරය තැබූ, රෙදි වියන කර්මාන්තයේ යෙදුනු, වීදුරු බඩු, කඩදාසි, පිත්තල බඩු  නිපදවූ දහස් ගණනකගේ රැකියා අහිමි වන්නට විය. බහුතරයක් ජනතාව මෙම කාර්මික විප්ලවය දෙස බැලුවේ  ඇති-හැකි අය නැති-බැරි අයව විනාශ කරන්න ගෙන ආ මාරකයක් ලෙසටයි. ප්‍රංශයේ දේවගැතිවරු ලෝකයේ අවසානය ඉතා ආසන්න වෙමින් පවතින බව දේවස්ථාන වල නිතරම දේශනා කරන්න විය. 

ඝෝෂා, රැවුම්, ගෙරවුම් මැසිවිලි දුක් අදෝනා මැද කාර්මික විප්ලවය පෙරටම ඇදුනි. කාලය කෙමෙන් ගත වෙද්දී සමාජ පරිසරයේ හැඩතල වෙනස් වන බව  දක්නට ලැබුණි. ක්‍රමයෙන් නව රැකියා, නව අවස්ථා බිහිවන්න විය. වෙනදා දවසකට රෙදි යාර සියයක් තැනුණු පෙහෙකම්හලේ දැන් දිනකට රෙදි යාර විසි දහසක් නිපදවෙයි. ඒවා එහා මෙහා කරන්න, සායම් දමන්න, සෝදන්න, වේලන්න, මදින්න, නමන්න, අසුරන්න, ප්‍රවාහනය කරන්න වෙනදාට වඩා විශාල ප්‍රමාණයක් සේවකයන් අවශ්‍ය විය. කර්මාන්ත ශාලා පුළුල් වන්න විය. ඒ අවට නොයෙකුත් ද්විතික, තෘතික සේවා සපයන්නන් බිහිවිය. වෙළඳපොලට පැමිණෙන රෙදි ප්‍රමාණය වැඩි වෙද්දී ඒවා විකිනීමට, මැසීමට, හැඩ දැමීමට තවත් පිරිස් වුවමනා විය. ඒ සමගම බොත්තම්, රේන්ද, නූල්, ආදිය සඳහා තවත් වෙළඳපොළක් බිහිවිය. යුරෝපය ක්‍රමයෙන් නොසිතූ විරු සංවර්ධනයක් කරා පිය නැගීය.


ඊට සියවසකට පමණ පසු නැවතත් යුරෝපය ඊළඟ පරිවර්තනයට සුදානම් විය. මෙවර ඊට තවත් රටවල් ගණනාවක් එකතු වනු පෙනිණි. ඒ අතර ඈත එපිට ඇමරිකාවද විය. මෙවර කාරණා දෙකක් ඉස්මතුවිය. ඒ පෙට්‍රෝලියම් සොයාගැනීමත් සමග බිහිවූ අභ්‍යන්තරික දහන එන්ජිම සහ දුරකතනයයි. 

මෙවර සමාජයේ බොහෝ ස්ථර මෙම වෙනස සතුටින් බාරගත්තත් එයට තදින් එරෙහි වූවෝද විය. එංගලන්තයේ අශ්ව කරත්ත රියදුරන් සහ ඔවුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි සංවිධාන මෝටර් රථවලට ගල් ගසන්නත් බාධක යොදා මාර්ග අවහිර කරන්නත් පටන් ගත්තේය. තව රටවල් කිහිපයක පණිවිඩ රැගෙන යන සේවාවල් වල නිරතවුවෝ තම රැකියා අහිමිවීමේ ඉඩකඩ පිළිබඳව මැසිවිලි නගන්න විය.  

දෙවන කාර්මික විප්ලවය අහස, සමුදුර, ගොඩබිම යා කරමින් වේගවත් ගමනක් ගියේය. විටෙක එය මිනිසාට කාරුණික වූ අතර විටෙක අතිශයින් කෲර විය. නමුත් ඒ හා සමගම බිහිවූ රැකියාවල් ප්‍රමාණය මිලියන ගණනක් ඉක්මවීය.  අශ්ව කරත්ත රියදුරන්ගේ රැකියා වෙනුවෙන් කාර්මික විප්ලවය නැවත්වීමට සමත් කිසිවෙකුත් නොවීය.


ලෝක යුද්ධ දෙකකින් බැට කා හති අරිමින් හෙමින් සැරේ ඉදිරියට ඇදුන ගෝලීය තාක්‍ෂණය 80 දශකයේදී එක විටම අධි-ත්‍වරණයකට ලක් වන්න විය. ඒ පරිඝනකය සාමාන්‍ය ජන භාවිතයට පැමිණීමත් සමගයි. නැවතත් ජනතාව අතර කතිකාවතක් ඇතිවිය. කොම්පියුටරය බොහෝ දෙනෙකුගේ රැකියා අවස්ථා ගිලගනු ඇති බවට පුවත්පත් ලිපි, මාධ්‍ය සාකච්චා පළවන්න විය. ගණිත, වාණිජ සහ ගිණුම්කරණ ආශ්‍රිත රැකියාවල් ඉදිරියට අවශ්‍ය නොවන බවට මත ඉදිරිපත් කෙරුණි. තුන්වන කාර්මික විප්ලවය මෙලෙස ඇරඹුණි.

මතවාද, පුවත්පත් සහ රූපවාහිනී තිර මත තබා පරිඝනක විද්‍යාව ඉදිරියට ඇදුනේ, තොරතුරු තාක්‍ෂණය සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණයද ඊට ඈඳා ගනිමිනි. අද වන විට තුන්වන කාර්මික විප්ලවය හරහා බිහිවූ රැකියා ප්‍රමාණය ඉවත් කළහොත් ලෝක ප්‍රජාවගේ තත්වය කුමක් වේදැයි ඔබට සිතා ගත හැකිද?

මෙතෙක් කල් ලෝකයේ ඇරඹුන හෝ ඇරඹෙන කාර්මික විප්ලව අතර අඩුම කාල පරතරයක් ඇත්තේ තුන්වන සහ හතරවන කාර්මික විප්ලව අතර බව මට හැඟේ. මන්ද මේ වන විට අපි හතරවන කාර්මික විප්ලවයේ එළිපත්ත උඩ සිටින බැවිනි. ඒ විප්ලවය, බුද්ධිමත් ස්වයංක්‍රීයකරණයයි (intelligent automation). 

මේ පෙරලිය ඇතිවෙද්දී නැගී එන සමහර සමාජ ස්ථරයන්ගේ විරෝධතා ඉතාමත් සාමාන්‍ය ප්‍රතික්‍රියාවන්ය. එය සියවස් කිහිපයකට පෙර පටන් පවතින සාම්ප්‍රදායකි. එහෙත් කාර්මික විප්ලවයේ ගල් රෝල නොනැවතීම ඉදිරියට ඇදෙනු ඇත.