Wednesday, 7 July 2021

ලේබල් අලවන්නාගේ වේදනාව

 


ඒ මීට වසර 25ට පමණ පෙරයි. අපි ස්වීඩනයේ ගත කල කාලය තුල කිහිප වරක්ම ලංකාවට පැමිණියෙමු. ඒ හැම විටකම ලාංකිකයන්ට සුපුරුදු පරිදි ටින් හෝ බෝතල් කල දේශීය ආහාර රාශියක් රැගෙන යාම අපේ පුරුද්ද විය. එකල කටුබැද්දේ කඩයක කිසිඳු වෙළඳ නාමයක් නොමැති, ආහාර වර්ගයේ නම පමණක් සඳහන් කල, බෝතල් කල ආහාර වර්ග රාශියක් විය. කඩේ මුදලාලි සඳහන් කලේ ඒවා කුඩා ව්‍යාපාරයක් පවත්වාගෙන යන තරුණයෙකු විසින් සපයන බවයි. අප එක් වරක් මෙම බෝතල් කිහිපයක් මිළදී ගත් අතර ඒවා ඉතා හොඳ රසයකින් යුතු වූ බැවින් ඉන් පසු පැමිණෙන සැමවිට බෝතල් 10-15 ක් රැගෙන යාමට අමතක නොකළෙමු. 

අපගේ ගුවන් ගමන පසුදා හිමිදිරි උදෑසනට යෙදී තිබුණි. රෑ හතට පමණ අප කඩිමුඩියේ මෙම වෙළඳ සලට ගියේ පසුදා ගමනට ආහාර බෝතල් එකතු කරගැනීමටයි. වාහනයෙන් බසින විට අපට හමුවුයේ අපගේ ඉතා කිට්ටුවන්තව සිටි මිතුරෙකි. ඔහුව ඒ හමුවුනේ වසර ගණනාවකට පසුවය. සාමාන්‍ය කතා බහෙන් අනතුරුව ඔහුගේ රැකියාව පිළිබඳව විමසූ විට ඔහු කියා සිටියේ ප්‍රසිද්ධ සුපිරි වෙළඳ සැල් ජාලයක (එය ඊට අමතරව භාණ්ඩ රාශියක් නිෂ්පාදනය කරන වෙළඳ නාමයකි) ඔහු කළමණාකරුවෙක් ලෙස සේවය කරන බවයි. 

ඉන් පසු ඔහු තොරතෝංචියක් නොමැතිව එම වෙළඳ නාමයෙන් යුත් භාණ්ඩවල ගුණ වර්ණාව කරන්න විය. එම වෙළඳ නාමයේ තිබෙන විශිෂ්ඨ භාවය ඔහු අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ වෙළඳ නාම සමග සසඳන්න විය. 

"අපේ එකත් එක්ක ගත්තම අරවාට කිට්ටු කරන්නවත් බැහැ". ඔහුගේ සෑම ප්‍රකශයකම කියවුණේ මෙයයි.

කාලෙකින් හමුවූ හොඳ යාලුවෙකුගේ මේ හැසිරීම තරමක විමතියට තුඩු දෙන්නක් වූ අතර අප පැමිණි කාර්ය කරගැනීමට නොහැකිවේ යයි සිතුනු බැවින් (එකල රෑ 7, 8 වන විට කඩ වසා දමයි) ඔහුත් සමගම අපි බඩු ගන්නා වෙළඳ සැල වෙත ගියෙමු. 

අපව හඳුනා ගත් කඩයේ මුදලාලි අපි වෙනදාත් ගන්න සියලුම ආහාර වර්ග තිබෙන බව පැවසීය. බඩු ලැයිස්තුව ලබා ගත් හෙතෙම තම ගෝලයා ලවා කවුන්ටරය මතට ආහාර බෝතල් ගෙන්වා ගන්න විය. අපගේ මිතුරාගේ කරදරය පටන් ගත්තේ මේ අවස්ථාවේදීය. 

"අපෝ මේ මොන ජරාවක්ද, බ්‍රෑන්ඩ් නේම් එකක්වත් නැහැ. අපෝ මේවා ගන්න එපා. ෂුවර් එකටම මේ අහවල් බ්‍රෑන්ඩ් එකේ බඩු, අපේ ඒවත් එක්ක compete කරන්න බැරි නිසා නමක් නැතිව එවනවා" ඔහු මහා හඬින් කීය. දැන් කඩේ මුදලාලි මෙන්ම ගෝලයාද මේ ගෝරනාඩුවට අවධානය යොමු කරන බව අපට පෙනෙයි. 

"මේ නිෂ්පාදන අපි හැමදාම ලංකාවට ආවම ගෙනියනවා. මේක කරන්නේ සුළු ව්‍යාපාරිකයෙක්. එකයි බ්‍රෑන්ඩ් නේම් එකක් නැත්තේ" මම ඔහුට විස්තර කලෙමි. නමුත් ඔහු පසු බසින්නේ නැත. ඔහු කියන්නෙම මෙය අසවල් වෙළඳ නාමයට අයිති නිෂ්පාදන බවයි. ඉන් පසු ඔහු තමන් සේවය කරන ආයතනයේ නිෂ්පාදන එම අසවල් වෙළඳ නාමයෙන් යුතු නිෂ්පාදන වල ප්‍රමිතියත් සමග සසඳයි. එම අසවල් වෙළඳ නාමය ඔහු ඉතා පහත් කර කතා කරයි. 

"අනේ නැහැ මහත්තයා. මේවා හදන්නේ පිළියන්දල අසවල් තැන ඉන්න අපි හොඳට අඳුනන කෙනෙක්. දැනට පොඩියට තමයි කරන්නේ" මේ කන්දොස්කිරියාව නොනවතින තැන මුදලාලිත් කතාවට හවුල් විය. 

කෙසේ හෝ එදින මිතුරාගේ බලවත් විරෝධය මධ්‍යයේ අප ගන්නට ගිය සියලුම නිෂ්පාදන රැගෙන ආවෙමු. වාහනයට පැමිණෙන තෙක්ම ඔහු අපේ අනුවණකම ගැන දොඩවන්න විය. 

-----------------------------------------------

වසර 25ට පසුත් මට මේ මිතුරා ගැන සිහිවෙන වාර අනන්තය. අපේ සමාජයේ වැඩිපුර සිටින්නේ මේ ලේබල් අලවන්නෝය. නමුත් ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුගේ ජීවිතය මගේ මිතුරාට වඩා සංකීර්ණය. 

අද සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකු මානසිකව බහලුම්ගතවී තමන්ටම ලේබල් අලවාගෙන ඇත. මෙහිදී අප දකින ඉතා සුලබ ලේබලය නම් දේශපාලන පක්ෂයයි. මීට අමතරව ආගම, ජාතිය, පාසල, රැකියාව ආදී ලේබල ගණනාවක් ඔවුන් තමන්ටම අලවා ගනී. 

මේ ලේබල් අලවා ගැනීම සමාජ ගැටළුවක් වන්නේ ලේබල් ගතවූ පුද්ගලයා තම වෙළඳ නාමය රැකගැනීම තමන්ගේ ඒකායන අරමුණ බවට පත්කරගැනිමත් සමගයි. මගේ මිත්‍රයාට ඔහුගේ වෙළඳ නාමය වෙනුවෙන් සටන් කිරීමට යම් හේතුවක් තිබුණි. ඒ ඔහු සේවය කරන ආයතනයට එම වෙළඳ නාමය අයත්වීමයි (කෙසේ වෙතත් තමන්ගේ දීර්ඝ කාලින මිතුරෙකුගේ හමුවීම හා සබැඳිව එය ඉතා දුර්වල සහ විකට ස්වරූපී හේතුවකි). එහෙත් අප සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකු තමන් විසින්ම අලවා ගත් ලේබලය වෙනුවෙන් සටන් කරන්නේ කිසිඳු සහේතුක සම්බන්ධයක් නොමැතිවය.බොහෝ දෙනෙකු මෙහිදී කටයුතු කරන්නේ මනෝමය කඹයෙන් බැඳි බූරුවා මෙනි. 

මේ ලේබල් ගත වූ සැමදෙනාට ඇති විශාලම ගැටළුව සමාජයේ ලේබල් ගත නොවූ පුද්ගලයන් ජීවත්වීමයි. මගේ මිතුරා මුහුණ පෑවේද මේ අභියෝගයටයි. මේ ලේබල් ගතවුවන්ට තම වෙළඳ නාමය රැක ගත හැක්කේ තවත් වෙළඳ නාමයක් හා සංසන්දනය කිරීමෙන් පමණි. බොහෝ දෙනා ලේබල් ගතවන්නේ ජරාජීර්ණ වූ බහලුම් තුලයි. මේ නිසා තම බ්‍රෑන්ඩ් එකේ නිරපේක්ෂ ගුණ කථනය කිරීමට ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුට හැකියාවක් නැත. එබැවින් ඔවුන්ට කල හැක්කේ තවත් ජරපත් වූ ලේබලයක් හා තම බ්‍රෑන්ඩ් එක සංසන්දනය කිරීම පමණකි. මේ සඳහා අනෙකාට කෙසේ හෝ ලේබලයක් ගැසීම ඔවුන්ගේ ජිවිතයේ අත්‍යවශ්‍ය කර්තව්‍යයක් වී ඇත.

තමා විසින්ම බහලුම්ගතවී අලවා ගත් ලේබලයෙන් මිදීම බොහෝ දෙනෙකුට අති දුෂ්කර කාර්යකි. මේ නිසා අඩුම ගණනේ තමන්ගේ ලේබලය වෙනුවෙන් මාරාන්තික සටන් වලට නොපිවිසිමට උත්සහ ගන්න. එවිට ඔබට අන් අයට ලේබල් ඇලවීමේ අවශ්‍යතාවයක් පැන නොනගිනු ඇත.   


   



Sunday, 4 July 2021

රෙදි අපුල්ලන්නාගේ බූරුවා

 


මේ අද්වෛත වේදාන්තයේ හරය ඉතා ගැඹුරින් විග්‍රහ කෙරෙන බොහොම සරල උපමා කතාවකි. මම එම කතාවෙන් ඊට වඩා බොහෝ සෙයින් නොගැඹුරු, බොහෝ දෙනෙකුගේ චිත්ත අසහනයට හේතුවන කරුණක් පැවසීමට උත්සහ ගනිමි. 

බොහෝ කලකට පෙර ගමක රෙදි අපුල්ලන්නෙක් ජීවත්විය. ඔහු සතියකට දෙවරක් කලින් දින කිහිපයේ එකතු කරගත් කිලිටි රෙදි තම වටිනා වාහනය වූ බූරුවාගේ පිටෙහි පටවාගෙන නිවසේ සිට යොදුන් කිහිපයක් ඈතින් වූ කුඩා නදිය වෙත ගමන් කරයි. හිමිදිරි උදයේ ගමන් අරඹන රෙදි අපුල්ලන්නා රෙදි සෝදා, වේලා නැවතත් නිවසට පැමිණෙන්නේ රෑ අඳුරත් සමගයි. 

දිනක් කිලිටි රෙදිත් පටවාගෙන ගඟ ලඟට පැමිණි අපුල්ලන්නාට තමා වැඩ කටයුතු නිමවන තෙක් බූරුවා ගසකට තබා බැඳ තබන කඹය ගෙන ඒමට අමතක වී ඇති බව වැටහුණි. මෙයින් ඔහු ඉතා කනස්සල්ලට පත්විය. කඹය ගෙන ඒමට නැවතත් නිවසට යාමෙන් ඵලක් නැත. එවිට නැවතත් පැමිණීමට කාලයක් ඉතිරි නොවේ. බූරුවා ගැට ගැසුවේ නැත්නම් ඔහුට තම ජීවිකාව කරගන්නා එකම වාහනය නැතිවෙයි.

මෙලෙස විස්සෝපයෙන් සිටින රෙදි අපුල්ලන්නාට ගඟට යාබද අසපුවක වසන බමුණෙක් ඔහු සිටින දෙසට පිය නගනු පෙනුණි. ඔහු දිව ගොස් බමුණාට තමා පත්වී ඇති අකරතැබ්බය විස්තර කළේය. සිනාසුණු බමුණා එය ඉතා පහසුවෙන් විසඳිය හැකි ගැටළුවක් බව පැවසීය.

"ඔබ බූරුවාට පෙනෙන්න කඹය ගන්නා බව අභිනයෙන් පෙන්වන්න. ඉන්පසු බූරුවාගේ ඉදිරියෙන් ගොස් වෙනදා මෙන්ම  කඹය උගේ කරේ බැඳ අනෙක් කෙලවර ගසෙහි බඳිනවා සේ රඟපාන්න. ඉන්පසු ඔබගේ වැඩපල ටික වෙනදා වගේම කරගන්න".

රෙදි අපුල්ලන්නාද බමුණා කියපු ආකාරයෙන්ම බූරුවා ගසට තබා ගැට ගසන බව අභිනයෙන් දැක්වීය. 

ඉන්පසු රෙදි ටිකත් ගෙන ගඟ ලඟට ගිය අපුල්ලන්නා තම වැඩය කරන අතර වරින් වර ඈතින් සිටින බූරුවා දෙස බැලීය. ඌ වෙනදා මෙන්ම ගහ යට රැඳී සිටියි. 

සවස තම කාරිය නිමවා සේදු රෙදි ටික බූරුවාගේ පිට උඩ පටවාගත් අපුල්ලන්නා බූරුවාගේ පිටට අතින් පහරක් දුන්නේය. එය නිවසට යාම ඇරඹීමේ සංඥාව විය. එහෙත් බූරුවා හෙල්ලෙන්නෙවත් නැත. කිහිප වරක් උත්සහ කර බූරුවා ගමන් කරවීමට අපොහොසත් වූ රෙදි අපුල්ලන්නා බමුණාගේ අසපුවට දිව ගොස් අළුත් තත්වය පැහැදිලි කළේය. 

"ඕක සුළු දෙයක්. උදේ කළා වගේම දැන් බූරුවාව  කඹයෙන් ගලවා දමන බව අභිනය කරන්න". 

රෙදි අපුල්ලන්නා බමුණාගේ උපදෙස් එලෙසම ක්‍රියාත්මක කල අතර ඉන් පසු පිටට වැදුණු පහරත් සමගම  බූරුවා සුපුරුදු ගමන ඇරඹිය.

---------------------------------

රෙදි අපුල්ලන්නා විසින් බූරුවා ගැට ගැසුවේ එක් නොපවතින කඹයකිනි. නමුත් අප සමාජයේ සිටින අති බහුතරයක් මෙලෙස මනෝමය කඹ ගණනාවකින් බැඳ දැමූවන්ය. උපන්දා සිට දෙමාපියන්, නෑදෑ වැඩිහිටියන්, ගුරුවරුන් විසින් ආගම, ජාතිය, දේශපාලන පක්ෂය, කුලය, සමාජ මට්ටම ආදී අදෘශ්‍යමාන කඹ රාශියකින් මිනිසා බැඳ දමයි. වැඩිහිටියන් බවට පත්වෙද්දී මේ බොහෝ දෙනෙක් තමන්ගේම කඹ නිර්මාණය කරගන්නා අවස්ථා එමටය. 

කඹයේ බැඳි බූරුවාගේ ලෝකය ඌ කඹයේ දිග යැයි සිතන දුරයි. තමා බැඳ දමා ඇත්තේ මනෝමය කඹයකින් බව නොතේරෙන තාක් කල් බූරුවා නිදහස් ලෝකයට සාප කරමින් බර පොදිය පැමිණෙන තෙක් ගහ යට බලා සිටිනු ඇත. 



Wednesday, 16 June 2021

ලංකාවට නිදහස ලැබුනේ කවදාද?


මා පලකල පෝස්ට් එකක එක් හිතවතෙක් ඉහත පැනය අසා තිබුණි. ඔහු බලාපොරොත්තු වන්නේ ඔහුගේ දේශපාලන දැක්මට අනුගත වූ අහිංසක පිළිතුරක් බව මට හැඟෙයි. ඔහුගේ අරමුණ කෙසේ වුවත් එම පැනය ඉතා රසවත් සාකච්චාවකට දොරගුළු විවර කරයි.

රටක් යනු යම් බිම් කඩකි. එවැන්නක් නිදහස් වීම යන්නෙහි අර්ථයක් ඇත්දැයි මට ගැටළුවක් ඇතිවෙයි. ඊටත් පෙර අප විමසා බැලිය යුත්තේ නිදහස යනු කුමක්ද කියාය. නිදහස අර්ථ දැක්වීමට නම් අප මානව ඉතිහාසයේ ඇරඹුමට යායුතුය. 

කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වූ මානවයා සමුහයක් ලෙස ඒකරාශී වීමේදී ඔවුන්ට සාමුහික මග පෙන්වීමක අවශ්‍යතාවය දැනෙන්න ඇත. මේ අවශ්‍යතාවය පිරිමසා ගැනීමට ඔවුන් නායකත්වයක් සොයා ගැනීම ස්වභාවිකය. මේ නායකත්වය විසින් ලබා දුන් මගපෙන්වීම වෙනුවෙන් සමූහයට යම් ගෙවීමක් කිරීමට සිදුවිය. මරා ගත් සතාගේ හොඳම මස් කුට්ටිය, සමුහයේ සිටින රුමත්ම කාන්තාවන්, සමුහයේ ශ්‍රමය, ආදී වශයෙන් මෙම ගෙවීම කරන්න ඇත. නමුත් ඔවුන් විශාලම ගෙවීම කලේ එයින් නොවේ. ඒ ඔවුන්ට තනි තනිව සිටින විට හිමිව තිබූ සිතීමේ, කතා කිරීමේ සහ කටයුතු කෙරීමේ හැකියාවෙනුයි. මෙම සීමා කිරීම සමුහ පාලනය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය කාරණයක් වූ අතර එක් එක් නායකයා මත මෙම සීමාවන්ගේ දිග පළල තීරණය විය. මා අර්ථ දක්වන ආකාරයට නිදහස යනු මෙම මානවයා සතු සිතීමේ, කතාකිරීමේ (භාෂණයේ) සහ කටයුතු කිරීමේ  හැකියාවයි. මනා සමුහ පාලනයක් සඳහා මෙම නිදහස සීමාකිරීම අත්‍යවශ්‍ය වෙයි. නමුත් එහි සීමා මායිම් මොනවාද? මෙය වැදගත් පැනයකි. 

ශිෂ්ඨාචාර ඉදිරියට ඇදෙද්දී නායකයා පාලකයා බවට පත්වෙමින් ඔහු වඩ වඩාත්  සමුහයේ නිදහස සීමා කර ඇති බව පෙනෙයි. මෙහිදී පාලකයා  තමාගේ කාර්යභාරයෙන් ඉවත්වී ස්වාර්ථය පිණිස කටයුතු කිරීම වැඩි කරන තරමට (අද වචනයෙන් නම් දූෂණය, භීෂණය, වංචාව වැඩි වන තරමට) ඔහු සමූහයේ නිදහස් සීමා කිරීම වැඩි කරන්න ඇති බව අපට නිගමනය කල හැක. 

යම් රටක පාලනය පවතින පාලන තන්ත්‍රය පරදා තම අනසකට නතු කරගැනීම එම බිම් කඩෙහි අයිතිය හුවමාරු කරගැනීමකි. මෙහිදී රටවැසියාගේ නිදහස අඩු වෙනවාද වැඩි වෙනවාද යන්න ඒ ඒ අවස්ථාව මත රඳා පවතී. උදාහරණයක් ලෙස දුටුගැමුණු රජු එළාර රජුගෙන් බිම්කඩෙහි අයිතිය ලබා ගැනීම රටවැසියාගේ නිදහසට කෙසේ බලපාන්න ඇත්දැයි පුරාවිද්‍යා සාක්ෂි මත නිගමනය කල යුතු කරුණකි. සමහර විට මෙම සටනින් දුටුගැමුණු පැරදුනා නම් එළාර විසින් ලංකාවම අත්පත් කරගැනීමට ඉඩකඩ තිබුණි. එසේ නම් අද අප එළාර වීරයෙකු සහ දුටුගැමුණු දුෂ්ටයෙකු ලෙස නම් කරනු ඇත.

නිදහසේ සීමාවන් පිළිබඳව මානවයා තුල පවතින මිනුම් සලකුණු (benchmarks) විවිධාකාර වේ. සාමාන්‍යයෙන් වැසියන්ගේ නිදහස ක්‍රම ක්‍රමයෙන් කප්පාදු වන විට හෝ ඇතිකරන වෙනස යම් කාල සීමාවක් ඉක්මවා පවත්වාගෙන යනවිට ඔවුන්ට ඒ පිළිබඳව දැනීමක් නැතිවෙයි. මේ අනුව ඔවුන් කාලයෙන් කාලයට තම මිනුම් සලකුණ වෙනස් කරගනිමින් ඉතා කටුක තත්වයක් වුවද සාමාන්‍ය ස්වභාවය යයි සම්මතයක් ඇති කරගනියි. ඉතිහාසයෙන් මේ සඳහා ගත හැකි උදාහරණයක් නම් ඇමරිකාවේ සිටි වහලුන්ය. ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් තමන්ව වහල්බාවයෙන් මුදවාලනවාට කැමැත්තක් නොදැක්වූ බව ඉතිහාසය පෙන්වා දෙයි. වර්තමානයේ මේ සඳහා ගත හැකි හොඳම උදාහරණය චීන වැසියන්ය. බොහෝ සාර්ථක පාලකයෝ රටවැසියන්ගේ මේ මනෝභාවය පිළිබඳව හොඳින් අවබෝධ කරගත් අය වෙති.

මිනිසුන්ට තමන්ගේ නිදහස කප්පාදු කර ඇති බව හැඟෙන අවස්ථා තුනක් ඇත. ඉන් පළමුවැන්න කවරෙකු විසින් හෝ ඔවුන්ට ඒ පිළිබඳව ඒත්තු ගැන්වීමට තරම් දක්ෂ වීමයි. මාටින් ලූතර් කිං, චේ ගවේරා, නෙල්සන් මැන්ඩෙලා ආදීන් මේ සඳහා උත්සහ ගත් චරිත කිහිපයකි. ඔවුන්ගේ බලපෑම ඉතා විශාල සමාජ පෙරලියක් කිරීමට පාදක විය හැකි බැවින් අදාළ රටේ පාලකයන් මෙම චරිත විනාශ කරදැමීමට හැකි සෑම උත්සාහයක්ම දරයි. 

මිනිසුන්ට තමන්ගේ නිදහස සීමා කර ඇති බව හැඟෙන ඊළඟ කාරණය නම් එකවර විශාල වෙනසක් වීමයි. හොංකොං රාජ්‍යයේ පසුගියදා සිදු වුයේ එවැනි වෙනසකි. එහෙත් අප කලින් දැක්වූ පරිදි මෙම වෙනසට කාලයත් සමග මිනිසුන් හුරුවෙයි. හොංකොං රාජ්‍යයේ මෙන්ම බුරුමයේද මේ වෙන විට සිදුවෙමින් පවතින රටවැසියාගේ මේ හුරුවීම අපට අධ්‍යනය කල හැක. 

මේ පිළිබඳව ඇති තෙවන කාරණය නම් පාලනය තමන්ගේ කෙනෙකුගෙන් පරිබාහිර පිටස්තර පුද්ගලයෙකු හෝ බලවේගයක් විසින් අත්පත් කරගැනීමයි. ඉස්ලාම් ආක්‍රමණිකයන් බටහිර ආසියාව හරහා ඉන්දියාවට පැමිණෙද්දී බොහෝ වැසියෝ ඔවුන්ට විරුද්ධව කැරලි ගැසුහ. එහෙත් පසු කලෙක ඒ කැරලි ගැසූ අයගේ පරම්පරාම ඉස්ලාම් ආක්‍රමණිකයන් බවට පත්විය. මේ ආකාරයටම ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් විසින් අත්පත් කරගනිද්දී ලාංකිකයා කැරලි ගැසීය. මෙහිදී ස්වදේශික රජුන් යටතේ රටවැසියාට තිබූ නිදහස තවදුරටත් කප්පාදු උනාද එසේ නැත්නම් වැඩි වුනාද කියා අධ්‍යයනයක් කිරීම වටින්නේය. මේ ආකාරයට තමාව පාලනය කරන පාලන තන්ත්‍රය පිටස්තර බලවේගයක් නතු කරගත් විට වැසියන් ඊට එරෙහි වන්නේ ඇත්තටම ඔවුන්ගේ නිදහස අඩුවන නිසාද නැත්නම් පිටස්තර පාලනයකට දක්වන අකමැත්ත නිසාද යන්න හැදෑරීම අපි මතුවට තබමු.

පාලකයන් බොහෝ විට බලාපොරොත්තු වන්නේ රටවැසියන් තමන් වෙනුවෙන් බොහෝ දේ කැප කිරීමයි. මෙය තමන්ගේ මාලිගා තැනීමේ සිට තමන් වෙනුවෙන් "සතුරන්" සමග සටන් කර දිවි පිදීම දක්වා දිව යයි. නමුත් සාමාන්‍යයෙන් මානවයා තවත් මානවයෙකුගේ අණ දීම් පිළිගැනීමට මැලි බවක් දක්වයි. මේ මානසික අවස්ථිතිය යටපත් කිරීමට පාලකයා විසින් ඉතා සාර්ථක උපක්‍රම තුනක් භාවිතා කරයි.

ඉන් පළමුවැන්න නම් අජීවී බිම් කඩකට සංකල්පීය ජීවයක් ලබා දීමයි. මෑතකදී උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල මහතා තම වැඩසටහනකදී දැන්වීම් සහ අලෙවිකරණ ආයතන ගැනුම්කරුවන්ගේ මනෝභාවයේ අති සංවේදී ස්ථාන කිතිකවන ආකාරය පිළිබඳව විස්තර කරන ලදී. මෙහිදී ඔවුන්ගේ ප්‍රධානම උපක්‍රමය "අම්මා" යන යෙදුම භාවිතා කිරීමයි. එය එළදෙනගේ සිට ගෑස් සිලින්ඩරය දක්වා ව්‍යාප්තවී ඇත. මෙම වෙළඳ උපක්‍රමය පාලකයා විසින් ප්‍රයෝජනයට ගන්නේ මීට සහශ්‍ර කිහිපයකට පෙරයි. මේ අනුව ඔවුන් අජීවී බිම් කඩක් වන රටකට මව ආදේශ කර "මව්බිම" තනා ගනී. ඉංග්‍රීසියෙන් "motherland" ලෙසද ලොව වෙනත් සියලුම භාෂාවලින්ද මෙලෙස බිම් කඩක් වෙනුවෙන් අම්මා අලෙවිකරයි. "මව්බිම නැත්නම් මරණය" ආදී සටන්පාඨ මෙහි ඇති අති සාර්ථක බව පෙන්නුම් කරයි.

දෙවැන්න ආගමයි. තවත් කෙනෙකුගේ අණ දීම් පිළිපැදීමට අකමැති මිනිසා තමන්ගේ පංචේන්ද්‍රියට ගෝචර නොවන බලවේගයන්ගේ අණපනත් වලට කිසිඳු පැකිලීමක් නොමැතිව කීකරු වෙයි. මේ අනුව පාලකයා විසින් තමන්ට අවැසි දේ මහජනතාව මත පැටවීම සඳහා දෙවියන් මවා ඇති බව පෙනෙයි. මෙහිදී පාලක-පූජක සංයෝගය ඉතා විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. මේ භෞතික නොවන බලවේගයන්ගේ අවශ්‍යතාවය කෙතරම් පාලකයාට අවශ්යවීද යත් එවන් ලෝ පාලක දෙවිවරුන් ප්‍රතික්ෂේප කල දහම් පිළිගන්නා රටවල පවා කෙසේ හෝ මිනිසාට අණ දීමට සමත් දෙවිවරුන් බිහිකරගෙන ඇත. සමහර අවස්ථාවලදී ගස්, කඳු හෝ පුජනීය ස්ථාන වලට අධිගෘහිත දෙවිවරුන් ලෙසද මේ බලවේග එළිදක්වා ඇත. 

තෙවැන්න ජාතියයි. ජාතියක් අර්ථ දක්වන්නේ යම් සමානතා ඇති සමුහයක් හැඳින්වීමටයි. නමුත් පාලකයා විසින් මෙම සංකල්පය ඊට වඩා බොහෝ සෙයින් තමාට පාලනය ගෙනයාම සඳහා උපකාරී වන්නාවූ කර්තව්‍යයකට යොදාගෙන ඇත. රටක පාලකයාට අමතරව ප්‍රාදේශීය නායකයන් තවත් උපකුලක රාශියක් පාලනයේ පහසුව සඳහා භාවිතා කරයි. කුලය, ගෝත්‍රය, වෘතිය මින් කිහිපයකි.  

දැන් අපි අපේ හිතවතාගේ පැනය දෙස බලමු. ලංකාව කෙසේ වෙතත් රටේ ජනතාවගේ නිදහස සාක්ෂාත් වූ අවස්ථා කිහිපයක් මෙරට ඉතිහාසයේ දකින්නට ලැබේ. 1948 පෙබරවාරි 4 වනදා මෙය සිදුවුනාද යන්න ප්‍රශ්නාර්ථයකි. මම දකින ආකාරයට මෑතකදී ජනතාවගේ නිදහස වැඩිවූ එකම අවස්ථාව 2009 මැයි මාසයයි. මෙහිදී නිදහසේ වැඩිම වර්ධනයක් සිදුවුයේ දෙමළ ජනතාවටයි. එය ලංකාවේ පමණක් නොව ලොව පුරා විසිරී සිටින දෙමල ජනතාවගේ නිදහසේ වැඩිවීමකි. ඔවුන්ට LTTE පාලන සමයේ තිබුනාට වඩා විශාල වශයෙන් සිතීමේ, භාෂණයේ සහ කටයුතු කිරීමේ නිදහස් හිමි විය. දකුණේ ජනතාවටද බියෙන් සැකෙන් තොරව ගමන් බිමන් යාමේ නිදහස හිමි විය. මෙය අප සැමගේ සතුටට කාරණයක් විය.

එහෙත් ඉන් වසර දොළහකට පසු මේ නිදහස පිළිබඳව ඔබට සිතෙන්නේ කුමක්ද? 
 



Wednesday, 5 May 2021

අපොස උපෙ රටට සාපයක් නොවීමට



අපොස උසස් පෙළ තරඟ විභාගයක්ද? මේ පැනයට ලංකාවේදී බොහෝ විට ලැබෙන්නේ "ඔව්" යන පිළිතුරයි. මම රටවල් ගණනාවක අධ්‍යාපනය හා සම්බන්ධ වී ඇත්තෙමි. ඒ සෑම රටකම උසස් පෙළ හෝ ඊට සමාන කඩඉම් විභාගයක් ඇත. එහෙත් බොහෝ දියුණු රටවල මෙය තරඟ ඉසව්වක් සේ සැලකෙන්නේ නැත.

කඩඉම් විභාගයක් යනු දරුවෙකුට තමාගේ අනාගත වෘත්තීය තීරණය කල හැකි තවත් එක් අවස්ථාවකි. මෙවැනි විභාගයකින් බලාපොරොත්තු වන්නේ දරුවාට තමා යා යුතු දිශාව පිළිබඳව යම් මග පෙන්වීමක් ලබා දීමයි. නමුත් එයින් දරුවාගේ මග අහුරාලීම හෝ දරුවා යම්  මාවතකට බලහත්කාරයෙන් තල්ලු කිරීම සිදු නොවිය යුත්තකි. කෙනෙකුගේ හැකියාව සහ ප්‍රඥාව උද්දීපනය වීමට නිශ්චිත කාල වකවානුවක් නැත. එය ජිවිතයේ ඕනෑම අවස්ථාවක සිදුවිය හැක. දියුණු යයි සම්මත රටවල් දියුණු වීමට එක් මූලික හේතුවක් වන්නේ රටේ නීති සම්පාදකයන් මේ බව මීට දශක ගණනාවකට පෙර තේරුම් ගැනීමයි. 

ලංකාව වැනි ඌන සංවර්ධිත රටවල මේ කඩඉම් විභාගය තරඟ විභාගයක් වන්නේ උසස් අධ්‍යාපනයට රටේ ඇති ඉඩකඩ ඉතා සීමිත බැවිනි. මේ අනුව නොමිළේ අධ්‍යාපනය සඳහා  දරුවන් අතර ඉතා තියුණු අසහනකාරී තරඟයක් හටගනී. රටේ සියළුම දෙමව්පියෝ තමාට හැකි (හෝ නොහැකි වුවත් දහසක් ආර්ථික අතවරයන්ට මුහුණ දෙමින්) පමණින් දරුවාට අමතර අධ්‍යාපනය ලබා දෙමින් මේ තුරඟ තරංග පිටියේ ඔවුන්ව දුවවයි. මෙය මා දකින ආකාරයට නොමිළේ අධ්‍යාපනයේ එක් අඳුරු ප්‍රතිඵලයකි (මේ පිළිබඳව දීර්ඝ ලිපියක් මම වසර කිහිපයකට පෙර පළ කලෙමි). මේ පිළිබඳව පුළුල් අධ්‍යයනයක යෙදී විසඳුමක් ලබා දීමට අපි දැනටමත් දශක දෙක තුනක් පමාවී ඇත.

මේ වන විට ලෝකයේ ඕනෑම දියුණු රටක හෙදියකට ජිවිතයේ ඕනෑම අවස්ථාවක තම අත්දැකීම් සමග අදාළ පාඨමාලා හැදෑරීමෙන් වෛද්‍ය වෘත්තිකයකු විය හැක. නමුත් ලංකාවේ එසේ නොමැතිය. දැන් දේශීය අපොස උසස් පෙළ විභාගය නොකළ හෝ ඉන් යම් නිශ්චිත සාමාර්ථයක් නොලද කෙනෙකුට ලෝකයේ කුමන වෛද්‍ය විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලබා ගත්තත් ලංකාවේදී එම වෘත්තියේ යෙදිය නොහැකිය. එසේම විදේශික වෛද්‍යවරයෙක් නොබෙල් සම්මාන ලාභියෙක් වුවත් ඔහුට ලංකාවේ සේවය කල නොහැක. 

මෙහි ඊළඟ ප්‍රතිඵලය වන්නේ ජාත්‍යන්තර පාසල්වල ඉගෙනුම ලබන දරුවන් සහ විදේශ ගතව වෛද්‍ය විද්‍යාව හදාරන බොහෝ දරුවන් රට හැර යාමයි. මේ බොහෝ දෙනෙක් යම් ප්‍රමාණයක වත්පොහොසත්කම් ඇති පිරිසකි. ඔවුන් රට හැර යාමේ පල විපාක ඉතා කටුක විය හැක. 

කන්දක් තරණය කිරීමට තිබිය යුත්තේ එකම මගක් පමණක් යයි සිතන, ඒ සඳහා නීති පනවන, ජන සමාජයකින් ඈත්වීම ඔබගේ ජයග්‍රහණයක් වනු ඇත.  





Friday, 30 April 2021

අට වසර ගණිත ගැටළුවක් විසඳන්න පුලුවන්ද?


අසර්බයිජානේ හාදයෙක් මොංගෝලියාවෙන් ශීතකරණ ගෙන්වල තමන්ගේ රටේ විකුනන්න තීරණය කරනවා. ආනයනය කරන ශිතකරණයකට අසර්බයිජාන් ආණ්ඩුවෙන් 100% බදු ගහනවා. හැබැයි පොත්පත්වලට ඒ රටේ ආනයන බදු අයකරන්නේ නැහැ. අසර්බයිජාන්කාරය මොංගෝලියානු කොම්පැනියෙන් එකක් ඩොලර් 100 වන ශීතකරණ 1000 ක් ගෙන්නලා එකකින් ඩොලර් 40ක් ලාබ තියාගෙන විකුනන්න සුදානම් වෙනවා. ඒ කියන්නේ එක ශීතකරණයක් ඩොලර් 240 කට. ශීතකරණ දාහක් විකුණන කොට ඩොලර් 40,000 ක් ලාබයි. නරක නැහැ නේද?

මේ හාදයාගේ හොඳ යාළුවෙක් ඉන්නවා මොංගෝලියාවත් එක්ක නිතර ගනුදෙනු කරන. යාළුවට වැඩේ ආරංචි වෙලා මිනිහ ඇවිත් අපේ හාදයට යස උපදෙසක් දෙනවා. ඒක මොනතරම් අපූරූ අදහසක්ද කියල මේ හාදයට තේරෙන්නේ වැඩේ කෙරිලා ලාභය අතට එනකොට. මෙන්න මෙහෙමයි වැඩේ කෙරුණේ.

යාළුවගේ උපදෙස් අනුව අසර්බයිජාන් හාදය මොංගෝලියන් කොම්පැනියේ සේල්ස් මැනේජර්ට කතා කරලා මෙහෙම කියනවා.

"මට එකක් ඩොලර් 20 ගණනේ ශිතකරණ 1000 කට ඉන්වොයිස් කරන්න. ඒ එක්කම මොංගෝලියාවේ තියෙන එකක් ඩොලර් 1 ක් වෙන පොත් ලෝඩ් එකකටත් ඉන්වොයිස් කරන්න, එක පොතක් ඩොලර් 9 ගණනේ දාල. පොත් ලෝඩ් එක තීරණය කරන්න ඔයගොල්ලගේ කොම්පැනියට එකක් ඩොලර් 100 ගණනේ ශීතකරණ 1000 ටයි  පොතක් ඩොලර් 1 ගණනේ පොත් ලෝඩ් එකටයි මුදල් ලැබෙන විදියට". 

මොංගෝලියන් සේල්ස් මැනේජර්ට තේරුණා මේකෙන් ඒගොල්ලන්ට කිසිම පාඩුවක් නොවෙන වග. අනෙක මොංගෝලියාවේ රට ඇතුලේ නීතිරීති බොහොම තදට තිබුණට මොංගෝලියානු කොම්පැනි රටෙන් පිටත අයත් එක්ක කරන ගනුදෙනු වලදි ඇති වෙන ඔය සුළු සුළු අංක ගණිත ගැටළුවලට රජය අතගහන්නේ නැහැ.

ඉතින් අන්තිමේදී අසර්බයිජාන් හාදය ඉන්වොයිස්වල තිබුණ විදියටම බදු ගෙවල බඩු ටික ක්ලියර් කරගත්තා. 

දැන් ඔයාලගේ වාරේ.  

පොත් ලෝර්ඩ් එකේ පොත් කීයක් තිබුනද?

මිනිහ පොතක් ඩොලර් එක ගණනෙයි (ගත්තු ගානටම), ශීතකරණයක් කලින්  හිතපු මිලටමයි වික්කොත් මිනිහගේ ලාභය කොච්චරද?

මිනිහ පොත් ටික සීනි ඔතන්න සිල්ලර කඩවලට නොමිලේ ගෙනියන්න කියල ශීතකරණයක් කලින් හිතපු මිලටම වික්කොත් මිනිහගේ ලාභය කොච්චරද?


                                           


Tuesday, 6 April 2021

සුහුරුව හිතන්න - Think smart

බැංකුවකට පැමිණි තරුණයෙක් තමාට මුදල් හදිස්සියක් ඇති බැවින් ඩොලර් 500ක් ණයට ගත හැකිදැයි කළමණාකරුගෙන් ඇසුවේය. ඒ සඳහා ඇපයට තම BMW ස්පෝර්ට්ස් වර්ගයේ මෝටර් රථය තැබිය හැකියයි ඔහු පැවසීය. ඩොලර් 400,000ක්  පමණ වටිනා මෙම රථය ඇපයට තබා ගැනීම හොඳටම ප්‍රමාණවත් බව හැඟුණු බැවින් මුදල ලබා දීමට කළමණාකරු එකඟවිය. එහෙත් මසකට පොලිය 10% බව ඔහු පැවසීය.  මෙය ඉතාමත්ම අධික පොලියක් වුවත් (වසරකට වැල් පොලිය නොසලකා හැරියත් පොලිය 120%) තරුණයා කිසිඳු පැකිලීමක් නොමැතිව ඊට එකඟ විය. කාරය බැංකුවේ යටි මහලේ විශේෂ ආරක්‍ෂිත කලාපයේ ගාල් කිරීමෙන් පසුව ඔහු ඩොලර් 500 ද රැගෙන යන්න ගියේය.

මසකට පසු පැමිණි තරුණයා ඩොලර් 550 ලබා දී මෝටර් රථය රැගෙන යන්න හදද්දී, මේ ගනුදෙනුව සඳහා ලියකියවිලි සකස් කල තරුණ නිලධාරියා ඔහු වෙතට පැමිණ මෙසේ ඇසීය. 

"මහත්මයා මට සමාවෙන්න ඔබගෙන් පුද්ගලික පැනයක් අසනවාට. මෙතරම් වටිනා රථයක් තිබෙන ඔබට ඇයි මෙතරම් සුළු ණයක් ලබාගැනීමට සිදුවුයේ, මේ වගේ රථයක් ඇපයට තියල". 

සිනහවකින් මුව සරසා ගත තරුණයා මෙසේ කීය.

"මම ගිය මාසේ මගේ නිවස විකුණුවා ඉතා හොඳ ඉල්ලුමක් ලැබුණු නිසා. ඉන්පසු මම ලොව පුරා මාසයක් සංචාරය කිරීමට සිතුවා. සංචාරයෙන් පසු නව නිවසක් කුලියට ගැනීම මගේ අරමුණ වුණා. නමුත් ප්‍රශ්නය මම බොහොම ආදරය කරන මගේ මේ කාර් එක. මාසයක් කලින් ගේ ගත්තා නම් මට ඩොලර් 8000 ක් වැඩිපුර ගෙවන්න වෙනවා. වාහනය මාසයක් සුරැකිව රදවා ගැනීමට BMW සමාගම ඩොලර් 6000 ක මුදලක් ඉල්ලුවා. නමුත් ඔබේ බැංකුවට පිං සිද්ධ වෙන්න මම ඩොලර් 50 ගෙවා ඉතා සුරක්ෂිත තැනක කාරය තබා සැනසිල්ලෙන් ගමන ගොස් පැමිණියා".



Sunday, 28 March 2021

අනුරාධපුරයේ මහා සෑ ත්‍රිත්වයේ පිහිටීමට රණවිරු මහා සෑයේ බලපෑමක් ඇත්ද?

මා මේ ලියන්නේ මට කිසිසේත්ම අවබෝධයක් නොමැති කරුණක් සම්බන්ධවයි.

ගිය සිකුරාදා අප සරසවියේ මහාචාර්යවරුන් කිහිප දෙනෙකු අතර ඇතිවූ සතුටු සාමිච්චියකදී ඊජිප්තුවේ මූලික පිරමිඩ තුන පිළිබඳව කතා බහක් ඇතිවිය. එහිදී එක් මහාචාර්යවරයෙක් කියා සිටියේ මෙම පිරමිඩ තුන මගින් මානවයාට ගෝචර නොවන යම් බලවේගයන් අතර අන්තර් සම්බන්ධිත සංවේදනයක් සිදුවන බවයි. මම සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි අද්භූත කතා පිළිබඳව සැලකිල්ලක් නොදැක්වුවත් සංවාදය රසවත් වූ බැවින් අවධානය යොමු කරගෙන සිටියෙමි. 

මෙහිදී කිහිප දෙනෙකුගේම මතය වුයේ මෙම ශිෂ්ඨාචාරය පැවති වසර 3000 පමණ කාලය තුල (මෙම ශිෂ්ඨාචාරය අවසන් වී තවමත් ගතව ඇත්තේ වසර දෙදහසක් පමණ වේ) කිසිදු පාලකයෙක් මෙම පිරමිඩ තුනට යන්තමින් හෝ සමාන ප්‍රමාණයෙන් වෙනත් පිරමිඩ සාදා නැති බවයි. ඊට හේතුව මේ සන්නිවේදන ජාලයට එයින් බලපෑමක් ඇතිවිය හැකි වීම බව ඔවුන්ගේ මතය විය. මෙම සන්නිවේදන අද දක්වාම කෙරෙන බවත් තව වසර දහස් ගණනක් එලෙසම පවතින බවත් ඔවුන්ගේ මතය විය. 

මගේ පුදුමයට මෙන් එතන සිටි සියලුම වියතුන් පාහේ මේ කතාව තරයේ විශ්වාස කරන බව මට වැටහුණි. ඊළඟට ඇසුණු කතාවෙන් මගේ පුදුමය විශ්මයක් බවට පත්විය. 

මුලින් කතාව පටන් ගත් මහාචාර්යවරයා පැවසුයේ මෙම පිරමිඩවල වඩා සාර්ථක වූ නිර්මාණයක් ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින බවයි. ඒවායේ ව්‍යුහයන්ගේ (structures) හැඩය සහ මාන අනුව ඇතිවූ වැඩි කාර්යක්ෂමතාවය නිසා ඒවා වඩා කුඩාවට සකසා අවශ්‍ය කාර්ය කරගැනීමට හැකිවූ බව ඔහුගේ අදහස විය. මට වැරදීමකින් ශ්‍රී ලංකා යන වචනය ඇසුනා දෝ යයි සිතමින් සිටින විට ඔහු ඉතා අපහසුවෙන් තම දුරකතනයේ වූ ගූගල් සෙවුම ආශ්‍රයෙන් (යැයි මම සිතමි) රුවන්මැලි සෑය, උච්චාරණය කරද්දී මට නොවැරදුනු බව පසක් විය. එතැන සිටි සියලු දෙනාම මා මැලේසියානුවෙක් යැයි සිතා සිටි බැවින් ඔවුන් මගෙන් මේ ගැන කිසිවක් නොවිමසීය. 

අද දින ලංකාවේ විද්‍යුත් පුවත්පත් බලන විට දුටු සඳහිරු සෑය හා සම්බන්ධ පුවත එකවරම මගේ මතකය වසර දෙක තුනක් පසුපසට ගෙන ගියේය. දිනක් මගේ දුරකතනයට ලංකාවෙන් ඇමතුමක් ලැබුණි. එකල අපි මැලේසියාවේ පදිංචිව සිටියෙමු. දුරකතනයෙන් ඇමතු මහතා (මට ඔහුගේ නම මතක නැත) ඇසුවේ ලංකාවේ ඉදිවන රණවිරු මහා සෑය මගින් අනුරාධපුරයේ ඇති මූලික දාගැබ් තුනේ පිහිටීමේ හැඩ තලයන්ට හානියක් නොවන්නේද යන්නයි.  සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි කරුණු දේශපාලනය හා සම්බන්ධ වන බැවින්ද මා ඇත්තටම ඒ ගැන කිසිවක් නොදැන සිටි බැවින්ද එම මහතා තුන් හතර විදියකින් ඇසූ එකම පැනයට මම කිසිවක් කිව නොහැකි බව ප්‍රකාශ කලෙමි. 



Saturday, 27 March 2021

අමරණීය පානය


හූ මින්ග් රජු ඉතා කෘර පාලකයෙක් විය. වයස අවුරුදු 20 දී සිහනසුනට පත් වූ ඔහු ධනවත් සිටුවරුන්ගෙන් මෙන්ම දිළිඳු ගොවියන් ගෙන්ද ඉතා අසාධාරණ ලෙස බදු අය කළේය. බදු ගෙවිය නොහැකි ගොවියන් පවුල් පිටින් මරා දැමිය. ඔහු වසරේ වැඩි කාලයක් තම අධිරාජ්‍ය විශාල කරගැනීම සඳහා ගම් නියම ගම් ගිනිබත් කරමින්, අසරණයන් වහල්භාවයට පත් කරගනිමින්, ආක්‍රමණයේ යෙදුනේය. ඉහල පෙළේ සෙනෙවිවරුන් පවා ඔහුට වඩා දක්ෂ බව හැඟී ගියහොත් ඔහු සුක්ෂම ලෙස ඔවුන්ව අපරාධවලට පටලවා හිස ගසා දැමිය. කෙමෙන් ඔහුට, මතුපිටින් නොපෙන්නුවත් සිත යටින් අකමැති වූ සතුරන් විශාල ගණනක් බිහිවන්න විය. මෙය ඉවෙන් වැටහුණු හූ මින්ග් තදබල අසහනයකින් පෙලෙන්න විය. මේ නිසාම ඔහුගේ සැකය දිනෙන් දින උත්සන්න විය.

හූ මින්ග් රජුට ඉතා සට කපට උපදේශකයෙක් සිටියේය. ඔහු රජුගේ මානසික තත්වය වටහාගෙන රජුට කදිම උපදේශයක් දුන්නේය. 

"කඳුකරයේ වෙසෙන සාධුවරුන් කිහිප දෙනෙකු ලඟම අමරණීය වන පානයක් තිබෙනවා, එය පානය කළහොත් ඔබ සදාකාලිකවම මේ මුළු ලෝකයටම එකම අධිරාජ්‍යයා වනවා" උපදේශකයා කීය. 

මේ බව කන වැකුණු වහාම හූ මින්ග්, කඳුකරය පීරා සාධුවරයෙකුගෙන් අමරණීය පානය පැහැරගෙන එන ලෙස දන්වා සේනා පිටත් කර හැරියේය. මේ දරුණු සෙබළුන්ද කඳුකරයේ සිටින සාධුවරුන් අල්ලා ඔවුන්ගෙන් අමරණීය පානය තමන්ට ලබා දෙන ලෙස අණ කරන ලදී. තමා ළඟ එසේ පානයක් නොමැති බව පවසන සියළු සාධුවරුන් ඔවුහු මරා දැමුහ. 

මේ විනාශය දරා ගැනීමට නොහැකි වූ නැණවත් රටවැසියන් පිරිසක් කඳුකරයේ ඈත පෙදෙසක වෙසෙන ලූ ජයන් නම් ධ්‍යානලාභී සාධුවරයා හමුවී මේ ව්‍යසනයෙන් මානව සංහතිය ගලවා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටින ලදී. ලූ ජයන් තුමා ඔවුන්ට කියා සිටියේ තමා ළඟ අමරණීය පානය ඇති බව සෙබළුන්ට පවසන ලෙසයි. 

සෙබළුන් පැමිණි විට ලූ ජයන් තුමා කියා සිටියේ, තමා ළඟ අමරණීය පානය ඇති නමුත් එහි ඵල ලබා ගැනීමට නම් අනිවාර්යයෙන්ම එය තම පූජා භූමියේ ඇති ඉපැරණි රොන්ෂු ගස පාමුලදී පානය කල යුතු බවත්ය. 

මේ බව දැන් වූ විට ඉතා අකමැත්තෙන් වුවත් අමරණීය වීමට ඇති ලෝභය නිසා මෙම සාධුවරයාගේ භූමියට යාමට හූ මින්ග් කැමති විය. තමා අමරණීය වූ වහාම තමාව ඔහුගේ දෙපා මුලට ගෙන්වා ගැනීමෙන් කල අවමානයට සාධුවරයාගේ හිස ගසා දැමීම හූ මින්ග්ගේ අභිප්‍රාය විය. 

පූජා භූමියට ගිය හූ මින්ග් රජුට රොන්ෂු ගස මුලදී ලූ ජයන් තුමා විසින් ශාක පොතු තම්බා සකස් කල ඉතා තිත්ත පානයක් ලබා දෙන ලදී. ලූ ජයන් තුමා කියූ වත්පිළිවෙත් පිළිපැද ඉතා අපහසුවෙන් තිත්ත දියරය පානය කල හූ මින්ග් ඊළඟට ලූ ජයන් තුමාගෙන් ඇසුවේ තමා අමරණීය බව ඔප්පු කරන්නේ කෙලෙසද යන්නයි. 

ලූ ජයන් තුමා ඉතා යටහත් පහත්ව මෙලෙස කියා "නරෝත්තමයාණෙනි ඔබගේ ගෙලට කඩු පහරක් එල්ල කරන ලෙස ඔබගේ සෙබළෙකුට අණ කරන්න" 

තම අණින්ම හූ මින්ග්ගේ ගෙලට කඩු පහරක් එල්ල වූ අතර ඉන් ඔහුගේ ගෙල සිඳී හිස බිමට පතිත විය. මේ සමගම එතෙක් කලක් මුළු රටටම තිබූ හිසරදයක් නිමා විය. 



Friday, 12 March 2021

ඝර්ෂණ භූතයෝ

මේක ඒ දවස්වල මහාචාර්ය ඔස්මන්ඩ් ජයරත්න මැතිතුමා පළමු වසර භෞතික විද්‍යා සිසුන්ට පවසන ජනප්‍රිය කතාවක්. 

විද්‍යාඥ පීටර් විසින් මතුපිටක ඝර්ෂණය පැහැදිලි කිරීමට මොඩලයක් ගොඩනැගීය. ඔහුගේ මතය අනුව ඕනෑම මතුපිටක ඇති සියුම් සිදුරුවල මිලියන ගණනක් වූ ඝර්ෂණ භූතයන් ජීවත්වෙයි. ඔවුන් තම වාසස්ථාන හරහා යමක් ගමන් කිරීමට දැඩිසේ  විරෝධය දක්වයි. මේ නිසා මතුපිටක් මත තව මතුපිටක් ඇතිල්ලෙන විට ඔවුන් වාසස්ථාන වලින් එලියට පැමිණ ගමන් කරන වස්තුව නවතාලීමට බලයක් යොදයි. මෙය ඝර්ෂණ බලය නම් වේ.

ඔහුගේ අදහසට විරුද්ධව අනෙක් විද්‍යාඥයන් ප්‍රශ්න රාශියක් අසන්නට විය. 

"එතකොට සුමට මතුපිටක ඝර්ෂණය අඩු ඇයි"

"එහෙම තැනක සිදුරු අඩු නිසා ඉන්න පුළුවන් භූතයන් ගණන අඩුයි" පීටර් ඉතා සරලව පිළිතුරු දෙයි 

"එතකොට අපි තෙල් තට්ටුවක් මතුපිට ආලේප කලාම ඝර්ෂණය අඩුවෙන්නේ ඇයි"

"අපොයි එතකොට භූතයෝ වැඩිදෙනෙක් තෙල් තට්ටුවේ ගිලිලා මැරෙනවා"

"අපි මුලින් බලය වැඩි කරනකොට ඊට සමානුපාතිකව ඝර්ෂණ බලය වැඩිවෙලා උපරිමයකට ලඟාවෙන්නේ ඇයි" 

"ඒක තේරුම් ගන්න හරි ලේසියි. මුලින්ම එන්නේ වසස්ඨාන වලින් එළියේ ඉන්න භූතයෝ. ඒ අයට නවත්ත ගන්න බැරි වෙනකොට ගෙවල් ඇතුලේ ඉන්න කට්ටියත් ටික ටික එකතුවෙනවා උදව්වට. ඉන්න ඔක්කොම භූතයෝආවට පස්සේ තවත් බලය වැඩි වෙන්නේ නැහැනේ" 

"මුලින් යොදන බලයත් එක්ක ඝර්ෂණ බලය වැඩිවෙලා උපරිමයකට එනවා (ස්ථිතික ඝර්ෂණය). ඊට පස්සේ මතුපිට මත අනෙක් මතුපිට ගමන් කරන්න පටන් ගත්තම ඝර්ෂණ බලය ටිකක් අඩුවෙනවා (ගතික ඝර්ෂණය). ඒ මොකද?"

"ආ ඒකද? කොච්චර මහන්සි උනත් නවත්තගන්න බැහැ කියල තේරුණාම සමහර කම්මැලි භූතයෝ වැඩේ අල්ල දාල ගෙවල් වලට යනවා". 

මේ ආකාරයට මොන ප්‍රශ්ණේ ගෙනාවත් පීටර් තර්කානුකුලව ඒවාට උත්තර දුන්න. 

අදටත් පීටර්ගේ ඝර්ෂණ මොඩල් එක මේ නිසා වලංගුයි. 



Monday, 8 March 2021

මම - අද්වෛත වේදාන්තය තුලින්

 

අද්වෛත වේදාන්තයේ මම නොවන, මගේ වන, කෝෂ පහක් ගැන සඳහන් වනවා. එනම් අන්නමය කෝෂ (ආහාර කෝෂය), ප්‍රාණ කෝෂ, මනෝමය කෝෂ, විඥාන කෝෂ (තීරණ ගැනීමේ බුද්ධිය), ආනන්දමය කෝෂ ලෙසින්. මේ ගැන විස්තර අප පසුවට කතා කරමු. මම යනු මේ කෝෂ 5 ට ස්වායත්තවූ භූතාර්ථයක්. යමෙකුට එයට ආත්මය යැයි කිව හැකියි. ආත්මය සදාතනිකයි. පංච කෝෂ එක් එක් ජිවිත කාලයට අනුව ගොඩනැගෙන අධි-ගතික (extremely dynamic) භූතාර්ථයක්. එනම් මෙම පංච කෝෂ කාල අවකාශයේ වේගයෙන් වෙනස් වනවා. එහෙත් "මම" මමමයි. කුඩා කල තිබුණාට වඩා මගේ පෙනුම, මගේ ප්‍රාණ ක්‍රියාවලිය (හුස්ම ගැනීමේ සහ හදවත ගැසීමේ වේගය, ආහාර ජීර්ණ ක්‍රියාවලිය, සෛල වැඩෙන සීඝ්‍රතාවය ආදිය), මගේ සිතුවිලි, මගේ බුද්ධිමය හැකියාව, මට හැගීම් දැනෙන ආකාරය දැන් බොහෝ සෙයින් වෙනස්. නමුත් මම නැමැති යමක් වෙනස් නොවී පවතිනවා. 

"මම" හෙවත් ආත්මය නිර්ගුණ, නිර්හැඩ, නිර්ලිංග, නිර්කාල, නිර්මාන භූතාර්ථයක්. එනම් හොඳ-නරක, ශරීරයේ ස්වරුපය, ගැහැණු-පිරිමි බව කාලය ගතවීම පිලිබඳ සංකල්පය, මිනිසකුට නම් ත්‍රිමානය (විවිධ සතුන්ට විවිධ මාන ප්‍රත්‍යක්ෂ වේ) ආදී කරුණු "මම" විසින් ගොඩ නගා ගන්නා කෝෂ වලට මිස "මම" නැමැති භූතාර්ථයට අදාළ නොවේ.     

මරණයේදී මේ කෝෂ පහ "මම" විසින් අත්හරිනවා. ඉන් පසු කර්ම විපාක අනුව තවත් කෝෂ පද්ධතියක් ඇති කරගන්නවා (උපාදාන කරගන්නවා). එය කෝෂ පහක් හෝ ඊට අඩු ප්‍රමාණයක් සහිත පැවැත්මක් විය හැකි. උදාහරණයක් ලෙස තවත් මිනිසෙකු නම් කෝෂ පහක්ද, දේව උත්පතියක් නම් කෝෂ තුනක්ද, ඉතා ඉහල තල වලදී ආනන්දමය කෝෂය පමණක්ද විය හැකියි. මෝක්ෂය හෙවත් විමුක්තිය ලබද්දී මෙම කෝෂ පහම අතහරිනවා. 

මෙම අද්වෛත වේදාන්ත මොඩලය තේරුම් ගැනීම පහසුයි. මේ තුලින් මරණයේදී සිදුවන ක්‍රියාවලිය පහසුවෙන් විස්තර කල හැකියි. මම සවන් දුන් බොහෝ බෞද්ධ ධර්ම දේශනා වලදී ස්වාමින්වහන්සේලා දැන හෝ නොදැන විස්තර කලේ මේ අද්වෛත වේදාන්ත සංකල්පයයි. 


Sunday, 7 March 2021

මම කවුද? වේදාන්තය හා බුදුදහම දෙන පිළිතුරු

ආගම සහ විද්‍යාව යන කාරණා දෙකම බිහිවන්නේ සමාන මානව මනෝභාවයන් තුලින්. ආගම "මම කවුද" සහ විද්‍යාව "ලොව කුමක්ද" යන කුතුහලයන් මතත් මේ දෙකම "අපට ප්‍රත්‍යක්ෂ වන ජීවිතය සැපවත් කරගැනීම" යන සිතුවිල්ල මතත් බිහිවෙනවා. ආගම සහ විද්‍යාව යන කාරණා  දෙකේ සමානකම් සහ වෙනස්කම් මම කලින් කතා කර තිබෙනවා .

පහුගිය කාලයේදී මගේ අවධානය බොහෝ සෙයින් යොමු වුණේ "මම කවුද" යන පැනයට බුදු දහම සහ අද්වෛත වේදාන්ත සංකල්ප විසින් ලබා දෙන එකිනෙකට ඉතා සමාන එහෙත් පැහැදිලිවම වෙනස් පිළිතුරු දෙක පිළිබඳවයි.

මේ ගැන නීතිඥ යලිත් විජේසුරේන්ද්‍ර අපූරු උපමාවක් ඉදිරිපත් කරනවා. අද්වෛත වේදානතයේ මම යනු කපු නූලක්. එහි ජිවිත නැමැති පබළු ඇමිණෙනවා. බුදුදහමේ මම යනු කෙඳි අඹරා සෑදෙන කඹයක්. මේ උපහැරණය මම තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යයි නම් මෝක්ෂය යනු නූල නැවතත් පුළුන් බවට පත් කර එය විශාල සදාතනික පුළුන් ගොඩක් හා එක් කිරීමයි. එවිට තවදුරටත් පබළු ඇමිණීමට නූලක් නැහැ. නූලට අයත් පුළුන් යයි කීමට යමක් ඇත්තෙත් නැහැ. එය විශාල පුළුන් ගොඩක කොටසක් බවට පත්වී අවසානයි. 

නිර්වාණය යනු කඹයේ කෙඳි වෙන්කර තවදුරටත් කෙඳි සැපයීම නැවැත්වීමයි. එවිට තව දුරටත් කඹයක් පවතින්නේ නැහැ. 

මෙහිදී දර්ශන දෙක වෙනස් වන්නේ "මම" නැමැති භූතාර්ථයේ පැවැත්ම සම්බන්ධයෙන් පමණයි. "ආත්ම" සහ "අනාත්ම" සංකල්ප ඇතිවන්නේ මේ පදනම මතයි. මෙහිදී මරණින් මතු පැවැත්ම අද්වෛත වේදාන්ත සංකල්පයෙන් පැහැදිලි කරගැනීම ඉතා සරලයි. නමුත් බුදුදහම මේ සංසිද්ධිය පැහැදිලි කරන ආකාරය තවමත් මට අපැහැදිලියි.

අවසානයේ මම දකින්නේ මේ සංකල්ප දෙකම තමන් විසින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගන්නා තුරු මොඩලයන් දෙකක් පමණක් වන බවයි. මේ නිසා තමන්ට අවශ්‍ය මොඩලය තෝරාගැනීම හෝ මොඩලයක් තෝරා නොගෙන සිටීම සෑම දෙනෙකුගේම අයිතියයි. 



Saturday, 27 February 2021

කපටියා අන්දන මෝඩයා ඇන්දෙන බිය හා බලාපොරොත්තුව

සුවිසල් දෙව් මැදුරේ අල්තාරය අභියස ඉතා මිල අධික ඇඳුම් පැළඳුම් වලින් සැරසුණු තරුණ විය නොඉක්මවූ කඩවසම් පාස්ටර් බුෂිරි දේශනාවක් පවත්වයි. 

"දේව දණ්ඩනයෙන් මිදී සියළු යස ඉසුරු ලබා ගැනීමට ඔබගේ වත්කම් දන් දෙන්න".

ඔහු දෙවියන් උදෙසා දන් දෙන යාන්ත්‍රණයද පැහැදිලි කරයි. එනම් අනුගාමිකයන්ගේ වත්කම් තම පල්ලිය වෙත නීත්‍යනුකුලව පවරා දිය යුතු බවයි. 

පසුගියදා මුදල් විශුද්ධිකරණ චෝදනා යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීමට වරෙන්තු නිකුත්වන විට ෂෙපර්ඩ් බුෂිරි සහ ඔහුගේ බිරිඳගේ වත්කම් දඩොලර් බිලියනයකට ආසන්න බව අනාවරණය විය. මලාවි ජාතික බුෂිරිගේ දඩයම් බිම දකුණු අප්‍රිකාව විය.  දකුණු අප්‍රිකාවේ ඔහුට සුවිසල් මන්දිර කිහිපයක්ම  තිබුණි. ලොව මිල අධිකම වාහන වෙළද නාම වල ඉහලම අන්තයේ  වාහන ගොමුවක් (fleet of vehicle) ඔහු සතු විය. 

ඔහු මේ සියළුම නිශ්චල දේපල හැරදා මලාවියට පලායන්නේ දකුණු අප්‍රිකානු සංචාරයකට පැමිණෙන මලාවි ජනාධිපතිවරයාගේ නිල ගුවන් යානයේ බව පසුව අනාවරණය විය. ඔහුට ඇති වත්කම්වලට සාපේක්ෂව ඔහු අතහැර දමා ගිය දේ සොච්චමකි.

මා සේවය කරන විට්වෝටර්ස්රෑන්ඩ් සරසවියේ මනෝවිද්‍යා අංශය අප්‍රිකාව පුරා පැතිරෙන පාස්ටර් වසංගතය (නොයෙකුත් ක්‍රිස්තියානි නිකාය) පිළිබඳව සමාජ අධ්‍යයනයක් කරන බව මම දනිමි. මේ නිසා මම ඒ කණ්ඩායමේ එක් සාමාජිකාවක් සමග පිළිසඳරක යෙදුනෙමි. 

"චන්දිම, මිනිස්සු කාරණා දෙකක් නිසා මේ පාස්ටර්ලා පසුපස යනවා. ඉන් ප්‍රධාන කාරණය තමයි දේව බිය. මේක දැන් සියවස් කිහිපයකට පෙර යුරෝපීයයන් පැලකල මානසික සංකුලතාවයක්. අනෙක බලාපොරොත්තුව" ඇය පවසයි. 

යුරෝපියයා දේශාටනයේ යෙදුණේ අතකින් බයිනේත්තුවත් අනෙකේ බයිබලයත් රැගෙන බව ප්‍රකට කරුණකි. මෙය ඉතා සාර්ථක යුද ක්‍රමෝපායක් බව මට වැටහේ. තුවක්කුවේ භීතිකාව මරණයෙන් කෙලවර වේ. එවකට දියුණු මානව ශිෂ්ඨාචාර සතුවූ වස්තුව මංකොල්ල කෑම සඳහා තුවක්කුව මහෝපකාරී විය. දකුණු ඇමරිකාවේ සහ දකුණු ආසියාවේ ඔවුහු තුවක්කුව ඉහලින්ම භාවිතා කලෝය. එහෙත් අප්‍රිකාවේ තත්වය වෙනස් විය. එහි තිබුණේ වටිනා ඉඩකඩම් සහ භූගත වස්තුවයි. එය රන් රිදී දියමන්ති ලෙස පැවතුනි. මේ නිසා අප්‍රිකාවේ වස්තුව කොල්ලකන්න පෙර කළමනාකරණය කරගත යුතු විය. මේ සඳහා මානව සම්පත අත්‍යවශ්‍ය විය. මෙහිදී තුවක්කුවට වඩා බයිබලයේ හැකියාව ඉහල බව ඔවුන්ට වැටහෙන්න ඇත. 

ඔවුන් මුලින්ම මිනිසුන් අතර දේව බිය උපදවාලීය. ඒ වන විටත් ගෝත්‍රිකව බෙදී තමන්ගේ ආවේණික දේවත්වයන්ට බියෙන් ජිවත් වූ අප්‍රිකානු ජනතාව හැසිරවීම යුරෝපීය දේවගැති වරයන්ට අපහසුවක් නොවීය. ඔවුන්ට කළ යුතුව තිබුණේ පවතින දේව බිය එක් දෙවියෙකුගෙන් තව දෙවියෙකුට මාරු කිරීම පමණකි. මේ අනුව දේව බිය වෙනුවෙන් අප්‍රිකානුවා සිය දේපල පමණක් නොව ශ්‍රමයද සමහර විට තම ස්ත්‍රී පක්ෂයද සුදු මිනිසාට අවශ්‍ය පරිදි පරිහරණය කිරීමට ඉඩපහසුකම් ලබා දුන්නේය. 

අප්‍රිකාවේදී ඔවුන් ලද සාර්ථකත්වය මත ඔවුන්ගේ අනෙකුත් යටත් විජිතවලද තුවක්කුව බයිබලයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම වඩා වාසිදායක බව ඔවුහු වටහාගත්හ. ඉතිරිය ඉතිහාසය විස්තර කරයි. 

බහුතරයකට ප්‍රඥා ගෝචර නොවන බලවේග සඳහා වූ බිය මත තම වර්ගයා හැසිරවීම මානව ඉතිහාසය පුරාවටම සියළුම ආගම්වල නැණවතුන් විසින් ක්‍රියාත්මක කර ඇති බව මගේ වැටහීමයි. මේ නැණවතා ගුණවතෙක් වූ විට සමස්ත වර්ගයාගේ යහපත සඳහාද කපටියකු වූ විට තමාගේ සහ තම පන්තියේ යහපත සඳහාද මෙම නොපෙනෙන බලවේග සඳහා වූ බිය හසුරුවා ඇති බව පෙනෙයි. මෙහිදී අප හොඳ-නරක හෝ යහපත-අයහපත ලෙස කරන වර්ගීකරණයද පවතින කාල අවකාශ රාමුවට සාපේක්ෂ වෙයි. උදාහරණයක් ලෙස ඉන්දියාවේ චිරාත් කාලයක සිට අද දක්වා පවතින දේව බිය මත පදනම් වූ කුල ක්‍රමය සැලකිය හැක. එය වසර තුන් හාර දහසක් පුරා සමාජ ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීමට ඉමහත්සේ දායක විය. එහෙත් නූතන සමාජයට එහි විශාල නොගැලපීමක් ඈති බව පසුගිය සියවස තුල පැහැදිලිවම පෙනෙන්නට තිබුණි. ඊට හේතුව මේ වකවානුවට අයත් සමුද්දේශ රාමුව තුල මානව සිතුම් පැතුම් රටාවේ ඇතිවූ වෙනසයි. 

බලාපොරොත්තුව යනු මිනිසා ජිවත්කරවන ප්‍රධාන මානසික ධාරාවකි. එය ලෝභය, තන්හාව, වෛරය, ක්‍රෝධය මෙන්ම භීතිය යන මානසික රටා සමග ඒකාබද්ධ වී ඇත. පැරණි ඉන්දියාවේ, චීනයේ මෙන්ම ඊජිප්තුවේද පූජකවරයන් රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහ වරප්‍රසාද ලබා ගැනීම සඳහා යොදාගෙන ඇත්තේ පාලකයාගේ හෝ බලය අත්පත් කරගන්නා පාර්ශවයේ බලාපොරොත්තුව බව පැහැදිලිවම පෙනෙයි. මෙය සාමාන්‍ය ජනතාව අතරද යෙහෙන් වැජඹීම සඳහා පුජකයන් යොදා ගෙන නැත්තේම නොවේ. 

එහෙත් වර්තමානයේ  මෙම "බලාපොරොත්තුව" ඉතාම පුළුල් හා සුක්ෂම ලෙස කපටියන් විසින් ජනතාව ඇන්දවීම සඳහා භාවිතා කරනු පෙනෙන්නට තිබේ. 

අප්‍රිකාවේ අති බහුතරයක් ජනතාව දරිද්‍රතාවයේ නිම් වළලු තුල දුක්ඛිත දිවි පෙවෙතක් ගත කරයි. එහෙත් සියවස් කිහිපයක සිට ඔවුන් ධනවතුන්ගේ ඉසුරුමත් ලෝකය සියැසින් දැක ඇත. ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුගේ සිතට කා වැදී ඇත්තේ මේ සුදු මිනිසුන්ගේ අසිරියට හේතුව සුදු මිනිසා අදහන දෙවියන් බවය. මේ නිසා අසරණ කළු මිනිසාගේ ඉහලම බලාපොරොත්තුව වුයේ එම දෙවියන්ගෙන් තමන්ටද තම පංගුව ලබා ගැනීමයි. සුදු මිනිසා තම බිමේ සම්පත් තම ශ්‍රමය මගින්ම සූරා කා සැපසේ දිවි ගෙවන බව ඔවුනට නොවැටහේ. මේ නිසා තමා පාගා ගෙන සිටින සුදු මිනිසාට එරෙහිව නැගී සිටි රැඩිකල් මිනිසුන්ද පිළිසරණ සෙව්වේ එම දෙවියා හරහාමය. පසු කලෙක නැණවත් කපටි කළු ජාතිකයන්ද මේ උපක්‍රමය අවබෝධ කරගත්හ. සියළුම සාර්ථක (තමා සහ පවුල) අප්‍රිකානු පාලකයෝ මේ පිළිබඳව හසල දැනුමක් ඇත්තෝය. 

පූජකයන් සහ දේශපාලකයන් පසු පස යන දුප්පත් අප්‍රිකානු ජනතාව ඔවුන්ට තම කැමැත්ත පමණක් නොව අසීරුවෙන් උපයන ධනයද පරිත්‍යාග කරන්නේ දෙවියන්ගෙන් ඒ සුපිරි පුද්ගලයන් ගෙවන ජිවිත ලබා ගැනීමේ පරම චේතනාවෙනි. මේ නිසා ඔවුන් සැමවිටම ඇදෙන්නේ ධනවත් සහ බලවත් කම් හොඳින්ම ප්‍රදර්ශණය කරන පූජකයන් සහ දේශපාලකයන් වෙතටය. මෙය විෂම චක්‍රයක කැරකෙමින් පුජකයා සහ දේශපාලකයා වැඩි වැඩියෙන් ධනවත් කරවන අතර අහිංසක පසුපස දුවන්නා තවදුරටත් දුගී කමෙහි ගිල්වා තබයි.

පාස්ටර් බුෂිරි යනු බිය සහ බලාපොරොත්තුව ඉතා සාර්ථකව සංකලනය කර ධනවත් ලොවේ ඉහලටම පිය නැගූ තවත් එක් පුද්ගලයෙක් පමණි. ඔහුට එරෙහිව නීතිය ඉදිරියේ ඇති චෝදනාව මුදල් විශුද්ධිකරණය මිස අසරණයන් මංකොල්ලකෑම නොවේ. මන්ද ඔහුට මුදල් දුන් සියළු දෙනාම සිය කැමැත්තෙන් සියළු පරිත්‍යාග කර ඇති බැවිනි. මනෝ විද්‍යාඥයන්ගේ මතය අනුව බුෂිරිගේ වත්කම් මාධ්‍ය මගින් වැඩිපුර හුවා දක්වන තරමට තව තවත් අනුගාමිකයන් ඔහු වටා රොක්වෙයි.  මේ සංසිද්ධිය ක්‍රිස්තියානි පමණක් නොව ඉස්ලාම්, හින්දු, බෞද්ධ ආදී නම් රාශියකින් ලොව පුරා ක්‍රියාත්මක වේ. 

බුෂිරිට සිදුවූ සුළු අත්වැරද්දක් නොවේ නම් ඔහු තවමත් කිසිඳු උපද්‍රවයක් නොමැතිව දකුණු අප්‍රිකාවේ වැජඹෙනු ඇත. තවත් බුෂිරිලා සිය ගණනක් තවමත් මෙහි සිටින බව නම් නොරහසකි. ඔබේ රටේ එය කෙසේද? 



Saturday, 20 February 2021

දැලි පිහියෙන් කිරි කෑම


කිරිපැණි කන්න ඇති එකම ක්‍රමය දැලි පිහිය විතරක් නම් එය ඉතා සාර්ථකව සිදු කල එක් රාජ්‍ය නායකයෙක් මගේ මතකයට පැමිණේ. ඒ පර්වේෂ් මුශාරේෆ්ය. 

ප්‍රාදේශීයව මතුවූ තලේබාන්, අල් කයිඩා, සහ මුජහිඩින් ත්‍රස්තවාදය මෙන්ම පිටතින් පැමිණි ඇමරිකානු, ඊශ්‍රායල සහ රුසියානු ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්තවාදයද ඔහු අපූරුවට සමබර කරගෙන සෑහෙන දුරක් ගියේය. අවශ්‍යතාවයකදී න්‍යෂ්ඨික බලය ලබා දෙන බවට වූ රහසිගත ගිවිසුමක් යටතේ සෞදි අරාබියෙන් පකිස්තානයට ඩොලර් බිලියන ගණනක ආධාර ලබා ගැනීමට ඔහු සමත් විය. ඒ මුදලින් විශාල ප්‍රමාණයක් ඔහු අධ්‍යාපනයට සහ පර්යේෂණ සඳහා පොම්ප කළේය. මේ කාලයේදී පර්යේෂණ හෝ විද්‍යාත්මක වැඩමුළු සඳහා පකිස්තානයට ගිය අයෙක් ඇත්නම් එහිදී ලැබෙන තරු පහේ ආගන්තුක සත්කාරය පිළිබඳව අමතක නොවී ඇති බව මට ස්ථිරව කිව හැක. 

මුශාරෙෆ් බලයට පැමිණෙන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාමුවෙන් පරිබාහිරවය. ඔහු පැමිණි පසු සියළුම රජයේ ආයතනවලට පාහේ හමුදාවෙන් විශ්‍රාම ගිය නිලධාරින් පරිපාලනය සඳහා යෙදවීය. සරසවි පවා මේ ක්‍රමවේදය තුලට ඇතුලත් කෙරුණි. එහෙත් මෙම හමුදා නිලධාරීන්ගේ පාලනය තුල බොහෝ ආයතනවල සිදුවූ අයාථා  ගනුදෙනු බෙහෙවින් අඩුවූ බව ඔහුගේ ප්‍රතිවාදීන් පවා පිළිගත් කරුණකි. එහෙත් මෙම දරඳඬු පරිපාලනය බොහෝ දෙනෙකුට දිරවා ගත නොහැකි විය. 

මුශාරෙෆ් බලයට පැමිණෙන්නේ අලි භූතෝ ගේ පටන් සියා උල් හක්ලා, නවාස් ෂෙරිෆ්ලා, අලි සධාරිලා විසින් දුෂණය වැපුරූ බිමකය. බෙනාසීර් භූතෝගේ පාලන කාලයේ රටේ දුෂණය මෙහෙයවුයේ අලි සධාරි බව සියළු පකිස්ථානුවන්ට නොරහසකි. මේ අනුව මුශාරෙෆ් දේශපාලන ප්‍රවාහයට අනුගත වෙන්නේ දෙකොන පත්තු කල වික්කුවක් වැනි  පකිස්ථානයක් පවතින වකවානුවකය. 

මුශාරෙෆ් තුල ඔහුටම ආවේනික වූ දුර්වලතා කිහිපයක් තිබුණි.  ජනතාවගේ වීරයා වීම උදෙසා සිදුකල අනවශ්‍ය ජනප්‍රිය මාධ්‍ය භාවිතය ඉන් එකකි. ඒ හැරෙන්නට ඔහු තරම් දෙකොන සමබර කරගෙන අතුරේ යාමට සමත් වූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු මා මෑත කාලයේදී දැක නැත. ඔහු ඇමරිකාව සමග හොඳ සම්බන්ධතාවයක් පවත්වාගෙන ගියේය. තලේබාන් සහ අල්කයිඩා නායකයන් සමග විරසක නොවී ඔවුන්ගේ පකිස්ථානය තුල වූ ක්‍රියාන්විත සීමා කළේය. ඉන්දියාවට තම මිත්‍රත්වයේ දෑත දිගු කළේය. අතල් බිහාරි වජ්පායි මහතාගේ යුගයේ කාශ්මීර ප්‍රශ්ණයට ස්ථිර විසඳුමක් ලබා දීමේ ඉතා ආසන්නයටම පැමිණියේය. 

මුශාරෙෆ් යුගයේ පකිස්ථානයේ සිදුවූ අධ්‍යාපන, පර්යේෂණ සහ ආර්ථික ප්‍රබෝධය මම දෑසින් දුටුවෙමි. පකිස්ථානය සංවර්ධනය කල හැක්කේ විද්‍යා සහ තාක්‍ෂණ ලෝකයේ කෙල පැමිණීමෙන්ම පමණක් බව ඔහු තරයේ විශ්වාස කළේය. 

ඉහත හේතුව නිසාවෙන්ම වසර 2008 මැද භාගය වන විට මම පෞද්ගලිකව මගේ අනාගතය පකිස්ථානයේ ගොඩ නැගීමට තීරණය කලෙමි. ඉස්ලාමාබාද් නුවර පදිංචි වීම සඳහා නිවෙසක් පවා මිළදී ගැනීමට අපි අදහස් කරගෙන සිටියෙමු. එහෙත් මා තරයේ විශ්වාස කරන පරිදි ඔහු කිසිසේත් සම්බන්ධ නොවූ බෙනාසීර් ඝාතනයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2008 අගෝස්තුවේදී මුශාරෙෆ්ට බලයෙන් ඉවත් වීමට සිදුවිය. වෙනත් කරුණු කිහිපයක් කෙනෙකුට මේ සඳහා ඉදිරිපත් කල හැකි වුවත්, ජනතාව අතර ඔහුගේ ජනප්‍රියභාවය වේගයෙන් දිය වීමට බෙනාසීර් ඝාතනය මුල්වූ බව මගේ වැටහීමයි.  මා මෙහිදී දකින්නේ සධාරි එක ගලෙන් කුරුල්ලන් දෙදෙනෙක් බාගත් බවයි. 

මුශාරෙෆ් තුල හමුදා නායකයෙකුගේ තිබිය යුතු යහගුණද හමුදා පාලකයෙකු ළඟ කිසිසේත් කෙනෙකු බලාපොරොත්තු නොවන යහගුණ කිහිපයක්මද තිබුණි. මෙහි පසු කාරණය සලකා බැලීම වැඩදායකය.

මැතිවරණයකින් තේරී පත්වූ හෝ මැතිවරණයකින් නැවතත් බලයට පත්වීමට එතරම් උනන්දුවක් නොතිබූ පාලකයෙකු ලෙස මුශාරෙෆ්ට විශාල වාසියක් තිබුණි. එනම් ජනතාවට බොරු කීමට හෝ බොරු පොරොන්දු දීමට අවශ්‍ය නොවීමයි. ඔහු යතාර්ථය ජනතාවට ඉදිරිපත් කළේය. මේ නිසා ඔහුට අවාසි සිදු නොවුනාම නොවේ. එහෙත් ඔහුගේ පාලන කටයුතු එයින් පහසු විය. මුශාරෙෆ් අයින් කල විට මුළු දකුණු ආසියාතිකරයම එකම මුසාවාදාවකි.

ඉස්ලාම් රාජ්‍යයක නායකයා වුවත් ඔහු කිසිම විටෙක තම පැවැත්ම සඳහා ආගම් වාදය හෝ  ජාතිවාදය යොදා ගත්තේ නැත. ඔහුගේ යුගයේ නුගත් පකිස්ථානුවන් තුල පවා නිදහස් අදහස් මතුවෙනු මම පැහැදිලිවම  දුටුවෙමි. 

රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු වලදී ඔහු කිසිසේත්ම ආවේගශීලි (impulsive) හෝ ආක්‍රමණශීලී (aggressive) නොවීය. මේ නිසා රටේ ජනතාව තුල ඉන්දියන් විරෝධී, ඇමරිකන් විරෝධී ආදී වූ ඍණාත්මක හැගීම් බිහි නොවීය. එසේම ඔහු හිස කෙලින් තබාගෙන සියළු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් සමග ගනුදෙනු කළේය. මෙයට හේතුවූ තවත් ප්‍රධාන කරුණක් විය. ඔහු පිටරටින් ලැබෙන කොමිස් මුදල්, වරදාන වෙනුවෙන් රාජ්‍ය දේපල විකුණුවේ හෝ අත යටින් ගනුදෙනු කලේ නැත. පවුල්වාදය කරපින්නාගෙන රාජ්‍ය දේපල අවභාවිතා කලේ නැත. ඔහු අවට සිටි අතාර් උර් රහ්මාන් වැනි අනෙකුත් සිවිල් නායකයන් තුලද මේ ගුණාංගය විය. එවැනි චරිතයක් කෙරේ ජාත්‍යන්තරය දක්වන ගෞරවයද, එම ගුණාංගය නොමැති පාලකයන් තම නුගත් රටවැසියන් ඉදිරියේ සිංහයන් වෙමින් ජාත්‍යන්තරය ඉදිරියේ නිවට සුනඛයන් වන ආකාරයද මම පැහැදිලිවම දකින්නෙමි. 

අවසානයේ ඔහු ධූරයෙන් ඉල්ලා අස්වී සිනහසෙමින් ගෙදර ගියේය. හමුදා බලයෙන් රටක පාලනය අත්පත් කරගත් ඒකාධිපතියෙක් බලයෙන් පහවූ පසු යහතින් දිවි ගෙවනවා අපි දකින්නේ ඉතාමත්ම කලාතුරකිනි. මුශාරෙෆ් ඒ භාග්‍ය ලද්දෙකි. 



Saturday, 30 January 2021

ගැටලුව විද්‍යාවේද? සාමාන්‍ය දැනීමේද?


ඒ  1991 වසරේ මුල් කාලය වන්නට ඇතැයි මම සිතමි. ජේෂ්ඨ ජෝර්ජ් බූෂ්ගේ ඇමරිකානු බල ඇණි බෑග්ඩෑඩ් නුවරට ආසන්න වෙමින් තිබුණි. මට මතක ඇති ආකාරයට මෙය Operation Desert Storm ලෙස කේතනය කර තිබුණි. අපි බදාදා දින කොළඹ සරසවියේ PLT ශ්‍රවනාගාරයේ ආචාර්ය (එවකට) නලින් ද සිල්වා මහතාගේ දෙවන වසර ගණිතය දේශනයට සහභාගී වෙමින් සිටියෙමු. 

"තව ටික දවසකින් මුළු අරාබියම යුද්දෙට පැටලෙනවා. මුස්ලිම් රටවල් හැමෝම සදාම් හුසේන්ට සහයෝගය දෙනවා. ඊට පස්සේ ඇමරිකාව තෙල් ලිං වලට බෝම්බ දානවා. න්‍යෂ්ඨික පහර දීම් සිදුවෙනවා. ලෝකෙම බලශක්ති අර්බුදයකට යනවා. එතකොට අපි හැමෝටම වෙන්නේ ආයෙමත් බර කරත්තෙන් යන්න. අන්න එතන ඉඳන් අපි අපේ හෙළ ජාතික ගමන පටන් ගන්නවා" 

ඔහු යෙදූ වදන් හරියටම මතක නැතත් මේ නලින් ද සිල්වා ඇදුරුතුමාගේ දේශනයේ සාරාංශයයි.   

ඉන් පසු සුපුරුදු පරිදි එතුමාගේ නිරන්තර "බයිට්" එකක් වූ මා වෙතට ඇඟිල්ල දිගු කල ඔහු "තමුසේ මොකද මේ ගැන කියන්නේ" යයි ගෙරවිලි හඬින් ඇසීය.

නලින් ද සිල්වා මහතා බොහෝ විට සිය තර්ජනාංගුලිය එල්ල කරන්නේ නොසිතන වෙලාවකය. මෙහිදීද ඉරාකය පිලිබඳ සිහින ලෝකයක සිටි මම "තව දවස් තුනකින් විතර සදාම් යටත් වෙනවා පූසා වගේ. එතැනින් ඔය යුද්දේ ඉවරයි" කියා ඇඟට පතට නොදැනීම කිව්වෙමි.

"ඔව් තමුසෙට එහෙම වෙනවා නම් හරි සන්තෝස ඇති. ජාතිය ගැන කැක්කුමක් නැති ................" ඔහු නිතරම මට ගරහන යෙදුමක් සමග දත් මිටි කමින් තම වැකිය අවසන් කළේය. ඒ එතුමාගේ හැටිය. ඒ පිළිබඳව මට එකලද කිසිඳු සිත් අමාරුවක් ඇති නොවීය. ඇත්තෙන්ම මට එය විනෝදජනක විය. 

එදා මා කිසිවක් පිළිබඳව ගැඹුරින් නොසිතා පළකල අනාවැකිය ඒ ලෙසින්ම සඵල විය. මාධ්‍ය විසින් ජන මනස මොට කර දැමූ අද වැනි දිනක නම් මෙය ප්‍රසිද්ධ නැකැතියෙක් වීමේ ඉහලම සුදුසුකමක් වන්නට තිබුණි. 

ඇත්තෙන්ම මා නොසිතා කිව්වත් ඒ අවස්ථාවේ පැවතුණු මැදපෙරදිග දේශපාලන ගතිකය විශ්ලේෂණය කරන්නෙකුට මෙම අනාවැකිය පහසුවෙන් කීමට හැකියාව තිබුණි. ඇමරිකානු යුධ ශක්තිය, සෞදිය, කුවේටය, අරාබි එමීර් රාජ්‍ය සහ කටාරය වැනි රටවල තිබු ඇමරිකන් ගැති බව, ඉරානය හා ඉරාකය අතර තිබූ විරසකය ආදී කාරණා මත මුස්ලිම් ලෝකයේ එකමුතුවක් කිසිසේත්ම සිදු නොවීම සාමාන්‍ය දැනීම විය.

ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා මහතාගේ ක්‍රමවේදයට (මතවාදයට නොවේ) එරෙහිව දියත් කල සටනේ පෙරමුණේ රාළ කෙනෙක් වුවත් මම එතුමාගෙන් ලද දැක්ම අදටත් ඉහලින්ම අගය කරමි. එය මට වෙන කවරෙකුගෙන්වත් මෙතෙක් ලැබී නැත. එහෙත් අවාසනාවන්ත ලෙස එතුමා තුල වූ තම මතවාදී මොඩලයෙන් පිටත ලෝකය ගැන නොවිමසීමේ සහ නොඉවසීමේ ගතිගුණය ඔහුගෙන් සමාජයට ලැබීමට තිබූ බොහෝ දේ වැලක්වීය. ඒ වෙනුවට ඔහු වැඩි පිරිසකගේ හාස්‍යට ලක් වූ අතර සමහර දෙනෙකු අතර පුහු වන්දනීය තත්වයකට පත්විය. 

දේශීය හෝ ගෝලීය තලයේ සිදුවන වෙනස් වීම් කිසිඳු විශ්ලේෂණයකින් තොරව තම මොඩලය වෙනුවෙන් සකසා ගැනීමේ පුරුද්ද එතුමාට කොහෙන් ලැබුණාදැයි මට සිතා ගත නොහැක. රජරට වකුගඩු ගැටළුව (CKD) සම්බන්ධයෙන් නාථ දෙවියන් සම්බන්ධ කරගැනීමත් මෙබඳුය. මට මතක ඇති ආකාරයට මේ ගැන මුලින්ම පවසන්නේ කැළණිය සරසවියේ කථිකාචාර්යවරියකි. 

ඒ කාලයේම මම මේ පිළිබඳව බ්ලොග් සටහනක් ලියමින් මෙසේ පවසා සිටියෙමි.  අධික ලෙස කෘමි නාශක භාවිතා කරන වගා ආශ්‍රිත ජලයේ ආසනික් සහ බැර ලෝහ පවතින බවත් ඒ මගින් CKD තත්වය වර්ධනය වීමට යම් ඉඩකඩ ඇති බවත් විස්තර කෙරෙන පර්යේෂණ පත්‍රිකා කිහිපයක්ම ප්‍රකාශිතව ඇත. මේ අනුව CKD සඳහා ජලයේ ඇති ආසනික් හේතු සාධකයක් විය හැකි බව දෙවියන්ගෙන් කෙසේ වෙතත් අන්තර්ජාලයෙන් සොයාගත් හැකිව තිබුණි. නමුත් එහිදීද කොහෙවත් සිටි මහාචාර්ය නලින්ද සිල්වා මැතිතුමා ඔහුගේ සාමාන්‍ය දැනීම පසෙක තබා තම මොඩලය සනාත කරගැනීමට නාථ දෙවියන් පසුපස දුවන්න විය. 

මේ ආකාරයටම ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ජාතිකවාදී නායකයෙකු ලෙස ඉහලින්ම අගය කල එතුමා ට්‍රම්ප්ගේ මග පෙන්වීමට අනුව ලෝකයම ජාතිකවාදී මාවතක ගමන් කරන බවට අදහස් පල කළේය. වසර හතරකින් ට්‍රම්ප් ගෙදර ගියේ ලෝකයේම අපවාදයට ලක්වූ තක්කඩියෙකු ලෙසයි. හිටපු ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ අතීත ක්‍රියා කලාපය ගැන සාමාන්‍ය දැනීමක් ඇති ස්වාධීන මතවාදියෙකුට ඔහුගේ මේ හැසිරීම පහසුවෙන් තේරුම්ගත හැකිව තිබුණි. 

මහාචාර්ය නලින්ද සිල්වා මැතිතුමා ඊළඟට බරපතල වරදක් කළේය. ඒ කාලි මෑණියන්ගෙන් ලැබුණු උපදෙස් අනුව තමන් නිපදවූවා යයි කියන කොවිඩ්-19 නිවාරණ ඔසුවක් සම්බන්ධයෙන් පෙදරේරු කාර්මිකයෙක් ඔසවාගෙන යාමයි.  

එය "ඕනෑම කාරණයක් සම්බන්ධයෙන් දෙවියෙකු ඈඳා ගත හැකි නම් නලින් ද සිල්වා ඔබ සමගය" යන කියමන තහවුරු කළේය.  

මේ කියන පුද්ගලයාට හෙළ වෙදකම ගැන ඉතිහාසයක් තිබේද, අඩුම ගණනේ පාරම්පාරික වෙදෙක්ද එසේ නැත්නම් ඔහු මානසික රෝගියෙක්ද, වංචාකාරයෙක්ද, දේශපාලන උප්පරවැට්ටියක්ද, මාධ්‍ය ඇටවූ උගුලක්ද, ආදී සාමාන්‍ය දැනීමට ගෝචර විය යුතු කිසිවක් මේ අවස්ථාවේදී ඔහු සැලකුවේ නැත. ඒ තබා දෙයියා ලෝකල්ද, ඉන්දියානු ආනයනයක්ද යන්න ගැනවත් මහාචාර්ය නලින් ද සිල්වා තකන්නේ නැත. "දෙවියෙක් සම්බන්ධ නම් ඔහු හෙළයෙක්" යන උදෘත පාඨය එතුමා කරපින්න ගෙන යන සැටියකි. 

නලින් ද සිල්වා යනු කිසිවිටෙකත් පෞද්ගලික ලාබ ප්‍රයෝජන තකා මතවාද ඉදිරිපත් කරන්නෙකු නොවන බව මම තරයේ විශ්වාස කරමි. එහෙත් මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස ඔහු වපුරන මේ අතාර්කික සහ විකාරරුපී අදහස්, පටු දේශපාලන සහ ස්වයං වාසි තකා ඉතා නිහින ලෙස අවභාවිතා කරන "උගත්" යයි සම්මත පිරිසක් බිහිවීම මෙහි ඛේදවාචකයයි. 

  


Tuesday, 19 January 2021

දුෂණයට එදිරිව තාක්‍ෂණය


බලය ඇති පාර්ශවයක් යම් අයථා ලාභයක් වෙනුවෙන් වංකව හෝ වංචනිකව කටයුතු කිරීම දුෂණය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය.  ලොව බොහෝ නොදියුණු රටවල් දුෂණය අතින් ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතී. මෙය ඔවුන්ගේ නොදියුණු බවට ප්‍රධාන හේතුවකි. 

රටක ජන විඥානය දරුණු ලෙස පිරිහීම දුෂණය සමාජගත වීමට හේතු කාරක වේ. මෙය අප්‍රිකාවේ, දකුණු ඇමරිකාවේ සහ දකුණු ආසියාවේ ඉතා දරුණු මට්ටමක පවතිනු අපි දකින්නෙමු. රටක සංවර්ධනයේ ළමා අවදියේදී  දැඩි නීති රීති සම්පාදනය කිරීමෙන් එය ව්‍යාප්තවීම වලක්වා ගත හැක. සිංගප්පුරුව මීට උදාහරණයකි.  දුෂණය අවම මට්ටමක පවතින සංවර්ධිත රටවල ජන විඥානය වර්තමාන තත්වයට පත්වීමට සියවස් කිහිපයක ක්‍රමික විකාශයක් සිදුවී ඇති බව  පෙනෙයි. 

නමුත් දුෂණය සමස්ත සමාජයේ මස් නහර ඇට මිදුළු දක්වා ව්‍යාප්ත වූ රටක නීති මගින් එය දුරලීම ඉතා අපහසු කටයුත්තකි. මන්ද නීතියද මෙම සමාජයේම කොටසක් වන බැවිනි. මෙවැනි අවස්ථාවක අපට ඇති එකම ඵලදායී ක්‍රමවේදය දුෂණ කාරක ක්‍රියාවලියන් පුද්ගල මෙහෙයුම්වලින් ඉවත්කර තාක්‍ෂණයට භාර දීමයි. 

මේ සඳහා විස්තීර්ණ වර්තාවක මුළු සමාජ ක්‍රියාන්විතයම ආවරණය වන සේ ක්‍රමවේද රාශියක් ඉදිරිපත් කල හැකි වුවත් මහජන අවධානය සඳහා මෙහිදී මම කරුණු කිහිපයක් පමණක් ඉදිරිපත් කරමි.

දුෂණයේ ප්‍රධාන දොරටුවක් වන රථ වාහන වැරදි හා සම්බන්ධව පොලිසියෙන් ලබා ගන්නා අල්ලස් මැඩලීමට එම මුළු ක්‍රියාදාමයම ස්වයංක්‍රීයකරනය කල හැක. මෙහිදී කැමරා පද්ධතියක් සහ ස්වයංක්‍රිය කේන්ද්‍රීය නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථානයක් මගින් කිසිඳු මිනිස් අත්පෙවිමකින් තොරව සියළුම වැරදි හඳුනාගෙන දඩ මුදල් වාහන අයිතිකරුගේ ගෙදරටම යැවීමට කටයුතු කල හැක. මෙමගින් වාහනයක භාරකාරත්වයේ වගකීම පිළිබඳවද අදාළ පුද්ගලයන්ට වැඩි හැඟීමක් ඇතිවේ. මීට අමතරව මාර්ගය අසල වැරදි මැඩලීම සඳහා සිටින පොලිස් නිලධාරීන්ට කැමරා ආවරණයක් ලබා දීමට හැක. රාජකාරි අතරතුර විශේෂ හේතුවකින් තොරව එම කැමරා පථයෙන් ඉවතට යාම ඔවුන්ට තහනම් කල හැක. 

බොහෝ රජයේ ආයතනවල දුෂණය සිදුවන ප්‍රධාන කාරණයක් නම් යම් කටයුත්තක් ඉක්මනින් කරදීම සඳහා අල්ලස් ලබා ගැනීමයි. මේ සඳහා සියලුම රාජ්‍ය ආයතනවල ක්‍රියාන්විතය පහසුවෙන් පුර්ණ ස්වයංක්‍රිය කරණයකට භාජනය කල හැක. මේ සමගම එදිනෙදා භාවිත කරන කඩදාසි, මුද්‍රණ තීන්ත, සහ වෙනත් ලිපි ද්‍රව්‍ය විශාල ප්‍රමාණයකට යන මුදල ඉතිරිවේ. රෝහල් සඳහා මේ ක්‍රමවේදය රෝගින්ටද වෛද්‍යවරුන්ටද ආශිර්වාදයක් වනු ඇත. 

ඊළඟ දුෂණ මූලය ඇත්තේ තේරීම් ක්‍රියාවලිය තුලයි. ටෙන්ඩර්, නිලධාරී පත්වීම්, ප්‍රසම්පාදනය (procurement) ආදී තේරීම් කටයුතු රාශියක් බොහෝ රටවල දැඩි දුෂණයකට ලක්වී ඇත. මේ සියලුම තේරීම් සඳහා තරමක වෙහෙසකර ක්‍රියාවලියකින් පසු ඉතා නිරවද්‍ය බුද්ධිමත් ඇල්ගොරිතම දියුණුකළ හැක. ඉන්පසු කිසිවෙකුටත් මේ සඳහා අත පෙවීම පහසු කටයුත්තක් නොවනු ඇත. 

මේ ආකාරයෙන් තාක්‍ෂණය දුෂණය මැඩලීමේ ප්‍රධාන සාධකයක් බවට පත් කරගත හැක. එහෙත් ඒ සඳහා පාලකයාගේ කැපවීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. 

ලාංකිකයා ලංකාව පිළිබඳව ලොකුවට සිතනවා නම් මේ ඒ සඳහා කදිම අවස්ථාවකි. අපට හැකි නම් පුර්ණ වශයෙන් බුද්ධිමත් ලෙස ස්වයංක්‍රියකරණයවූ (intelligently automated) ලෝකයේ ප්‍රථම රට බවට පත්වීමට එය සියලුම ලාංකිකයන්ට අභිමානයක් වනු ඇත.  


---------------

This is a brief summary of a comprehensive report prepared for a certain government in Africa

   



Monday, 18 January 2021

වඳුරු වෙළෙන්දා හෙවත් කොටස් වෙළඳපොල

 


මේක බොහොම දෙනෙක් දන්නා කතාවක්. නොදන්නා අයට කියවන්නයි ලියන්නේ. 

දවසක් පීතර එනවා පිටිසර ගමකට එයාගේ සහයක ඇන්තනී එක්ක. පීතර ගමේ හැමෝටම කියනවා තමන් රුපියල් 500 ගණනේ වඳුරන් මිලදී ගන්නවා කියල. පහුවදා උදේ පාන්දර ඉඳන් ගම්මු පෝලිමට කැලේ හිටිය වඳුරෝ අල්ලාගෙන එනවා. පීතර ඒ හැමෝටම වඳුරෙකුට රුපියල් 500 ගණනේ ගෙවලා උන්ව විශාල කූඩුවකට දානවා. ටික දවසකින් කැලේ වඳුරෝ හොඳටම අඩු වුණා. 

පීතර කිව්වා දැන් අල්ලාගෙන එන හැම වඳුරෙක්ටම රුපියල් 2000 ගණනේ ගෙවනවා කියලා. මිනිස්සු කැලේ පීරලා වඳුරෝ කිහිප දෙනෙක් අල්ලාගෙන ආව. 

ඊළඟට පීතර කියනවා දැන් අල්ලාගෙන එන වඳුරෙක්ට රුපියල් 5000 ගණනේ ගෙවනවා කියලා. උත්සහවන්තයෝ කීප දෙනෙක් වනන්තරේ ඇතුලටම ගිහිල්ල බොහොම අමාරුවෙන් වඳුරෝ දෙන්නෙක් අල්ලාගෙන ආව.

පහුවදා පීතර කියනවා ගමේ හැමෝටම කතා කරලා, වඳුරෝ ටික නගරෙට ගෙනියන්න වාහන අරන් එන්න තමන් දින තුනකට නගරෙට යනවා. ඒ වෙනකොට තව වඳුරෝ අල්ලගෙන ඇවිත් හිටියොත් උන්ට රුපියල් 10,000 ගණනේ දෙනවා කියල. 

මේ වෙනකොට ගම්මුන්ට වඳුරු බිස්නස් එක හොඳටම රස වැටිලා. කවදාවත් නොහිතපු ඉල්ලමක්නේ කඩා වැටුනේ. හැබැයි දැන් වනන්තරේ පැත්ත පලාතක වඳුරෙක් බෙහෙතකට හොයාගන්න නැහැ. 

පීතර ගියාට පස්සේ ඇන්තනී ගම්මු කීප දෙනෙක්ට රහසින් කථා කරලා මෙහෙම කිව්වා. 

"මම තමුසෙලට කූඩුවේ ඉන්න වඳුරෝ කීප දෙනෙක් රුපියල් 7000 ගණනේ දෙන්නම්. තමුසෙලා පීතර මහත්තය ආපුවහම උන්ව රුපියල් 10,000 ගණනේ විකුණනවා" 

ගම්මු බැලුවා මේක නියම අදහසක්. නිකන් ඉඳල රුපියල් 3000 ගණනේ ලැබෙනවා. 

කතාව කටින් කට ගිහින් දැන් ගම්මු එකා දෙන්න හොරෙන් හොරෙන් ඇවිත් වදුරෝ පස් හය දෙනා අරන් යනවා. සමහරු තමන්ගේ ගෙවල් දොරවල් උගස් තියල වඳුරෝ ගන්න සල්ලි හොයා ගත්තේ. දවස් දෙකෙන් මුළු කූඩුවේම හිටපු වඳුරෝ ටික රුපියල් 7000 ගණනේ විකිණුනා. 

ඔන්න අද පීතර එන දවස. ගම්මු උදේ පාන්දරම වඳුරෝ ටිකත් අරගෙන පෝලිමේ යනවා පීතරගේ නවාතැන්පොළ පැත්තේ. අනේ ඒ යනකොට පීතර තියා ඇන්තනීවත් පෙනෙන අහලක නැහැ. එයාල ආයේ කවදාවත් ගම්මුන්ගේ ඇහැ ගැටුනෙත් නැහැ. 

-----------------

ආයෙමත් පීතරයි, ඇන්තනියි කොලොන්තොට පැත්තේ කරක් ගහනවා වගේ පෙනෙන නිසා ලියන්න හිතුණා. 




Friday, 1 January 2021

ආයෙමත් මල් පිපිලා - මියැදෙන්නට



















අහසින් බිමට බැස රොබරෝසියා වියන
සුදුවැලි මාවතේ බුමුතුරුණු අතුරලා
ඔබේ හද මැදුර වෙත එමග පිය නගන්නට
ලැබුණු ආරාධනා නොහැඟුනා නොවේ මට 

යෞවනයේ කිරි සුවඳ කටගාන අවධියේ
ඔබෙ සොඳුරු දෙතොල් පෙති හාදුවෙන් සරසන්න
සිහින ලොව පසුකරන් එන්න නොතිබූ එඩිය
අද කුමට සොදුරියේ කොඳුරාවි  බිඳුණු හද 

මල හිරුගෙ රත් සේල සැලෙන සැන්දෑ සමේ 
රොබරෝසියා වියන පිබිදිලා අයෙමත් 
නැවත ආ නුඹ මහද අරණ තුල වැළඳ ගමි 
බැරි නිසා ලබන්නට ඇඟිලි තුඩු පහසවත්  

කඳුකරේ කොටු පවුරු අතර සිරවූ ඔබේ 
නෙතු දකිමි තරු රටා අතර දිලෙනා රැයේ 
තනිකමත් පාළුවත් සිත පෙලන යාමයේ 
සිහින ලෝකයටවත් එන්න මගේ කුමරියේ 

සත් සමුදුරින් එපිට වැළපෙනා හදවතක 
අරුත කීම අසයි මංමුලා වූ සිහි නුවණ 
මතු භවයකදි ලැබෙන තෙක් ඔබව මගෙම වී 
සමුගනිම්දෝ කෙසේ තැවෙන හද ඉකිබිඳී 

- චන්දි