දියුණු වෙමින් පවතින රටක සංවර්ධන ප්‍රමුඛතාවය

ඉහත පෝස්ට් එකට අදහස් දැක්වූ සැමටම ස්තුතියි. ඔබ සියළු දෙනා පලකල අදහස් පලදායකය.

මා මෙහි ඉදිරිපත් කරන්නේ මේ පිළිබඳව විද්වත් මඩුල්ල පලකල අදහසයි. පැය තුනකට ආසන්න කාලයක් ඉතා ගැඹුරින් අදහස් පලවූ මෙම සාකච්චාව මම කෙටියෙන් මෙලෙස සාරාංශ ගත කරමි. 

ඔවුන් සියළු දෙනාම එකඟවූ අදහස නම් නූතන ලෝකයේ දියුණු වෙමින් පවතින රටක් හැම අතින්ම ඉහල වර්ධනයක් අත්පත් කරගැනීමට නම් ප්‍රමුඛතාවය දියයුත්තේ "බලශක්ති" සංවර්ධනයට බවයි.

රටක ජනතාවගේ ජිවන තත්වය නංවාලීමට අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය, ප්‍රවාහනය සහ සංනිවේදනය ආදී සෑම අංගයක්ම එකසේ ඉහලට ගත යුතුය. නමුත් මේ සැමටම ශක්තිමත් ආර්ථිකයක් තිබිය යුතුය. වර්තමානයේ සෑම නිෂ්පාදන සහ සේවා සැපයිමකටම බලශක්තිය නැතුවම බැරිය. කර්මාන්ත, කෘෂිකර්මය, සිවිල් සේවා ආදී කිසිම අංශයක් බලශක්තියෙන් තොරව පවත්වා ගත නොහැක. අඛණ්ඩ, විශ්වාසනීය සහ ඉහල ගුණාත්මක භාවයකින් යුතු බලශක්ති සැපයුමක් නොමැති කල රටක් කොපමණ සම්පත්වලින් අනූන වුවත් ආර්ථික වශයෙන් බිඳ වටේ. 

මීට හොඳම උදාහරණය ලෙස මෙම විද්වතුන් පෙන්වන්නේ දකුණු අප්‍රිකාවයි. මීට වසර දෙකකට පෙර පැවති රජයන්ගේ (නිලධාරීන්ද ඇතුළුව) පැවති වංචා, දුෂණ, අක්‍රමිකතා හේතුවෙන් ලොව ප්‍රධාන පෙලේ ගල් අඟුරු අපනයන කරුවෙකු වූ දකුණු අප්‍රිකාවේ බලශක්ති අංශය සම්පුර්ණයෙන්ම බිඳ වැටුණි. රටේ පැය 10-12 පමණ දීර්ඝ වූ විදුලිය විසන්දි කිරීම් පැවතුනි. මුළු රටේම කර්මාන්ත හා සේවා අඩපන විය. ඩොලරය රෑන්ඩ් 23ට පමණ ඉහල ගියේය. 

නමුත් පසුගිය වසර දෙකේදී ක්‍රමයෙන් තත්වය වෙනස් විය. රජය බලශක්ති අර්බුදයට විසඳුම් දීම තම ප්‍රමුඛතාවයක් ලෙස සැලකීය. පවතින අඩුපාඩු මගහරවා ගැනීම සඳහා ඉතා පැහැදිලි වැඩපිළිවලක් සහ ප්‍රතිපත්ති ඉදිරිපත්විය. ටිකෙන් ටික බලශක්ති අර්බුදය වියැකී යන්න විය. අද අපට "load shedding" යනු අතීත කාල ක්‍රියාවකි. ඩොලරය කෙමෙන් පහලට විත් අද රෑන්ඩ් 16හි ස්ථාපිත වී ඇත. ආර්ථිකය දිනෙන් දින ශක්තිමත් වෙමින් පවතී. මේ ක්‍රියාවලියේ ඉතා කුඩා role එකක් play කිරීමට මටද හැකිවීම ගැන මම බොහෝ සෙයින් සතුටු වෙමි. තවමත් සියල්ල අවසන් නැත. අප ඉදිරියට තව දුරටත් යා යුතුය.

රටක බලශක්ති සංවර්ධනය යනු තෙල් ළිං සොයා ගැනීම හෝ හැකිතරම් සෝලා පැනල් ගැසීම නොවේ.ඒ ඉතා කල්පනාකාරීව දීර්ඝ කාලින රාජ්‍ය සැලැස්මක් ගොඩනැගීම සහ ප්‍රාමාණික නිපුණයන් කණ්ඩායමක් හරහා එය ක්‍රියාවේ යෙදවීමයි. මේ සඳහා ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක විද්වතුන් හරහා workforce එකක් ගොඩ නැගිය යුතුය.  

උම්මාදයට අත වනන මතවාද

දාර්ශනික මතවාදයක් සහ ඒ හා බැඳුනු දේශපාලන සංස්කෘතියක් අන්තගාමි ලෙස හිස් මුදුනේ තබාගත් (මතවාදය උස්මුරුත්තාවේ ගිය) ලාංකිකයෙක් දරුණු මානසික ආබාධයකට ලක්වී රෝහල් ගත කල අවාසනාවන්ත සිදුවීමක් ඇමරිකාවෙන් අසන්න ලැබුණි. ආචාර්ය උපාධියක් ලබාගැනීමෙන් පසුවත් තමන්ට පාලනය කරගත නොහැකි මානසික ව්‍යාධි තත්වයකට මිනිසෙකු පත්වීම ඛේදාන්තයකි.

උදාහරණයක් ලෙස සිංහල බෞද්ධ වීම පිළිබඳව ලාංකිකයන් බොහෝ දෙනා තුල යම් ප්‍රෞඩත්‍වයක් ඇත. එහෙත් මේ හැඟීම සීමාව ඉක්මවා ගිය විට දන්නා හඳුනන අය සමග අනවශ්‍ය ගැටුම් ඇති කරගැනීමත් තම ප්‍රතිරූපය පවා විනාශ වන අයුරින් සමාජ මාධ්‍ය තුල හැසිරීමත් බොහෝ දෙනෙකු තුලින් අපි නිතරම දකිමු. මෙවන් පුද්ගලයන් ඉතා අසීරු තත්වයකට පත්වන්නේ ඔවුන්ගේ දරුවන් තමන් සටන් කරන මතවාද වලින් බොහෝ සේ ඈත්වීමට පටන් ගත් විටයි. මෑතකදී අපට සිංහල-බෞද්ධ උණ වැළඳුන අය මෙන්ම ආන්තික ලෙස සමාජවාදී සහ කොමියුනිස්ට්වාදී මතවාද කරපින්නා ගත් පිරිසද මේ අභාග්‍යසම්පන්න සංසිද්ධියට මුහුණු දෙනු අපට පෙනෙයි. 

මතවාද යනු ගතික (dynamic) සංකල්පයන්ය. ඒවායේ හැඩතල කාලය මෙන්ම දේශය අනුවද වෙනස් වේ. සමහර විට මතවාද නොවෙනස්ව තිබියදී අපට මතවාද පිළිබඳව ඇති අදහස් සහ හැඟීම් වෙනස් වෙයි. එය ස්වභාවිකය. මේ නිසා මතවාද යනු හුදෙක් ආශ්වාදය සඳහාම වූ වාද, විවාද, සංවාද වලින් ඔබ්බට හිස මත තබා ගෙන නොයා යුතු භූතාර්ථයන්ය. මේ බව අවබෝධ කරගැනීමට අසමත්වීම ඔබට උන්මත්තකාගාරයට යාමට පවා  හේතුවිය හැක. 

       

නුදුරු අනාගතයේ අපිට තව සරසවි අවශ්‍යද?

මීට මාස කිහිපයකට පෙර මට රුවන්ඩාවේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයෙන් ඊමේල් පණිවිඩයක් ලැබුණි. එහි කියවුනේ ඉදිරි පස් වසර තුල රුවන්ඩාව අප්‍රිකා මහාද්වීපයේ කාර්මික මධ්‍යස්ථානය (technical hub) බවට පත් කිරීම රජයේ අරමුණ බවත් ඒ සඳහා ඔවුන් පත් කර ඇති කමිටුවට මගේ දායකත්වය අපේක්ෂා කරන බවත්ය. 

මේ ආරාධනාවත් සමගම මම අන්තර්ජාලයේ මේ පිළිබඳව විමර්ශනයක් කලෙමි. එහිදී මට අවබෝධ වුයේ 80 දශකයේදී දකුණු කොරියාව සහ තායිවානය සාම්ප්‍රදායික සරසවි ගොඩනැගීම පසෙක තබා කාර්මික විද්‍යාල විශාල ප්‍රමාණයක් ආරම්බ කල බවයි. මෑතකදී වියට්නාමය මේ මග යාමට පටන් ගෙන ඇත. අප්‍රිකාවේ මොරොක්කෝව සහ රුවන්ඩාව කාර්මික අධ්‍යාපනයෙන් මුල් තැන ගැනීමට තියුණු තරඟයක නියැලෙයි.

ලංකාවේ මේසන් බාස්, වඩු බාස්, පයිප බාස්, කරන්ට් බාස්, මිකැනික් ආදී නම් වලින් අප හඳුන්වන තාක්ෂණික වෘත්තිකයන් 90% පමණ නිසි කාර්මික අධ්‍යාපනයක් ලැබූවන් නොව වසර ගණනක් ජේෂ්ඨ වෘත්තිකයන් යටතේ වැඩකර අත්දැකීම් එකතු කරගත් අයයි. ඔවුන් අතින් නව නිර්මාණ බිහිවෙන්න තියෙන ඉඩ කඩ අඩුය. එසේම සමහර ගැටලුවලදී සුදුසුම ප්‍රතිකර්මය දීමට ඔවුන් අසමත්ය. එසේම ඔවුන්ට වෘත්තීය ආචාරධර්ම (professional ethics) පිළිබඳව පුහුණුවක් ලැබී නැත. මේ නිසා ඔවුන් වැඩි දෙනෙකුට ඉහල වැටුපක් ගෙවන කාර්මික අංශයේ රැකියා සඳහා විදේශීය මෙන්ම දේශීය වෙළඳපොලේද හොඳ ඉල්ලීමක් නැත. ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් මේ නිසා අයදුම් කරන්නේ පහල ශ්‍රේණියේ කම්කරු රැකියා සඳහාය.

වෙනත් රටවල් සම්බන්ධයෙන් මා කල අධ්‍යයනයන්හිදී පෙනී ගියේ තෘතීක අධ්‍යාපනයේ යම් පරිවර්තනයක් කිරීමට තීරණ ගැනීමේදී ඔවුන් ඉතා ගැඹුරින් පවතින හා ඉදිරි දස වසර තුල ලෝකයේ ගමන් මග පිලිබන්දව විශ්ලේෂණයක් කරන බවයි. දැනට රුවන්ඩාවේ සිදුවන්නේද එයයි. මෙතැනදී මා රුවන්ඩාවට ඉදිරිපත්කල concept paper එකේ අවධාරණය කලේ ගොඩනගන කාර්මික අධ්‍යාපනය පුළුල් ලෙස AI මත පදනම් විය යුතු බවයි. මෙමගින් රුවන්ඩාවට අනෙක් රටවල් අභිබවා ඉදිරියට පැමිණිය හැක. 

            

නොදන්නා ඉංගිරිසියට ගොස් වරිගය නසා ගැනීම

ජීවිතයේ එක් කලෙක මට marketing expert කෙනෙක් වීමේ උණක් තිබුණි. මේ නිසා මම CIM විභාගයට පෙනී සිටීම සඳහා පන්ති වලට සහභාගී වුනෙමි. මේ එහි දේශකයෙකු වූ රොෂාන් පෙරේරා (මට නම මතක හැටියට) කියූ කතාවකි.

එවකට ඉතා ප්‍රසිද්ධ ව්‍යාපාර ජාලයක හිමිකරු වූ දුර පලාතක ඉතා පහල තැනක සිට දියුණු වූ ව්‍යාපාරිකයෙකු හමුවීමට දිනපතා sales representatives ලා දෙදෙනෙකුවත් පැමිනෙයි. මේ high-end products විකිනීමටය. ඔවුන් අති බහුතරයක් පැමිණි වෙලේ සිට ඉංග්‍රීසියෙන් තම භාණ්ඩය විස්තර කිරීමට පටන් ගනියි. තත්පර 30ක් යන්නට පෙර අර ව්‍යාපාරිකයා (ඔහුව සියල්ලෝම හඳුන්වන්නේ ව්‍යාපාරයේ නම අගට මුදලාලි පදය යෙදීමෙනි) ඔවුන්ගේ කතාව නතර කර තම procurement officer හමුවන ලෙස ඔවුන්ට සිංහලෙන්ම අණ කරයි. එම නිලධාරියා මේ sales rep ලාව හැකි ඉක්මනින් ඉවතට යවයි. 

ඉඳහිට පැමිණෙන ශූර වෙළඳ නියෝජිතයෙක් හොඳ සිංහලෙන් කතාව පටන් ගනියි. මුදලාලි මහතා මේ අයට ටික වෙලාවක්වත් හොඳින් සවන්දෙන අතර සමහර විට භාණ්ඩය ගැනද වැඩිදුර විස්තර අසයි. අවසානයේ භාණ්ඩය ගැනීමට තීරණය කලත් නැතත් වෙළඳ නියෝජිතයාට සිසිල් බීම වීදුරුවකින් සංග්‍රහ කර පිටත්කරන්නේ මේ ගැන කල්පනා කර බලන බවට පොරොන්දු වෙමිනි. මේ සංසිද්ධිය නිරීක්ෂණ කර තිබුනේ ව්‍යාපාරිකයාගේ පෞද්ගලික ලේඛම්වරියයි. 

වෙළඳාමේදී වැදගත් වන්නේ තමන්ගේ භාෂා ප්‍රවීණත්වය ප්‍රදර්ශණය කිරීම නොව තම නිෂ්පාදනය හෝ සේවය අලෙවි කරගැනීමයි. මට මේ කතාව මතක් වුණේ තමා අවට සිටින අති බහුතරයකට ඉංග්‍රීසි වාක්‍යයක් ගැටගසා ගත නොහැකි තත්වයක් තිබෙන සමහර උදවිය AI software එකක ආධාරයෙන් බර ඉංග්‍රීසි බසින් පෝස්ට් දානවා දුටු විටයි. 

                       

සාම්ප්‍රදායික කුරුඳු තැලීම unattainable ද?

 

සංජය, දසුන් සහ මා අමිල සමග පැවති podcast එකෙන් පසු මම කුරුඳු තලන යාන්ත්‍රණය පිළිබඳව යම් අධ්‍යයනයක් කලෙමි. මට හිතෙන විදියට නම් කිතුල් tapping වලට මෙන්ම කුරුඳු තැලීම සහ සැකසීම පිළිබඳවද අප self-barrier එකක් යොදාගෙන ඇත. එනම් සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමයෙන් අප ලබා ගන්නා නිෂ්පාදන යාන්ත්‍රිකව කල නොහැකි බවයි. 

මම mechanical engineer කෙනෙක් නොවුනත් මගේ අනුමානයේ හැටියට අවශ්‍ය හොඳ mechanizing & automation expert ටීම් එකක් පමණි. සම්ප්‍රදායික ක්‍රමයෙන් ලබා ගන්නා කුරුඳු වලට සමාන හෝ ඊට වඩා හොඳ quality එකේ කුරුඳු ඉතා කඩිනමින් සැකසීමට හැකි යාන්ත්‍රික ක්‍රමයක් ගොඩනැගීමට මෙබඳු team එකකට මාස හයකට වඩා ගතවන්නේ නැත. තියුණු අභියෝග සහ ගැටළු මතුවිය හැක. R&D කියා දෙයක් ඇත්තේ ඒ සඳහාය. 

අප සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදයන් රැක ගත යුතුය. නමුත් නව ලෝකයට සරිලන ලෙස අපේ තාක්ෂණය update කරගත යුතුය. නැත්නම් මැලේසියාව, ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවල් අප පසු කරගෙන යනු ඇත. 

                 

වී වගාව ගැන

වී වගාවේ sastainability එක ගැන අදහස් දක්වපු සැමට ස්තුතියි.

මට හිතෙන විදියට නම් අපි ගත යුතු පියවර ...

1. සියළු සැකසුම් නිමවී සහල් කිලෝවක් පාරිභෝගිකයාගේ අතට පැමිණෙන විට පිරිවැය සහ සහල් කිලෝවක් ආනයනය කර ලබාදීමේදී වැය වන මුදල ප්‍රධාන සහල් වර්ග කිහිපය සඳහා ගණනය කිරීම.

2. දේශීය සහල් කිලෝවක් සඳහා වැයවන මුදල අධික නම් එය සිදුවන්නේ කුමන අදියරවලදී දැයි සොයා ගැනීම.

3. එම අදියර සඳහා පිරිවැය අඩුකරගැනීමට පිළියම් යෙදීම.

4. ඉන්පසුද ආනයනිත සහල් මිළ අඩු නම් දේශීය වී වගාව වෙනුවට වෙනත් ආදේශක ආයෝජනයක් කිරීම තුලින් ඊළඟ වසර 50 ක පමණ කාලයක් සඳහා සිදුවන වාසි සහ අවාසි (මූල්‍යමය සහ මූල්‍යමය නොවන) පිළිබඳව තක්සේරුවක් කිරීම.

5. ඉහත තක්සේරුව අනුව සුදුසු පියවරක් ගැනීම.

  

දකුණු අප්‍රිකාවෙන් ඇහෙන අපිට පුරුදු කතාවක්

අද (ජූනි 30 වෙනිදා) දකුණු අප්‍රිකාව පුරා මහා විරෝධතාවයකි. ඒ නිත්‍යානුකූල නොවන ආකාරයෙන් රටේ රැඳී සිටින විදේශිකයන් පලවා හැරීම සඳහාය. දකුණු අප්‍රිකානුවන් විදේශිකයන් (foriegners) ලෙස හඳුන්වන්නේ ඒ අවට සිම්බාබ්වේ, සැම්බියා, මොසැම්බික්, උගන්ඩා, නයිජීරියා ආදී රටවලින් පැමිණෙන පුද්ගලයන්ය.

90 දශකයේ මැද භාගය වන තෙක් දකුණු අප්‍රිකාව යනු සංවර්ධිත රටකි. එය ලෝකයේ වැඩිම ස්වභාවික සම්පත් (රන්, රිදී, ඇලුමිනියම්, තඹ, ප්ලැටිනම්, දියමන්ති, ගල් අඟුරු) ඇති රටවල් වලින් එකකි. සුද්දන්ගේ අපාතේඩ් පාලන සමයේ රට ඉහල සංවර්ධනයක් ලබා ගත්තත් බහුතරය වූ කළු මිනිසුන්ට ලැබුනේ ඉතා පහත් සැලකීමකි. 

සුදු පාලනය පෙරලා කළු මිනිසුන් අතට පාලනය හුවමාරු වීමත් සමගම බොහෝ දෙනා තුල සුබවාදී අදහස් පහල වන්න විය. නෙල්සන් මැන්ඩෙලාගේ පාලනය යටතේ 2000 වසර පමණ වනතෙක් මේ සුබවාදී හැඟීම ක්‍රමයෙන් සාක්ෂාත් වන බව පෙනුනි. නමුත් ඔහුගෙන් පසු පැමිණි කළු නායකයන් විශේෂයෙන්ම ජේකොබ් සූමා යටතේ රට වේගයෙන් පරිහානියට පත් විය. මේ රටේ දේශපාලකයන්ගේ දුෂණ වංචා සැසඳීමේදී ලාංකික අන්ත දුෂිත දේශපලකයාද සුදු චරිතයකි. වසර 10-15 තුල සුර පුරයක් හා සමාන වූ ජොහැන්නස්බර්ග් වැනි නගර අපායවල් බවට පත්විය. විරැකියාව 40% පමණ දක්වා වැඩිවිය. රටේ යටිතල පහසුකම් ඉතා දුර්වල තත්වයට පත්විය.

දේශපාලන සාක්ෂරතාවය අතින් ඉතා පහල මට්ටමක සිටින දකුණු අප්‍රිකානු බහුතර ජනතාවට මේ දුෂිත දේශපාලකයන් පෙන්වුයේ වෙනමම චිත්‍රයකි. ඔවුන්ගේ අභාග්‍යට හේතුව ලෙස විදේශිකයන් තම රැකියාවල් අත්පත් කරගැනීම බව ජනතාවට ඔවුන් ඒත්තු ගැන්වීය. ඔවුන් වෙත පැමිණීමට තිබූ මහජන විරෝධය ඉතා පහසුවෙන් රටේ සිටි අනෙකුත් කළු ජාතික ශ්‍රමිකයන් වෙත හරවා යැවීමට ඔවුන්ට හැකිවිය.

අපි අපේ ගැටළුවලට මුල දෙමළුන් යයිද, දෙමළුන් ඔවුන්ගේ ගැටලුවලට හේතුව සිංහලයන් යයිද කියා මරාගත්තෙමු.