Saturday, 28 January 2023

දුෂණය ජාලගත වූ විට



මැලේසියාවේ දස වසරක් ගෙවූ සුව පහසු සුන්දර දිවි පෙවෙත අතහැර අප ජොහැන්නස්බර්ග් නුවරට පැමිණියේ දකුණු අප්‍රිකානු රජයෙන් ලැබුණු ආරාධනයක් මතය. ඔවුන් මට ධූර ත්‍රිත්වයක් බාර දුන්හ. ඉන් ප්‍රධානතම කාර්යභාරය වුයේ EPPEI-HAVC නැමැති ESKOM කොම්පැනිය මගින් Wits සරසවියේ පවත්වාගෙන යනු ලබන පර්යේෂණ ආයතනයේ ප්‍රධාන මහාචාර්යවරයා (chair professor) ලෙස කටයුතු කිරීමයි. 

ESKOM යනු දකුණු අප්‍රිකාවේ විදුලිබලය නිපදවීම සහ බෙදා හැරීමට ඒකාධිකාරය පවතින රජයේ ආයතනයයි (ලංකාවේ CEB එක වැනි). වසර 2005 පමණ වන විට ලෝකයේ ඇති 5 වෙනි ධනවත්ම විදුලිබල ආයතනය වුයේ ESKOM එකයි. ඉන් පසු ඇති වූ අධි-දුෂිත පාලනයත් සමගම එය වසර කිහිපයකදී බරපතල ලෙස කඩා වැටුනේය. ලෝකයේ විශාලතම ගල් අඟුරු නිධි ඇති රටක, පරමාණුක බලශක්තිය පවා ජනිත කරන ESKOM ආයතනයට තමන්ගේ ඇති නාමික විද්‍යුත් ජනන හැකියාව මත සැබවින්ම මුළු දක්ෂිණ අප්‍රිකාවටම බලශක්තිය ලබා දිය හැක. එහෙත් අද වන විට එයට තම රටේ විදුලි බල අවශ්‍යතාවය පැය 24 පුරා ලබා දීමටද නොහැකි වී ඇත. මේ ගැන වෙනමම ලිපියකින් කතා කල යුතුය.

------------------------------

දකුණු අප්‍රිකානු ව්‍යවස්ථාව අනුව බලශක්ති ක්‍ෂේත්‍රයේ යම් ධූරයකට විදේශිකයෙකු පත් කිරීමට නම් ආරක්ෂක අමාත්‍යංශයේ අනුමැතිය ලබාගත යුතුය. මේ සදහා සේවයට බඳවා ගන්නා තැනැත්තා සමග සම්මුඛ පරීක්ෂණයක් පැවැත්විය යුතුය. මේ පෙර-කොවිඩ් සමයයි. Online platform පිළිබඳව ලෝකයේ එතරම් විශ්වාසයක් තිබුණේ නැත. මේ නිසා ඔවුන් දින තුනකට මා මැලේසියාවේ සිට දකුණු අප්‍රිකාවට කැඳවිය. 

සම්මුඛ පරීක්ෂණය ඉතා සුහදව පැවතුනි. මට විනාඩි 20ක presentation එකක් කල යුතු විය. ඉන් පසු ප්‍රශ්න ඇසීම ඇරඹුණු අතර මුලින්ම කතා කලේ ආරක්ෂක අමාත්‍යංශය වෙනුවෙන් සහභාගී වූ එහි අතිරේක ලේකම්වරයාය. 

"ඔබ මේ වන විටත් දන්නවා ඇති ESKOM යනු ඉතාමත්ම දුෂිත නිලධාරීන් සිටින ආයතනයක් බව (එතන ESKOM නිලධාරින් 20 ක් පමණ සිටියෝය). Academic කෙනෙක් විදියට ඔබට මෙවැනි දුෂිත පරිසරයක වැඩ කල හැකිද?" 

මෙය මා කිසිසේත්ම බලාපොරොත්තු නොවූ පැනයකි. කුමක් කියන්නදැයි සිතාගත නොහැකිව මම තත්පර කිහිපයක් සිටියෙමි. එවිට කොහෙන් හෝ මට යම් කල්පනාවක් පහල විය. සිනහවක් මුවට නගා ගත් මම 

"ඔබ මේ වන විටත් දන්නවා ඇති මම උපතින් ලාංකිකයෙක් බව". ඔහුගේ පැනය ඇසූ රිද්මයටම මම පිළිතුරු දුනිමි. 

සියළු දෙනාම සිනාසුනු අතර "ඔබ මගේ පැනයට ඉතා පැහැදිලි පිළිතුරක් දුන්නා" යයි අතිරේක ලේකම්වරයා පැවසීය.

---------------------------------------

ඉහත අතීත කතාව මගේ මතකයට නැගුණේ මීට දින දෙකකට පෙර මා සහභාගී වූ සම්මන්ත්‍රණයකදී හමුවූ තැනැත්තෙකු නිසාය. අඩි හයක් පමණ උස සුවිසල් කාල වර්ණ දේහයකින් සහ දිලිසෙන තට්ට හිසකින් යුත් පුද්ගලයෙක් සිනහමුසු මුහුණින් මා කරා පැමිණ 

"සුබ උදෑසනක් මහාචාර්ය චන්දිම. ඔබට මාව මතකද?" යයි ඇසීය. 

දැක පුරුදු වුවත් මට ඔහු පිළිබඳව පැහැදිලි මතකයක් නොවීය. 

"මම ඔබව මුලින්ම interview කල panel එකට ආරක්ෂක අමාත්‍යංශය නියෝජනය කරමින් සහභාගී වූ කෙනා, ලෝරන්ස් .... (ඔහුගේ වාසගම නම් මට අල්ලගන්නම බැරිවිය). ඔබෙන් corruption ගැන ප්‍රශ්නයක් ඇසුවේ". මට එකවරම ඉහත කතාව මතකයට නැගුණි.

සම්මන්ත්‍රණයේ ඊළඟ සැසිය පසෙකින් තැබූ අප දෙදෙනා කෝපි කෝප්පයක්ද සමග අසල තිබු සෝපාවකට බර දෙමින් දීර්ඝ කතාබහකට වැටුනේය. මේ එහිදී කතා කල වැදගත්ම කරුණකි.

------------------------------

"ඔබ සිතනවාද සංවර්ධිත රටවල දුෂණය නැහැ කියා" මම ඔහුගෙන් ඇසුවේ ඔහු නොනවත්වාම කතා කල දකුණු අප්‍රිකාවේ දුෂිත වාතාවරණයට යම් සංසන්දනයක් ඉදිරිපත් කිරීමටයි.

"චන්දිම, දියුණු රටවල සහ නොදියුණු රටවල දුෂණය වෙනස්. ඒ රටවල පවතින්නේ හුදෙකලා දුෂණයක් (isolated corruption). බොහෝ විට දේශපාලකයෙක්, ව්‍යාපාරිකයෙක් හෝ සමහර විට කිහිප දෙනෙක් එකතු වී දුෂණ, වංචා, සොරකම් කරනවා. ඒවා සමහර විට විශාල සම්පත් ප්‍රමාණයක් විය හැකියි". 

ඔහු මට කලකට පෙර ස්වීඩනයේ දේශපාලකයෙකු අතින් සිදු වූ වැරද්දක් සහ ජර්මනියේ දේශපාලකයෙක් ව්‍යාපාරිකයෙක් සමග එකතුව කල වංචාවක් උදාහරණ ලෙස ඉදිරිපත් කළේය. .

"මේ හුදෙකලා දුෂණ සමහර විට හසුවන්නේ නැහැ. නමුත් හසුවූ විට එය පිළිබඳව පරීක්ෂණ පවත්වා වගකිව යුතු සියලු දෙනාම නීතිය හමුවට පැමිණවිය හැකියි. එය අනන්තවත් සිදුවී තිබෙනවා. දුෂණය හසු නොවූ විට එයින් සමාජයට විශාල පාඩුවක් විය හැකියි. එහෙත් එය chain reaction එකක් වෙමින් සමාජයේ ඔඩුදුවා යන්නේ නැහැ. හරියට හෘදයාබාදයක් හැදෙනවා වගෙයි". ලෝරන්ස් දිගටම කතා කරයි. 

"නමුත් අපේ රටවල ඇත්තේ ජාලගත දුෂණයක් (networked corruption). සමාජයේ සෑම ස්ථරයක්ම මේ දුෂණයට හවුල්. මම උදාහරණයක් කියන්නම්, අපේ බලශක්ති ආයතනය ගත්තොත් එකේ දුෂණය පටන් ගන්නේ ගේට්ටුවේ සිටින security guard ගෙන්. ඔහුට මුදලක් දුන්නොත් ඔබට ඕනෑම දෙයක් වාහනයේ දමා ගෙන ගේට්ටුවෙන් පිට කරන්න පුළුවන්. එතැන් සිට ඔතන CEO දක්වා සියලු දෙනාම දුෂණයේ යෙදෙනවා. තනතුර ඉහල යන විට දුෂණයේ පරිමාවත් වැඩි වෙනවා".

"මේ දුෂණය නිසාම මෙම ආයතනය සමග ගනුදෙනු කරන ව්‍යාපාරික ප්‍රජාවත් දුෂිත වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස ඉතා බාල වර්ගයේ ගල් අඟුරු ඔවුන් A ශ්‍රේණියේ ගල් අඟුරු ලෙස විකුනනවා. එයින් මෙම ව්‍යාපාරිකයාට ලැබෙන ලාබය වසරකට රෑන්ඩ් (දකුණු අප්‍රිකානු මුදල්: 1USD = 15R) බිලියන කිහිපයක් ඉක්මවනවා. මෙයින් සැහෙන ප්‍රමාණයක් CEO ගේ ඉඳල security gurdට යනකම් ලැබෙනවා".

"බාල ගල් අඟුරු නිසා විදුලි ජනන යන්ත්‍ර නිතරව කැඩෙනවා. එවිට ඒවා නිරීක්ෂණයට උපදේශක සේවාවන් ලබා ගන්නවා. මේ උපදේශකයන් සුවිශේෂිත දැනුමක් ඇති පුද්ගලයන් ලෙස වර්ගීකරණය කරන නිසා ටෙන්ඩර් කැඳවීමක් නැහැ. මේ නිසා ඔවුන්ට විශාල මුදලක් ගෙවනවා. එයින් සෑහෙන කොටසක් නැවතත් ආයතනයේ තීරණ ගන්නා ස්ථරයට ලැබෙනවා. උපදේශකයන් බාල ගල් අඟුරු ගැන සඳහන් කරන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට ඔවුන් replace කල යුතු කොටස් සහ අංගවල ලිස්ට් එකක් දෙනවා. ඒවා සපයා ගත හැක්කේ ජනන යන්ත්‍ර මිලදී ගත් චීන සමාගම් වලින් විතරයි. මේ නිසා ඔවුන් ඒ සඳහා විශාල මුදලක් quote කරනවා. එයින් කොටසක් ආයතනයේ විධායකයන්ටත්, උපදේශකයන්ටත් ලැබෙනවා". 

"ඊළඟට පොලිසිය, රහස් පොලිසිය, අමාත්‍යංශය ආදී සියල්ලම මේ ජාලයට සම්බන්ධ වෙනවා. ඔවුන් සියලු දෙනාටම හොරකමෙන් යම් කොටසක් යනවා. ඔබ මේ දුෂණ පිළිබඳව පොලිසියට හෝ අමාත්‍යංශයට පැමිණිලි කල හොත් ඔවුන් වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි පරීක්ෂණ ආරම්බ කරනවා. ඒ පරීක්ෂණ අතරතුර බොහෝ විට ඔබ හදිසි අනතුරකින් හෝ වෛද්‍යවරයෙකුගේ බෙහෙත් වැරදීමෙන් මිය යනවා. පරීක්ෂණයට පැමිණෙන CID මහතුන් සහ auditවරුන් වැඩේට වසර කිහිපයක් ගන්නවා. ඔවුන් කිසිම වැදගත් දෙයක් සොයාගන්නේ නැහැ. කාලය අද්දමින් සිට ෆයිල් වසා දමනවා".

"මෙවැනි පරීක්ෂණයක් ඇරඹුන විට මාධ්‍ය ආයතන ඉතා උද්‍යෝගයෙන් මේ පිළිබඳව හාරා අවුස්සනවා. චූදිතයන්ගෙන් ඉතා දරුණු ලෙස ප්‍රශ්න කරනවා. ප්‍රවෘති සිරස්තල පළකරනවා. ටික කාලෙකින් ඔවුන් හීන් සීරුවේ හඬ අඩුකර එය නැති කර දමනවා. කලින් ප්‍රවෘතිය වෙනුවට වෙන එකක් උඩට ගේනවා. මේ මාධ්‍ය කරුවන් මෙන්ම ආයතන හිමියන්ද ඉතා ධනවත් පුද්ගලයන් බවට පත්වෙනවා". 

"නොදියුණු රටක දුෂණය කෝවිඩ් වගේ".

----------------------------------------------

දුෂණය ජාලගත වූ රටක් මොන ජගතා ආවත් ගොඩගත හැකි සුත්‍රයක් ඇත්දැයි මම තවම කල්පනා කරනවා. 



Friday, 13 January 2023

බටොයියෝ සහ ටොබයියෝ

 


මැතිවරණයක් ආසන්න වත්ම රටක දේශපාලන උප සංස්කෘතිය තුල නොයෙකුත් උපමා, උපමේය, උපහාස, උපහාර ඇතිවීම ලෝකයේ කොතැනත් දක්නට ලැබේ. මෙය රටක භාවිතා කරන භාෂාවක ඇති විචිත්‍රත්වය පිළිබිඹු කරයි. මා දන්නා තරමින් සිංහල භාෂාව ලොව ඇති සංකීර්ණ මෙන්ම සම්පුර්ණ භාෂා කිහිපයෙන් එකකි. මේ නිසාම ලාංකීය දේශපාලන උප-සංස්කෘතිය අතිශයින්ම චමත්කාරජනකය. අවාසනාවට මෙම චමත්කාරය විඳ ගත හැක්කේ සිංහල භාෂාව තුල ජිවත්වන අයෙකුට පමණි. භාෂාව ඉගෙනගත් පමණින් මේ අත්දැකීම ලැබිය නොහැක.

ඉහත කරුණු මට සිහියට නැගුනේ පසුගිය දින කිහිපය තුල අසන්න දකින්න ලැබුණු කාරණා දෙකක් නිසාය. එකක් උපුල් ශාන්ත  සන්නස්ගල විසින් ලබ්බ පිළිබඳව ඉදිරිපත්කල වැඩසටහනයි. එය නැරඹු පසු මට වැටහුණේ සේපාල් අමරසිංහට දැන් අවශ්‍ය නීති විශාරදයෙකු නොව භාෂා විශාරදයෙකු බවයි. සේපාල්ගේ භාෂණයේ හරි-වැරදි කෙසේ වෙතත් ඔහුගේ නීතීඥයාට මනා භාෂා දැනුමක් ඇත්නම් ඔහුට නිදොස් කොට නිදහස්වීමට පමණක් නොව විශාල වන්දි මුදලක් අය ගැනීමටද හැකියාව ඇතැයි මට සිතෙයි. 

ඊළඟ කාරණය මෙතෙක් පොහොට්ටුවට සහ අලියාට වහල් මනසකින් කඩේ ගිය die-hard සපෝටර්ලාට පටබැඳි විනෝදාත්මක නම් කිහිපයක් අසන්නට ලැබීමයි. මෙයින් වඩාත්ම මගේ සිත් ගත්තේ මෙම මාතෘකාවට අදාළ වදන් දෙකයි. මම මුලින් සිතුවේ මේ නම් දෙකම එකම පිරිසකට කියන බවයි. නමුත් ඊයේ මා සමග යෙදුන පිළිසඳරකදී දුරු ඈත රටක සිටින  ලාංකිකයෙක් පැවසුවේ මෙම වදන් දෙක යෙදෙන්නේ දෙපිරිසකට බවයි. කලින් උග්‍ර රාජපක්ෂවාදින්ව සිට දැන් රනිලුත් හොඳයි කියන්නෝ ටොබයියෝය. කලින් උග්‍ර රනිල්වාදින්ව සිට දැන් රාජපක්ෂලා ගැන වචනයක්වත් කතා නොකරන පිරිස බටොයියෝය.

සිංහලයා භාෂාව හැසිරවීමේ විචිත්‍රත්වය පිළිබඳව තවත් සාක්ෂි කුමකටද? 


  

Monday, 9 January 2023

සිංහල බෞද්ධයාට වෙච්ච දේ

එකමත් එක රටක, තරමක වත් පොහොසත් කමක් තිබුණු ගොවියෙක් හිටිය මණ්ඩුක කියල. මණ්ඩුකට හිතේ ලොකු බයක් තිබුන තමන්ගේ ගේ කොයි වෙලාවක හරි හොර හතුරෝ බිඳී කියල. 

මිනිහගේ වත්ත මායිමේ රූස්ස නුග ගහක් තිබුනා. මේකට අධිපති රුක් දෙවි කෙනෙක් ඇතියි කියල හිතුව මණ්ඩුක, හැමදාම උදේ හවස නුගේ ළඟ පහනක් තියල රුක් දෙවියන්ට පිං දීල ඉල්ලා හිටිය එයාව හොර හතුරන්ගෙන් ආරක්ෂා කරල දෙන්න කියලා. 

ඇත්තටම මේ නුගේට අධිපති රුක්ෂ දේවතාවෙක් හිටිය. මේ දෙයියා මණ්ඩුක ගැන බොහොම පැහැදිලා දවසක් මිනිහා ඉදිරියේ පෙනී හිටියා. බය බිරාන්ත වෙලා බලාගෙන ඉන්න මණ්ඩුකව අමතලා රුක් දෙවියෝ මෙහෙම කිව්වා.

"එම්බා නරය. මම තා පිළිබඳව බොහෝ සේ පැහැදී සිටිමි. සොර සතුරන්ගෙන් ආරක්ෂාවීම සඳහා මම නුඹට බලගතු රන් කඩුවක් දෙමි. සොර සතුරන් පැමිණියහොත් මෙයින් පහර දෙනු. එම කඩු පහරවල් වදින ඔවුන්ගේ හිස් සත් කඩකට පැලී යනු ඇත".

මෙහෙම කියල දෙවියෝ අපූරුවට දිලිසෙන රත්‍රන් කඩුවක් මණ්ඩුකට දීල නොපෙනී ගියා. 

එදා ඉඳන් මණ්ඩුකට තිබුන ලොකුම හිසරදය තමයි මේ රත්තරන් කඩුව පරිස්සං කරන එක. මිනිහා ඒක පෙට්ටගමේ යටම හංගලා, ඊට උඩින් වී දාල, ඊටත් උඩින් පරණ ලී කෑලි අතුරලා පෙට්ටගම වහල ලොකු ඉබ්බෙක් දැම්ම. ඊට පස්සේ පෙට්ටගම උඩ පැදුරක් එලාගෙන එකේ තමයි රෑට මිනිහා නිදා ගන්නේ. තමන්ගේ අඹු දරුවෝ ගැනවත් විස්වාසයක් නැති නිසා දවස තිස්සෙම පෙට්ටගම වටේට කැරකි කැරකි ඉන්නවා. 

දැන් රුක් දෙවියාට පහන් තියන්න යන්න වෙලාවකුත් නැහැ. වගා කටයුතු බලා කියාගන්න විදියකුත් නැහැ. ඉතින් ඔහොම අවුරුදු ගානක් ඉඳල රත්තරන් කඩුවක හිමිකාර දුප්පත් ගොවියෙක් විදියට මණ්ඩුක මිය පරලොව ගියා.



Saturday, 7 January 2023

ඉදිරිය ගැන කල්පනාවෙන් යන්න


බලය අත්හැරීමටම සිදු වුවහොත් ඔවුන් ඊට පෙර කල හැකි සියළුම විනාශයන් සිදුකරනු ඇත.

-පොල් පෝට් රජයේ අවසාන සමය

-------------------------------
මීට මාස හයකට පෙර තිබූ පින්තූරය දැන් වේගයෙන් වෙනස් වෙමින් ඇත. ඉන්දු-ඇමරිකන් ඇසින් බලන විට ඔවුන් බලාපොරොත්තු තැබූ සියළුම චරිතාංග අසමත්වෙමින් පවතී.

මා දකින පරිදි ඉතා කෙටි කලකදී ලංකාවේ සිටින සියළුම දුෂිත දේශපාලකයන් එක් කඳවුරකට ගාල් වන අතර කල වැරදිවලට ජන සමාව ලැබිය හැකි මට්ටමේ බොහෝ දෙනා ඉන් ඉවතට පනිනු ඇත. බලයද සමග එකට ගාල් වන දුෂිතයන් සාමකාමීව බලය අතහැර නික්ම යතැයි ඔබට සිතෙයි නම් ඔබ ලෝක ඉතිහාසය කියවා නැත. මන්ද ඔවුන්ට නික්ම යන්නට සිදුවන්නේ තම නිවසට නොව සිපිරි ගෙට හෝ පෝරකයට වන බැවිනි. මේ නිසා ඔවුන් do or die සටනකට පිවිසෙනු ඇත. එය democratic limits වලින් ඉවතට යාමට බොහෝ දුරට ඉඩකඩ ඇත.

ලාංකිකයාට ඉදිරියේදී වෙන කවදාවත් නොතිබුණු තරම් බුද්ධියේ අවැසි බව දැනෙනු ඇත.

කිසි විටෙකත් පාලකයාට පෙර ජනතාව democratic limits ඉක්මවා නොයාමට වග බලාගත යුතුය. පාලකයාට අවැසි එම වරද ජනතාව අතින් සිදුවනවා දැකීමටය. ඔවුහු අඬන්න බලාගෙන සිටිති. ඔබගේ ඇඟිල්ල වනද්දී ඔබ ඉතා සැලකිලිමත් වන්න. 


Wednesday, 4 January 2023

සේපාල් අමරසිංහට වැරදුන තැන


මෙය නුදුරු අනාගතයේ කියවීම උදෙසා ලියන ලදී. 

ඔහු විසින් පහර දෙන පැවිද්දන් සියල්ලම පාහේ රාජපක්ෂ දේශපාලනය මත පරායත්ත වූ විචල්‍යයන්ය. එම තක්කඩි දේශපාලනයේ අභාවයත් සමගම මේ පැවිද්දන්ගේ පැවැත්මද බිඳ වැටෙමින් පවතී. මේ නිසා ඇපල් විජේ, යුරියා සමන්ත, yellow pets ආදී යෙදුම් වලට එරෙහිව කිසිවෙක් නැගිටීවි යයි මම නොසිතමි. සමහරුන් මේ නාමකරණයන් සතුටින් බාරගෙන ව්‍යාප්ත කරමින් පවතී.

එහෙත් දළදා සංකල්පය (දළදාව යන භෞතික වස්තුව නොවේ) දේශපාලනයෙන් ස්වායත්ත වූ නියතයකි. අනෙක් අතට දේශපාලනය දළදා සංකල්පය මත පරායත්ත වූ විචල්‍යය සමුහයකි. අනුරලාට වාසුලාට පවා මල් වට්ටි උස්සගෙන දළදා මාලිගාවට ගාටන්න සිදුවන්නේ මේ නිසාය. 

සේපාල් අමරසිංහට මේ වෙනස අඳුනාගන්න නොහැකි වූ සැටියකි. සියවස් ගණනාවක් වර්ධනය වන සාමුහික ජන විඥානය (සේපාල්ගේ වදනින්ම නම් ජන අවිඥානය) කෙටි කලකින් වෙනස් කිරීම ඉතා අසීරුය. ඒ වෙනුවට කල යුතුව තිබුණේ එම ජන විඥානය අවභාවිතයේ යෙදවීම පමණක් අරමුණු කරගෙන පහර දීමයි. නමුත් සේපාල් මෙය ටපලවා ගත් සැටියකි. 

මෙම පටලවා ගැනීමෙන් පවතින රජය කෙසේ වෙතත් බලයේ සිටින රාජ්‍ය නායකයා උපරිම වාසියක් නෙලාගනු ඇත. ලාංකික ජනතාව තවමත් නින්ද්‍රාශීලිය. අරමුණු කෙසේ වෙතත් රට බංකොලොත් කිරීමට එරෙහිව පෙරට ආ වසන්ත මුදලිගේලා ඉතා අසාධාරණ ලෙස සිරගත කොට තැබීමට එදිරිවද ජනතාවගෙන් කිසිඳු ප්‍රතිචාරයක් නැත. එවන් පරිසරයක සේපාල් අමරසිංහ මාස ගණනාවක් සිර කොට තැබුවද ඔහුගේ Youtube නාලිකාවට ඉතා ඉහලින් comments දමන්නන් පවා පාරට බසී යයි සිතිය නොහැක. 

පහර දීමේ කලාව මැනවින් ප්‍රගුණ නොකොට අවි අයුධ ගෙන යුද පිටියට බැසීම ඉතා අනුවණ ක්‍රියාවකි. 



Saturday, 31 December 2022

ව්‍යාකූල 2023 ලංකාව


වසර 2022 නිම වන්නේ දේශපාලන-පක්ෂ ගැති බොහෝ ලාංකිකයන් විශාල ව්‍යකුලත්වයකට පත්කරමින් බව පෙනෙයි. වඩාත්ම ව්‍යකුලත්වයකට පත්ව ඇත්තේ රාජපක්ෂ ගැති පිරිසයි. එය මහාචාර්ය නලීන් ද සිල්වාගේ සිට පොල් කඩන ජෙමා දක්වා විහිදී යයි. රාජපක්ෂ ගැත්තන්ගේ (රාජපක්ෂ රෙජිමයට චන්දය දුන් සියල්ලන් මේ වර්ගීකරණයට අයත් නොවේ) මූලික ලක්ෂණය නම් සිංහල-බෞද්ධ යනුවෙන් ඔවුන් ගොඩනගා ගෙන ඇති සංකල්පය රාජපක්ෂ රෙජීමයට අනුයාත කිරීමයි. එසේම රනිල් ප්‍රමුඛ එජාපය මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ පසට ඔවුන් දමා තිබුණි. දැන් සියල්ල පැටලී ඇත. අනාගතයේදී එජාප-පොහොට්ටු ඒකාබද්ධ වේදිකා තැනෙන්නට ඉඩ ඇත. මේවා ඉදිරියට යාමට එජාප ගැත්තන් කෙසේ වෙතත් රාජපක්ෂ ගැත්තන් හිත හදා ගන්නේ කෙසේදැයි මට සිතාගත නොහැක.

පක්ෂ ගැති වීම තුල මිනිසුන්ගේ තර්ක ඥානය කෙතරම් පහතට ඇද වැටේදැයි මට වැටහුනේ ඇමරිකාවේ වෙසෙන උගත් යයි සම්මත ස්ථරයට අයත් ලාංකිකයෙක් පල කර තිබූ පෝස්ට් එකක් දුටු විටය. අධිවේගී මාර්ග, නෙලුම් කුළුන, මත්තල ගුවන් තොටුපල, හම්බන්තොට වරාය, බලාගාර ආදියට එරෙහි වුවන් LRT ව්‍යාපෘතිය නැවත්වීම පිළිබඳව එරෙහිවීම ගැන ඔහු අවලාද නගා තිබුණි. මිනිසුන් එරෙහි වුයේ රාජපක්ෂ ව්‍යාපෘතිවල කුමන කරුණු අරඹයාද, LRT නැවත්වීමට ඔවුන් විරුද්ධ වන්නේ කුමන කරුණක් අරඹයා ද කියා සිතා ගැනීමටවත් නොහැකි තරමට ඔවුන්ගේ බුද්ධිය රාජපක්ෂ ගැති බාවය විසින් මොට කර ඇත. ඒ ගැන තව දුරටත් කතා කිරීම ඵල නැත. වසර 2023දී ඔවුන් තවත් ව්‍යාකුල වනු ඇත. ඒ රටේ දරුණු බිඳ වැටීමේ අයිතිය කාට පවරන්නදැයි ඔවුන්ට සිතාගැනීමට නොහැකි වීම නිසයි. 

UNP කාරයාට ව්‍යාකුලවන්නට තරම්වත් සිදුවන දේ පිළිබඳව හැඟීමක් ඇතැයි මම නොසිතමි. මට හිතෙන ආකාරයට ඔවුන්ට එකවරම ලොතරැයියක් ඇදුනා  වැනි හැඟීමක් පහළවී ඇත. රනිල් වික්‍රමසිංහ විසින් කරන්නේ අනාගතය විකුණා වර්තමානයට කන්න දීම බව UNP කාරයන්ට තියා බහුතරයක් පොහොට්ටුවන්ටවත් තේරෙන්නේ නැත. ඔවුන් කෙටි කාලීන සහනය සැපතක් කරගෙන ඇත. ඇත්තෙන්ම මේ ගෙවෙන්නේ කලින් තිබුනටත් වඩා භයානක කාල පරිච්චේදයකි. ඔබට මා කියන්නේ කුමක්දැයි හෙට සිටම අවබෝධ වනු ඇත. මන්ද 2023 ඇරඹෙන්නේම අත්‍යාවශ්‍ය රාජ්‍ය සේවයේ විශාල රික්තයක් ඇතිකරමිනි. 

පොහොට්ටුවේ අනුකණ්ඩ (මෛත්‍රී කණ්ඩායම, වීරවංශ කණ්ඩායම, ඩලස් කණ්ඩායම ආදිය) මේ වන විට බහුරූ කෝලම් මඩු පවත්වමින් සිටිති. ඔවුන්ගේ තත්වය "ව්‍යාකුල" යන වදනින් විස්තර කල නොහැක. එය ඇත්තටම ජංජාලයකි. ඊට වඩා ඒ ගැනත් කතාකළ යුතු නැත. ඔවුන් වේගයෙන් අභාවයට යන දේශපාලන සත්වයන් විශේෂයකි. බොහෝ විට 2023දී ඔවුන් කොතැනකට හෝ සක්කයක් ගැසීමට ඉඩ ඇත.

සජබය පත්ව ඇති තත්වයද අනුකම්පාසහගතය. එය දැන් එඩේරා රා බී වෙරිවූ ගව රැලක් බඳුය. සජිත් යනු දේශපාලන විඥානය ඉතා පහල මට්ටමක පවතින පුද්ගලයෙකි. ඔහු ලාංකික හද ගැස්ම උඩු යටිකුරු කර තේරුම් ගන්න උත්සහ කරයි. අඩුම ගණනේ ඔහුට ලාංකිකයා ආකර්ෂණය කර ගත හැකි  "සරලකම" කුමක්ද කියාවත් තේරුම් ගැනීමට නොහැකි වී ඇත. ඔහු නිකම්ම නිකන් පවුඩර් බබෙකි. සජබයේ සිටින අනෙක් පළමු පෙළ නායකයන් තම නායකයාගේ මේ දුර්වලකම අවබෝධ කරගෙන ඇති සේයකි. හිරුණිකා, SF, පාඨලී, ඉරාන්, හර්ෂ වැනි අය මේ වන විට තමන්ට කියා අනන්‍යත්වයක් ගොඩනගා ගනිමින් පවතී. එහෙත් ඔවුන් කිසිවෙක් තවම ජාතික මට්ටමේ නායකයන් ලෙස ජනතාව හඳුනාගෙන නැත. මේ තත්වය අනුව සජබ පාක්ෂිකයා මේ වන විට දැඩි අර්බුදයකට මැදිවී සිටියි. මේ වන විට ඉතාම අඩුවෙන් සමාජ මාධ්‍ය හරහා දේශපාලනය කතා කරන්නේ ඔවුන්ය. බොහෝ විට 2023දී ඔවුන් තවත් නිහඬ වනු ඇත.

තවත් ව්‍යකුලත්වයට පත් වූ කණ්ඩායමක් වන්නේ පෙරටුගාමී පක්ෂයයි. තමන් ගැන අධිතක්සේරුව මොනතරම් භයානකදැයි පෙන්වා දීමට හැකි හොඳම උදාහරණය ඔවුන්ය. මා දන්නා තරමට මේ වන විට පෙරටුගාමී පක්ෂයට නගර සභාවක ආසනයක් දිනාගැනීමත් සෑහෙන අභියෝගයකි. නමුත් ඔවුන් ජන අරගලය තමන්ගේ කරගන්න යාම තුල ඉතා අසරණ තත්වයකට පත්ව ඇති බව වැටහේ. ඔවුන් ජනතා නැගිටීමේ ක්‍රයතාවය සම්පුර්ණයෙන්ම වැරදි ලෙස තේරුම් ගෙන තිබුණි. අරගලය දැවැත්ත මැෂිමක් නම් ඔවුන් එහි කුඩා දැති රෝදයක් පමණක් විය. ඉතා අසාධාරණ ලෙස සිරගත කර ඇති තම සඟයන් බේරා ගැනීමටවත් ඔවුන්ට නොහැකිය. රජයට අවශ්‍ය ආකාරයට දැන් එකිනෙකා ඇතුලට ගනියි. එලියට දමයි. සරසවි වසයි. නැවතත් විවෘත කරයි. පෙරටුගාමින් පෙළපාලි යයි. වසර 2023 දී ඔවුන් තව තවත් දුර්වල වනු ඇත. එය රටේ ප්‍රගතිශීලි බලවේගයන්ට අහිතකර වනු ඇත. භයානකම ප්‍රතිඵලය විය හැක්කේ ඉච්ඡභංගත්වය කරන කොට ගෙන ඔවුන් ප්‍රචණ්ඩත්වයට තල්ලු වීමට ඇති ඉඩ කඩයි.

මේ වන විට ව්‍යාකූල නොවී ඉතා සුක්ෂම සහ සැලසුම් සහගතව රට පුරා සාර්ථක දේශපාලනික මෙහෙවුමක යෙදෙන්නේ ජවිපෙ ඉහල ස්ථරය ප්‍රමුඛ ජාතික ජන බලවේගයයි. අරගලය අවසන්වීමත් සමගම මා පෙන්වා දුන්නේද කල යුත්තේ මෙය බවයි. ජාජබ පිළිබඳව රටේ බොහෝ දෙනෙකුට ගැටළු ඇත. ඒ බොහොමයක් එම පක්ෂයේ මූලිකයා වන ජවිපෙ අතීත ක්‍රියාකාරකම් හා සබැඳේ. මීට අමතරව ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳවද සමහර කරුණු පැහැදිලි නැත. සමහර කාරණාවලදී ඔවුන්ට තාර්කිකව දිනිය හැකි වුවත් ජනතාවට ඔවුන් කියන කරුණ කා වැද්දීමට ඔවුන් තවමත් අසමත්ය. මේ කරුණු කෙසේ වුවත් චන්දයකදී ඔවුන් හැර චන්දය දීමට වෙන කිසිවෙක් නැති තැනට ඔවුන් ජන මනස මෙහෙයවන බව පෙනෙයි. මට සිතෙනා ආකාරයට නම් 2023 ජාතික ජන බලවේගයේ ජයග්‍රාහී වසරයි. මේ වන විට එම ගම්‍යතාවය වෙනස් කිරීමට සමත් පක්ෂයක් හෝ සංවිධානයක් අහලකවත් පෙනෙන්නට නැත. එම ජයග්‍රහණය ඉදිරි වසර කිහිපය කරා ගෙන යා හැකිදැයි අපි බලා සිටිමු.

ජවිපෙ ඉහල ස්ථරය සහ තරුණ නායකත්වය කෙසේ වෙතත් එහි බිම් මට්ටමේ සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකරුවන් සෑහෙන පිරිසක් තවමත් ව්‍යාකූලව සිටින බව පෙනෙයි. ඔවුන්ව මට සිහිගන්වන්නේ දෙවෙනි ලෝක යුද්ධය අවසන් වී වසර කිහිපයක් යන තෙක් කැලෑ වැදී එකිනෙකා මරාගනිමින් සිටි යුධ සොල්දාදුවන්ය. මේ ජවිපෙ පහලම පෙලට ඉහල සිදුවන පරිණාමය තවමත් ප්‍රක්ෂේපනය වී නැති සැටියකි. ඔවුන් වෙනදා පුරුදු JVP ගැති භාවයෙන් අනෙකුත් පුද්ගලයන් හා ද්වන්ධ මෙන්ම සමුහ සටන් වලටද පිවිසීමට පසුබට නොවෙයි. මේ පිරිස මෙල්ල කරගත්තේ නැත්නම් ජාජබයට 2023 වසරේදී අනවශ්‍ය අසීරුතාවයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත. 

 



Sunday, 25 December 2022

කුරක්කන්


මීට වසර 5000 ට පමණ පෙර නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ රටවලින් ආහාරයක් ලෙස එලි දුටු කුරක්කන්, අදද උගන්ඩාව, ඉතියෝපියාව ආදී රටවල හැඳින්වෙන්නේ කුරකනා (coracana) යනුවෙනි. ඉන්දියාවේ සහ මැලේසියාවේ රාගී ලෙසද ලොව අනෙකුත් රටවල African millet, finger millet ආදී නම්වලින් හැඳින්වෙන කුරක්කන් රටවල් කිහිපයකම ප්‍රධාන ආහාර අතරට පැමිණෙයි. 

ලංකාවට කුරක්කන් හඳුන්වා දෙන්නේ කුමන කාලයකදැයි මම නොදනිමි. සමහර විට එය අරාබි වෙළෙන්දන් හෝ යුරෝපීයයන් රැගෙන එන්නට ඇත. කෙසේ නමුත්, ඉතාමත්ම පෝෂ්‍යදායක ආහාරයක් වන කුරක්කන් නුදුරු අනාගතයේදී රටේ ඇතිවිය හැකි සාගතය සමහන් කිරීමට හැකි එක් විශේෂ ආහාරයක් බව කිවමනාය. කුරහන් යනු ඉතා පහසුවෙන් වැවිය හැකි එමෙන්ම කටුක කාලගුණයට ඔරොත්තු දිය හැකි භෝගයක් ලෙස සැලකේ.

මේ ගැන වගකිව යුත්තන්ගේ අවධානය යොමු වේවා.