Wednesday, 7 July 2021

ලේබල් අලවන්නාගේ වේදනාව

 


ඒ මීට වසර 25ට පමණ පෙරයි. අපි ස්වීඩනයේ ගත කල කාලය තුල කිහිප වරක්ම ලංකාවට පැමිණියෙමු. ඒ හැම විටකම ලාංකිකයන්ට සුපුරුදු පරිදි ටින් හෝ බෝතල් කල දේශීය ආහාර රාශියක් රැගෙන යාම අපේ පුරුද්ද විය. එකල කටුබැද්දේ කඩයක කිසිඳු වෙළඳ නාමයක් නොමැති, ආහාර වර්ගයේ නම පමණක් සඳහන් කල, බෝතල් කල ආහාර වර්ග රාශියක් විය. කඩේ මුදලාලි සඳහන් කලේ ඒවා කුඩා ව්‍යාපාරයක් පවත්වාගෙන යන තරුණයෙකු විසින් සපයන බවයි. අප එක් වරක් මෙම බෝතල් කිහිපයක් මිළදී ගත් අතර ඒවා ඉතා හොඳ රසයකින් යුතු වූ බැවින් ඉන් පසු පැමිණෙන සැමවිට බෝතල් 10-15 ක් රැගෙන යාමට අමතක නොකළෙමු. 

අපගේ ගුවන් ගමන පසුදා හිමිදිරි උදෑසනට යෙදී තිබුණි. රෑ හතට පමණ අප කඩිමුඩියේ මෙම වෙළඳ සලට ගියේ පසුදා ගමනට ආහාර බෝතල් එකතු කරගැනීමටයි. වාහනයෙන් බසින විට අපට හමුවුයේ අපගේ ඉතා කිට්ටුවන්තව සිටි මිතුරෙකි. ඔහුව ඒ හමුවුනේ වසර ගණනාවකට පසුවය. සාමාන්‍ය කතා බහෙන් අනතුරුව ඔහුගේ රැකියාව පිළිබඳව විමසූ විට ඔහු කියා සිටියේ ප්‍රසිද්ධ සුපිරි වෙළඳ සැල් ජාලයක (එය ඊට අමතරව භාණ්ඩ රාශියක් නිෂ්පාදනය කරන වෙළඳ නාමයකි) ඔහු කළමණාකරුවෙක් ලෙස සේවය කරන බවයි. 

ඉන් පසු ඔහු තොරතෝංචියක් නොමැතිව එම වෙළඳ නාමයෙන් යුත් භාණ්ඩවල ගුණ වර්ණාව කරන්න විය. එම වෙළඳ නාමයේ තිබෙන විශිෂ්ඨ භාවය ඔහු අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ වෙළඳ නාම සමග සසඳන්න විය. 

"අපේ එකත් එක්ක ගත්තම අරවාට කිට්ටු කරන්නවත් බැහැ". ඔහුගේ සෑම ප්‍රකශයකම කියවුණේ මෙයයි.

කාලෙකින් හමුවූ හොඳ යාලුවෙකුගේ මේ හැසිරීම තරමක විමතියට තුඩු දෙන්නක් වූ අතර අප පැමිණි කාර්ය කරගැනීමට නොහැකිවේ යයි සිතුනු බැවින් (එකල රෑ 7, 8 වන විට කඩ වසා දමයි) ඔහුත් සමගම අපි බඩු ගන්නා වෙළඳ සැල වෙත ගියෙමු. 

අපව හඳුනා ගත් කඩයේ මුදලාලි අපි වෙනදාත් ගන්න සියලුම ආහාර වර්ග තිබෙන බව පැවසීය. බඩු ලැයිස්තුව ලබා ගත් හෙතෙම තම ගෝලයා ලවා කවුන්ටරය මතට ආහාර බෝතල් ගෙන්වා ගන්න විය. අපගේ මිතුරාගේ කරදරය පටන් ගත්තේ මේ අවස්ථාවේදීය. 

"අපෝ මේ මොන ජරාවක්ද, බ්‍රෑන්ඩ් නේම් එකක්වත් නැහැ. අපෝ මේවා ගන්න එපා. ෂුවර් එකටම මේ අහවල් බ්‍රෑන්ඩ් එකේ බඩු, අපේ ඒවත් එක්ක compete කරන්න බැරි නිසා නමක් නැතිව එවනවා" ඔහු මහා හඬින් කීය. දැන් කඩේ මුදලාලි මෙන්ම ගෝලයාද මේ ගෝරනාඩුවට අවධානය යොමු කරන බව අපට පෙනෙයි. 

"මේ නිෂ්පාදන අපි හැමදාම ලංකාවට ආවම ගෙනියනවා. මේක කරන්නේ සුළු ව්‍යාපාරිකයෙක්. එකයි බ්‍රෑන්ඩ් නේම් එකක් නැත්තේ" මම ඔහුට විස්තර කලෙමි. නමුත් ඔහු පසු බසින්නේ නැත. ඔහු කියන්නෙම මෙය අසවල් වෙළඳ නාමයට අයිති නිෂ්පාදන බවයි. ඉන් පසු ඔහු තමන් සේවය කරන ආයතනයේ නිෂ්පාදන එම අසවල් වෙළඳ නාමයෙන් යුතු නිෂ්පාදන වල ප්‍රමිතියත් සමග සසඳයි. එම අසවල් වෙළඳ නාමය ඔහු ඉතා පහත් කර කතා කරයි. 

"අනේ නැහැ මහත්තයා. මේවා හදන්නේ පිළියන්දල අසවල් තැන ඉන්න අපි හොඳට අඳුනන කෙනෙක්. දැනට පොඩියට තමයි කරන්නේ" මේ කන්දොස්කිරියාව නොනවතින තැන මුදලාලිත් කතාවට හවුල් විය. 

කෙසේ හෝ එදින මිතුරාගේ බලවත් විරෝධය මධ්‍යයේ අප ගන්නට ගිය සියලුම නිෂ්පාදන රැගෙන ආවෙමු. වාහනයට පැමිණෙන තෙක්ම ඔහු අපේ අනුවණකම ගැන දොඩවන්න විය. 

-----------------------------------------------

වසර 25ට පසුත් මට මේ මිතුරා ගැන සිහිවෙන වාර අනන්තය. අපේ සමාජයේ වැඩිපුර සිටින්නේ මේ ලේබල් අලවන්නෝය. නමුත් ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුගේ ජීවිතය මගේ මිතුරාට වඩා සංකීර්ණය. 

අද සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකු මානසිකව බහලුම්ගතවී තමන්ටම ලේබල් අලවාගෙන ඇත. මෙහිදී අප දකින ඉතා සුලබ ලේබලය නම් දේශපාලන පක්ෂයයි. මීට අමතරව ආගම, ජාතිය, පාසල, රැකියාව ආදී ලේබල ගණනාවක් ඔවුන් තමන්ටම අලවා ගනී. 

මේ ලේබල් අලවා ගැනීම සමාජ ගැටළුවක් වන්නේ ලේබල් ගතවූ පුද්ගලයා තම වෙළඳ නාමය රැකගැනීම තමන්ගේ ඒකායන අරමුණ බවට පත්කරගැනිමත් සමගයි. මගේ මිත්‍රයාට ඔහුගේ වෙළඳ නාමය වෙනුවෙන් සටන් කිරීමට යම් හේතුවක් තිබුණි. ඒ ඔහු සේවය කරන ආයතනයට එම වෙළඳ නාමය අයත්වීමයි (කෙසේ වෙතත් තමන්ගේ දීර්ඝ කාලින මිතුරෙකුගේ හමුවීම හා සබැඳිව එය ඉතා දුර්වල සහ විකට ස්වරූපී හේතුවකි). එහෙත් අප සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකු තමන් විසින්ම අලවා ගත් ලේබලය වෙනුවෙන් සටන් කරන්නේ කිසිඳු සහේතුක සම්බන්ධයක් නොමැතිවය.බොහෝ දෙනෙකු මෙහිදී කටයුතු කරන්නේ මනෝමය කඹයෙන් බැඳි බූරුවා මෙනි. 

මේ ලේබල් ගත වූ සැමදෙනාට ඇති විශාලම ගැටළුව සමාජයේ ලේබල් ගත නොවූ පුද්ගලයන් ජීවත්වීමයි. මගේ මිතුරා මුහුණ පෑවේද මේ අභියෝගයටයි. මේ ලේබල් ගතවුවන්ට තම වෙළඳ නාමය රැක ගත හැක්කේ තවත් වෙළඳ නාමයක් හා සංසන්දනය කිරීමෙන් පමණි. බොහෝ දෙනා ලේබල් ගතවන්නේ ජරාජීර්ණ වූ බහලුම් තුලයි. මේ නිසා තම බ්‍රෑන්ඩ් එකේ නිරපේක්ෂ ගුණ කථනය කිරීමට ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුට හැකියාවක් නැත. එබැවින් ඔවුන්ට කල හැක්කේ තවත් ජරපත් වූ ලේබලයක් හා තම බ්‍රෑන්ඩ් එක සංසන්දනය කිරීම පමණකි. මේ සඳහා අනෙකාට කෙසේ හෝ ලේබලයක් ගැසීම ඔවුන්ගේ ජිවිතයේ අත්‍යවශ්‍ය කර්තව්‍යයක් වී ඇත.

තමා විසින්ම බහලුම්ගතවී අලවා ගත් ලේබලයෙන් මිදීම බොහෝ දෙනෙකුට අති දුෂ්කර කාර්යකි. මේ නිසා අඩුම ගණනේ තමන්ගේ ලේබලය වෙනුවෙන් මාරාන්තික සටන් වලට නොපිවිසිමට උත්සහ ගන්න. එවිට ඔබට අන් අයට ලේබල් ඇලවීමේ අවශ්‍යතාවයක් පැන නොනගිනු ඇත.   


   



Sunday, 4 July 2021

රෙදි අපුල්ලන්නාගේ බූරුවා

 


මේ අද්වෛත වේදාන්තයේ හරය ඉතා ගැඹුරින් විග්‍රහ කෙරෙන බොහොම සරල උපමා කතාවකි. මම එම කතාවෙන් ඊට වඩා බොහෝ සෙයින් නොගැඹුරු, බොහෝ දෙනෙකුගේ චිත්ත අසහනයට හේතුවන කරුණක් පැවසීමට උත්සහ ගනිමි. 

බොහෝ කලකට පෙර ගමක රෙදි අපුල්ලන්නෙක් ජීවත්විය. ඔහු සතියකට දෙවරක් කලින් දින කිහිපයේ එකතු කරගත් කිලිටි රෙදි තම වටිනා වාහනය වූ බූරුවාගේ පිටෙහි පටවාගෙන නිවසේ සිට යොදුන් කිහිපයක් ඈතින් වූ කුඩා නදිය වෙත ගමන් කරයි. හිමිදිරි උදයේ ගමන් අරඹන රෙදි අපුල්ලන්නා රෙදි සෝදා, වේලා නැවතත් නිවසට පැමිණෙන්නේ රෑ අඳුරත් සමගයි. 

දිනක් කිලිටි රෙදිත් පටවාගෙන ගඟ ලඟට පැමිණි අපුල්ලන්නාට තමා වැඩ කටයුතු නිමවන තෙක් බූරුවා ගසකට තබා බැඳ තබන කඹය ගෙන ඒමට අමතක වී ඇති බව වැටහුණි. මෙයින් ඔහු ඉතා කනස්සල්ලට පත්විය. කඹය ගෙන ඒමට නැවතත් නිවසට යාමෙන් ඵලක් නැත. එවිට නැවතත් පැමිණීමට කාලයක් ඉතිරි නොවේ. බූරුවා ගැට ගැසුවේ නැත්නම් ඔහුට තම ජීවිකාව කරගන්නා එකම වාහනය නැතිවෙයි.

මෙලෙස විස්සෝපයෙන් සිටින රෙදි අපුල්ලන්නාට ගඟට යාබද අසපුවක වසන බමුණෙක් ඔහු සිටින දෙසට පිය නගනු පෙනුණි. ඔහු දිව ගොස් බමුණාට තමා පත්වී ඇති අකරතැබ්බය විස්තර කළේය. සිනාසුණු බමුණා එය ඉතා පහසුවෙන් විසඳිය හැකි ගැටළුවක් බව පැවසීය.

"ඔබ බූරුවාට පෙනෙන්න කඹය ගන්නා බව අභිනයෙන් පෙන්වන්න. ඉන්පසු බූරුවාගේ ඉදිරියෙන් ගොස් වෙනදා මෙන්ම  කඹය උගේ කරේ බැඳ අනෙක් කෙලවර ගසෙහි බඳිනවා සේ රඟපාන්න. ඉන්පසු ඔබගේ වැඩපල ටික වෙනදා වගේම කරගන්න".

රෙදි අපුල්ලන්නාද බමුණා කියපු ආකාරයෙන්ම බූරුවා ගසට තබා ගැට ගසන බව අභිනයෙන් දැක්වීය. 

ඉන්පසු රෙදි ටිකත් ගෙන ගඟ ලඟට ගිය අපුල්ලන්නා තම වැඩය කරන අතර වරින් වර ඈතින් සිටින බූරුවා දෙස බැලීය. ඌ වෙනදා මෙන්ම ගහ යට රැඳී සිටියි. 

සවස තම කාරිය නිමවා සේදු රෙදි ටික බූරුවාගේ පිට උඩ පටවාගත් අපුල්ලන්නා බූරුවාගේ පිටට අතින් පහරක් දුන්නේය. එය නිවසට යාම ඇරඹීමේ සංඥාව විය. එහෙත් බූරුවා හෙල්ලෙන්නෙවත් නැත. කිහිප වරක් උත්සහ කර බූරුවා ගමන් කරවීමට අපොහොසත් වූ රෙදි අපුල්ලන්නා බමුණාගේ අසපුවට දිව ගොස් අළුත් තත්වය පැහැදිලි කළේය. 

"ඕක සුළු දෙයක්. උදේ කළා වගේම දැන් බූරුවාව  කඹයෙන් ගලවා දමන බව අභිනය කරන්න". 

රෙදි අපුල්ලන්නා බමුණාගේ උපදෙස් එලෙසම ක්‍රියාත්මක කල අතර ඉන් පසු පිටට වැදුණු පහරත් සමගම  බූරුවා සුපුරුදු ගමන ඇරඹිය.

---------------------------------

රෙදි අපුල්ලන්නා විසින් බූරුවා ගැට ගැසුවේ එක් නොපවතින කඹයකිනි. නමුත් අප සමාජයේ සිටින අති බහුතරයක් මෙලෙස මනෝමය කඹ ගණනාවකින් බැඳ දැමූවන්ය. උපන්දා සිට දෙමාපියන්, නෑදෑ වැඩිහිටියන්, ගුරුවරුන් විසින් ආගම, ජාතිය, දේශපාලන පක්ෂය, කුලය, සමාජ මට්ටම ආදී අදෘශ්‍යමාන කඹ රාශියකින් මිනිසා බැඳ දමයි. වැඩිහිටියන් බවට පත්වෙද්දී මේ බොහෝ දෙනෙක් තමන්ගේම කඹ නිර්මාණය කරගන්නා අවස්ථා එමටය. 

කඹයේ බැඳි බූරුවාගේ ලෝකය ඌ කඹයේ දිග යැයි සිතන දුරයි. තමා බැඳ දමා ඇත්තේ මනෝමය කඹයකින් බව නොතේරෙන තාක් කල් බූරුවා නිදහස් ලෝකයට සාප කරමින් බර පොදිය පැමිණෙන තෙක් ගහ යට බලා සිටිනු ඇත. 



Wednesday, 16 June 2021

ලංකාවට නිදහස ලැබුනේ කවදාද?


මා පලකල පෝස්ට් එකක එක් හිතවතෙක් ඉහත පැනය අසා තිබුණි. ඔහු බලාපොරොත්තු වන්නේ ඔහුගේ දේශපාලන දැක්මට අනුගත වූ අහිංසක පිළිතුරක් බව මට හැඟෙයි. ඔහුගේ අරමුණ කෙසේ වුවත් එම පැනය ඉතා රසවත් සාකච්චාවකට දොරගුළු විවර කරයි.

රටක් යනු යම් බිම් කඩකි. එවැන්නක් නිදහස් වීම යන්නෙහි අර්ථයක් ඇත්දැයි මට ගැටළුවක් ඇතිවෙයි. ඊටත් පෙර අප විමසා බැලිය යුත්තේ නිදහස යනු කුමක්ද කියාය. නිදහස අර්ථ දැක්වීමට නම් අප මානව ඉතිහාසයේ ඇරඹුමට යායුතුය. 

කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වූ මානවයා සමුහයක් ලෙස ඒකරාශී වීමේදී ඔවුන්ට සාමුහික මග පෙන්වීමක අවශ්‍යතාවය දැනෙන්න ඇත. මේ අවශ්‍යතාවය පිරිමසා ගැනීමට ඔවුන් නායකත්වයක් සොයා ගැනීම ස්වභාවිකය. මේ නායකත්වය විසින් ලබා දුන් මගපෙන්වීම වෙනුවෙන් සමූහයට යම් ගෙවීමක් කිරීමට සිදුවිය. මරා ගත් සතාගේ හොඳම මස් කුට්ටිය, සමුහයේ සිටින රුමත්ම කාන්තාවන්, සමුහයේ ශ්‍රමය, ආදී වශයෙන් මෙම ගෙවීම කරන්න ඇත. නමුත් ඔවුන් විශාලම ගෙවීම කලේ එයින් නොවේ. ඒ ඔවුන්ට තනි තනිව සිටින විට හිමිව තිබූ සිතීමේ, කතා කිරීමේ සහ කටයුතු කෙරීමේ හැකියාවෙනුයි. මෙම සීමා කිරීම සමුහ පාලනය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය කාරණයක් වූ අතර එක් එක් නායකයා මත මෙම සීමාවන්ගේ දිග පළල තීරණය විය. මා අර්ථ දක්වන ආකාරයට නිදහස යනු මෙම මානවයා සතු සිතීමේ, කතාකිරීමේ (භාෂණයේ) සහ කටයුතු කිරීමේ  හැකියාවයි. මනා සමුහ පාලනයක් සඳහා මෙම නිදහස සීමාකිරීම අත්‍යවශ්‍ය වෙයි. නමුත් එහි සීමා මායිම් මොනවාද? මෙය වැදගත් පැනයකි. 

ශිෂ්ඨාචාර ඉදිරියට ඇදෙද්දී නායකයා පාලකයා බවට පත්වෙමින් ඔහු වඩ වඩාත්  සමුහයේ නිදහස සීමා කර ඇති බව පෙනෙයි. මෙහිදී පාලකයා  තමාගේ කාර්යභාරයෙන් ඉවත්වී ස්වාර්ථය පිණිස කටයුතු කිරීම වැඩි කරන තරමට (අද වචනයෙන් නම් දූෂණය, භීෂණය, වංචාව වැඩි වන තරමට) ඔහු සමූහයේ නිදහස් සීමා කිරීම වැඩි කරන්න ඇති බව අපට නිගමනය කල හැක. 

යම් රටක පාලනය පවතින පාලන තන්ත්‍රය පරදා තම අනසකට නතු කරගැනීම එම බිම් කඩෙහි අයිතිය හුවමාරු කරගැනීමකි. මෙහිදී රටවැසියාගේ නිදහස අඩු වෙනවාද වැඩි වෙනවාද යන්න ඒ ඒ අවස්ථාව මත රඳා පවතී. උදාහරණයක් ලෙස දුටුගැමුණු රජු එළාර රජුගෙන් බිම්කඩෙහි අයිතිය ලබා ගැනීම රටවැසියාගේ නිදහසට කෙසේ බලපාන්න ඇත්දැයි පුරාවිද්‍යා සාක්ෂි මත නිගමනය කල යුතු කරුණකි. සමහර විට මෙම සටනින් දුටුගැමුණු පැරදුනා නම් එළාර විසින් ලංකාවම අත්පත් කරගැනීමට ඉඩකඩ තිබුණි. එසේ නම් අද අප එළාර වීරයෙකු සහ දුටුගැමුණු දුෂ්ටයෙකු ලෙස නම් කරනු ඇත.

නිදහසේ සීමාවන් පිළිබඳව මානවයා තුල පවතින මිනුම් සලකුණු (benchmarks) විවිධාකාර වේ. සාමාන්‍යයෙන් වැසියන්ගේ නිදහස ක්‍රම ක්‍රමයෙන් කප්පාදු වන විට හෝ ඇතිකරන වෙනස යම් කාල සීමාවක් ඉක්මවා පවත්වාගෙන යනවිට ඔවුන්ට ඒ පිළිබඳව දැනීමක් නැතිවෙයි. මේ අනුව ඔවුන් කාලයෙන් කාලයට තම මිනුම් සලකුණ වෙනස් කරගනිමින් ඉතා කටුක තත්වයක් වුවද සාමාන්‍ය ස්වභාවය යයි සම්මතයක් ඇති කරගනියි. ඉතිහාසයෙන් මේ සඳහා ගත හැකි උදාහරණයක් නම් ඇමරිකාවේ සිටි වහලුන්ය. ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් තමන්ව වහල්බාවයෙන් මුදවාලනවාට කැමැත්තක් නොදැක්වූ බව ඉතිහාසය පෙන්වා දෙයි. වර්තමානයේ මේ සඳහා ගත හැකි හොඳම උදාහරණය චීන වැසියන්ය. බොහෝ සාර්ථක පාලකයෝ රටවැසියන්ගේ මේ මනෝභාවය පිළිබඳව හොඳින් අවබෝධ කරගත් අය වෙති.

මිනිසුන්ට තමන්ගේ නිදහස කප්පාදු කර ඇති බව හැඟෙන අවස්ථා තුනක් ඇත. ඉන් පළමුවැන්න කවරෙකු විසින් හෝ ඔවුන්ට ඒ පිළිබඳව ඒත්තු ගැන්වීමට තරම් දක්ෂ වීමයි. මාටින් ලූතර් කිං, චේ ගවේරා, නෙල්සන් මැන්ඩෙලා ආදීන් මේ සඳහා උත්සහ ගත් චරිත කිහිපයකි. ඔවුන්ගේ බලපෑම ඉතා විශාල සමාජ පෙරලියක් කිරීමට පාදක විය හැකි බැවින් අදාළ රටේ පාලකයන් මෙම චරිත විනාශ කරදැමීමට හැකි සෑම උත්සාහයක්ම දරයි. 

මිනිසුන්ට තමන්ගේ නිදහස සීමා කර ඇති බව හැඟෙන ඊළඟ කාරණය නම් එකවර විශාල වෙනසක් වීමයි. හොංකොං රාජ්‍යයේ පසුගියදා සිදු වුයේ එවැනි වෙනසකි. එහෙත් අප කලින් දැක්වූ පරිදි මෙම වෙනසට කාලයත් සමග මිනිසුන් හුරුවෙයි. හොංකොං රාජ්‍යයේ මෙන්ම බුරුමයේද මේ වෙන විට සිදුවෙමින් පවතින රටවැසියාගේ මේ හුරුවීම අපට අධ්‍යනය කල හැක. 

මේ පිළිබඳව ඇති තෙවන කාරණය නම් පාලනය තමන්ගේ කෙනෙකුගෙන් පරිබාහිර පිටස්තර පුද්ගලයෙකු හෝ බලවේගයක් විසින් අත්පත් කරගැනීමයි. ඉස්ලාම් ආක්‍රමණිකයන් බටහිර ආසියාව හරහා ඉන්දියාවට පැමිණෙද්දී බොහෝ වැසියෝ ඔවුන්ට විරුද්ධව කැරලි ගැසුහ. එහෙත් පසු කලෙක ඒ කැරලි ගැසූ අයගේ පරම්පරාම ඉස්ලාම් ආක්‍රමණිකයන් බවට පත්විය. මේ ආකාරයටම ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් විසින් අත්පත් කරගනිද්දී ලාංකිකයා කැරලි ගැසීය. මෙහිදී ස්වදේශික රජුන් යටතේ රටවැසියාට තිබූ නිදහස තවදුරටත් කප්පාදු උනාද එසේ නැත්නම් වැඩි වුනාද කියා අධ්‍යයනයක් කිරීම වටින්නේය. මේ ආකාරයට තමාව පාලනය කරන පාලන තන්ත්‍රය පිටස්තර බලවේගයක් නතු කරගත් විට වැසියන් ඊට එරෙහි වන්නේ ඇත්තටම ඔවුන්ගේ නිදහස අඩුවන නිසාද නැත්නම් පිටස්තර පාලනයකට දක්වන අකමැත්ත නිසාද යන්න හැදෑරීම අපි මතුවට තබමු.

පාලකයන් බොහෝ විට බලාපොරොත්තු වන්නේ රටවැසියන් තමන් වෙනුවෙන් බොහෝ දේ කැප කිරීමයි. මෙය තමන්ගේ මාලිගා තැනීමේ සිට තමන් වෙනුවෙන් "සතුරන්" සමග සටන් කර දිවි පිදීම දක්වා දිව යයි. නමුත් සාමාන්‍යයෙන් මානවයා තවත් මානවයෙකුගේ අණ දීම් පිළිගැනීමට මැලි බවක් දක්වයි. මේ මානසික අවස්ථිතිය යටපත් කිරීමට පාලකයා විසින් ඉතා සාර්ථක උපක්‍රම තුනක් භාවිතා කරයි.

ඉන් පළමුවැන්න නම් අජීවී බිම් කඩකට සංකල්පීය ජීවයක් ලබා දීමයි. මෑතකදී උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල මහතා තම වැඩසටහනකදී දැන්වීම් සහ අලෙවිකරණ ආයතන ගැනුම්කරුවන්ගේ මනෝභාවයේ අති සංවේදී ස්ථාන කිතිකවන ආකාරය පිළිබඳව විස්තර කරන ලදී. මෙහිදී ඔවුන්ගේ ප්‍රධානම උපක්‍රමය "අම්මා" යන යෙදුම භාවිතා කිරීමයි. එය එළදෙනගේ සිට ගෑස් සිලින්ඩරය දක්වා ව්‍යාප්තවී ඇත. මෙම වෙළඳ උපක්‍රමය පාලකයා විසින් ප්‍රයෝජනයට ගන්නේ මීට සහශ්‍ර කිහිපයකට පෙරයි. මේ අනුව ඔවුන් අජීවී බිම් කඩක් වන රටකට මව ආදේශ කර "මව්බිම" තනා ගනී. ඉංග්‍රීසියෙන් "motherland" ලෙසද ලොව වෙනත් සියලුම භාෂාවලින්ද මෙලෙස බිම් කඩක් වෙනුවෙන් අම්මා අලෙවිකරයි. "මව්බිම නැත්නම් මරණය" ආදී සටන්පාඨ මෙහි ඇති අති සාර්ථක බව පෙන්නුම් කරයි.

දෙවැන්න ආගමයි. තවත් කෙනෙකුගේ අණ දීම් පිළිපැදීමට අකමැති මිනිසා තමන්ගේ පංචේන්ද්‍රියට ගෝචර නොවන බලවේගයන්ගේ අණපනත් වලට කිසිඳු පැකිලීමක් නොමැතිව කීකරු වෙයි. මේ අනුව පාලකයා විසින් තමන්ට අවැසි දේ මහජනතාව මත පැටවීම සඳහා දෙවියන් මවා ඇති බව පෙනෙයි. මෙහිදී පාලක-පූජක සංයෝගය ඉතා විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. මේ භෞතික නොවන බලවේගයන්ගේ අවශ්‍යතාවය කෙතරම් පාලකයාට අවශ්යවීද යත් එවන් ලෝ පාලක දෙවිවරුන් ප්‍රතික්ෂේප කල දහම් පිළිගන්නා රටවල පවා කෙසේ හෝ මිනිසාට අණ දීමට සමත් දෙවිවරුන් බිහිකරගෙන ඇත. සමහර අවස්ථාවලදී ගස්, කඳු හෝ පුජනීය ස්ථාන වලට අධිගෘහිත දෙවිවරුන් ලෙසද මේ බලවේග එළිදක්වා ඇත. 

තෙවැන්න ජාතියයි. ජාතියක් අර්ථ දක්වන්නේ යම් සමානතා ඇති සමුහයක් හැඳින්වීමටයි. නමුත් පාලකයා විසින් මෙම සංකල්පය ඊට වඩා බොහෝ සෙයින් තමාට පාලනය ගෙනයාම සඳහා උපකාරී වන්නාවූ කර්තව්‍යයකට යොදාගෙන ඇත. රටක පාලකයාට අමතරව ප්‍රාදේශීය නායකයන් තවත් උපකුලක රාශියක් පාලනයේ පහසුව සඳහා භාවිතා කරයි. කුලය, ගෝත්‍රය, වෘතිය මින් කිහිපයකි.  

දැන් අපි අපේ හිතවතාගේ පැනය දෙස බලමු. ලංකාව කෙසේ වෙතත් රටේ ජනතාවගේ නිදහස සාක්ෂාත් වූ අවස්ථා කිහිපයක් මෙරට ඉතිහාසයේ දකින්නට ලැබේ. 1948 පෙබරවාරි 4 වනදා මෙය සිදුවුනාද යන්න ප්‍රශ්නාර්ථයකි. මම දකින ආකාරයට මෑතකදී ජනතාවගේ නිදහස වැඩිවූ එකම අවස්ථාව 2009 මැයි මාසයයි. මෙහිදී නිදහසේ වැඩිම වර්ධනයක් සිදුවුයේ දෙමළ ජනතාවටයි. එය ලංකාවේ පමණක් නොව ලොව පුරා විසිරී සිටින දෙමල ජනතාවගේ නිදහසේ වැඩිවීමකි. ඔවුන්ට LTTE පාලන සමයේ තිබුනාට වඩා විශාල වශයෙන් සිතීමේ, භාෂණයේ සහ කටයුතු කිරීමේ නිදහස් හිමි විය. දකුණේ ජනතාවටද බියෙන් සැකෙන් තොරව ගමන් බිමන් යාමේ නිදහස හිමි විය. මෙය අප සැමගේ සතුටට කාරණයක් විය.

එහෙත් ඉන් වසර දොළහකට පසු මේ නිදහස පිළිබඳව ඔබට සිතෙන්නේ කුමක්ද? 
 



Wednesday, 5 May 2021

අපොස උපෙ රටට සාපයක් නොවීමට



අපොස උසස් පෙළ තරඟ විභාගයක්ද? මේ පැනයට ලංකාවේදී බොහෝ විට ලැබෙන්නේ "ඔව්" යන පිළිතුරයි. මම රටවල් ගණනාවක අධ්‍යාපනය හා සම්බන්ධ වී ඇත්තෙමි. ඒ සෑම රටකම උසස් පෙළ හෝ ඊට සමාන කඩඉම් විභාගයක් ඇත. එහෙත් බොහෝ දියුණු රටවල මෙය තරඟ ඉසව්වක් සේ සැලකෙන්නේ නැත.

කඩඉම් විභාගයක් යනු දරුවෙකුට තමාගේ අනාගත වෘත්තීය තීරණය කල හැකි තවත් එක් අවස්ථාවකි. මෙවැනි විභාගයකින් බලාපොරොත්තු වන්නේ දරුවාට තමා යා යුතු දිශාව පිළිබඳව යම් මග පෙන්වීමක් ලබා දීමයි. නමුත් එයින් දරුවාගේ මග අහුරාලීම හෝ දරුවා යම්  මාවතකට බලහත්කාරයෙන් තල්ලු කිරීම සිදු නොවිය යුත්තකි. කෙනෙකුගේ හැකියාව සහ ප්‍රඥාව උද්දීපනය වීමට නිශ්චිත කාල වකවානුවක් නැත. එය ජිවිතයේ ඕනෑම අවස්ථාවක සිදුවිය හැක. දියුණු යයි සම්මත රටවල් දියුණු වීමට එක් මූලික හේතුවක් වන්නේ රටේ නීති සම්පාදකයන් මේ බව මීට දශක ගණනාවකට පෙර තේරුම් ගැනීමයි. 

ලංකාව වැනි ඌන සංවර්ධිත රටවල මේ කඩඉම් විභාගය තරඟ විභාගයක් වන්නේ උසස් අධ්‍යාපනයට රටේ ඇති ඉඩකඩ ඉතා සීමිත බැවිනි. මේ අනුව නොමිළේ අධ්‍යාපනය සඳහා  දරුවන් අතර ඉතා තියුණු අසහනකාරී තරඟයක් හටගනී. රටේ සියළුම දෙමව්පියෝ තමාට හැකි (හෝ නොහැකි වුවත් දහසක් ආර්ථික අතවරයන්ට මුහුණ දෙමින්) පමණින් දරුවාට අමතර අධ්‍යාපනය ලබා දෙමින් මේ තුරඟ තරංග පිටියේ ඔවුන්ව දුවවයි. මෙය මා දකින ආකාරයට නොමිළේ අධ්‍යාපනයේ එක් අඳුරු ප්‍රතිඵලයකි (මේ පිළිබඳව දීර්ඝ ලිපියක් මම වසර කිහිපයකට පෙර පළ කලෙමි). මේ පිළිබඳව පුළුල් අධ්‍යයනයක යෙදී විසඳුමක් ලබා දීමට අපි දැනටමත් දශක දෙක තුනක් පමාවී ඇත.

මේ වන විට ලෝකයේ ඕනෑම දියුණු රටක හෙදියකට ජිවිතයේ ඕනෑම අවස්ථාවක තම අත්දැකීම් සමග අදාළ පාඨමාලා හැදෑරීමෙන් වෛද්‍ය වෘත්තිකයකු විය හැක. නමුත් ලංකාවේ එසේ නොමැතිය. දැන් දේශීය අපොස උසස් පෙළ විභාගය නොකළ හෝ ඉන් යම් නිශ්චිත සාමාර්ථයක් නොලද කෙනෙකුට ලෝකයේ කුමන වෛද්‍ය විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලබා ගත්තත් ලංකාවේදී එම වෘත්තියේ යෙදිය නොහැකිය. එසේම විදේශික වෛද්‍යවරයෙක් නොබෙල් සම්මාන ලාභියෙක් වුවත් ඔහුට ලංකාවේ සේවය කල නොහැක. 

මෙහි ඊළඟ ප්‍රතිඵලය වන්නේ ජාත්‍යන්තර පාසල්වල ඉගෙනුම ලබන දරුවන් සහ විදේශ ගතව වෛද්‍ය විද්‍යාව හදාරන බොහෝ දරුවන් රට හැර යාමයි. මේ බොහෝ දෙනෙක් යම් ප්‍රමාණයක වත්පොහොසත්කම් ඇති පිරිසකි. ඔවුන් රට හැර යාමේ පල විපාක ඉතා කටුක විය හැක. 

කන්දක් තරණය කිරීමට තිබිය යුත්තේ එකම මගක් පමණක් යයි සිතන, ඒ සඳහා නීති පනවන, ජන සමාජයකින් ඈත්වීම ඔබගේ ජයග්‍රහණයක් වනු ඇත.  





Friday, 30 April 2021

අට වසර ගණිත ගැටළුවක් විසඳන්න පුලුවන්ද?


අසර්බයිජානේ හාදයෙක් මොංගෝලියාවෙන් ශීතකරණ ගෙන්වල තමන්ගේ රටේ විකුනන්න තීරණය කරනවා. ආනයනය කරන ශිතකරණයකට අසර්බයිජාන් ආණ්ඩුවෙන් 100% බදු ගහනවා. හැබැයි පොත්පත්වලට ඒ රටේ ආනයන බදු අයකරන්නේ නැහැ. අසර්බයිජාන්කාරය මොංගෝලියානු කොම්පැනියෙන් එකක් ඩොලර් 100 වන ශීතකරණ 1000 ක් ගෙන්නලා එකකින් ඩොලර් 40ක් ලාබ තියාගෙන විකුනන්න සුදානම් වෙනවා. ඒ කියන්නේ එක ශීතකරණයක් ඩොලර් 240 කට. ශීතකරණ දාහක් විකුණන කොට ඩොලර් 40,000 ක් ලාබයි. නරක නැහැ නේද?

මේ හාදයාගේ හොඳ යාළුවෙක් ඉන්නවා මොංගෝලියාවත් එක්ක නිතර ගනුදෙනු කරන. යාළුවට වැඩේ ආරංචි වෙලා මිනිහ ඇවිත් අපේ හාදයට යස උපදෙසක් දෙනවා. ඒක මොනතරම් අපූරූ අදහසක්ද කියල මේ හාදයට තේරෙන්නේ වැඩේ කෙරිලා ලාභය අතට එනකොට. මෙන්න මෙහෙමයි වැඩේ කෙරුණේ.

යාළුවගේ උපදෙස් අනුව අසර්බයිජාන් හාදය මොංගෝලියන් කොම්පැනියේ සේල්ස් මැනේජර්ට කතා කරලා මෙහෙම කියනවා.

"මට එකක් ඩොලර් 20 ගණනේ ශිතකරණ 1000 කට ඉන්වොයිස් කරන්න. ඒ එක්කම මොංගෝලියාවේ තියෙන එකක් ඩොලර් 1 ක් වෙන පොත් ලෝඩ් එකකටත් ඉන්වොයිස් කරන්න, එක පොතක් ඩොලර් 9 ගණනේ දාල. පොත් ලෝඩ් එක තීරණය කරන්න ඔයගොල්ලගේ කොම්පැනියට එකක් ඩොලර් 100 ගණනේ ශීතකරණ 1000 ටයි  පොතක් ඩොලර් 1 ගණනේ පොත් ලෝඩ් එකටයි මුදල් ලැබෙන විදියට". 

මොංගෝලියන් සේල්ස් මැනේජර්ට තේරුණා මේකෙන් ඒගොල්ලන්ට කිසිම පාඩුවක් නොවෙන වග. අනෙක මොංගෝලියාවේ රට ඇතුලේ නීතිරීති බොහොම තදට තිබුණට මොංගෝලියානු කොම්පැනි රටෙන් පිටත අයත් එක්ක කරන ගනුදෙනු වලදි ඇති වෙන ඔය සුළු සුළු අංක ගණිත ගැටළුවලට රජය අතගහන්නේ නැහැ.

ඉතින් අන්තිමේදී අසර්බයිජාන් හාදය ඉන්වොයිස්වල තිබුණ විදියටම බදු ගෙවල බඩු ටික ක්ලියර් කරගත්තා. 

දැන් ඔයාලගේ වාරේ.  

පොත් ලෝර්ඩ් එකේ පොත් කීයක් තිබුනද?

මිනිහ පොතක් ඩොලර් එක ගණනෙයි (ගත්තු ගානටම), ශීතකරණයක් කලින්  හිතපු මිලටමයි වික්කොත් මිනිහගේ ලාභය කොච්චරද?

මිනිහ පොත් ටික සීනි ඔතන්න සිල්ලර කඩවලට නොමිලේ ගෙනියන්න කියල ශීතකරණයක් කලින් හිතපු මිලටම වික්කොත් මිනිහගේ ලාභය කොච්චරද?


                                           


Tuesday, 6 April 2021

සුහුරුව හිතන්න - Think smart

බැංකුවකට පැමිණි තරුණයෙක් තමාට මුදල් හදිස්සියක් ඇති බැවින් ඩොලර් 500ක් ණයට ගත හැකිදැයි කළමණාකරුගෙන් ඇසුවේය. ඒ සඳහා ඇපයට තම BMW ස්පෝර්ට්ස් වර්ගයේ මෝටර් රථය තැබිය හැකියයි ඔහු පැවසීය. ඩොලර් 400,000ක්  පමණ වටිනා මෙම රථය ඇපයට තබා ගැනීම හොඳටම ප්‍රමාණවත් බව හැඟුණු බැවින් මුදල ලබා දීමට කළමණාකරු එකඟවිය. එහෙත් මසකට පොලිය 10% බව ඔහු පැවසීය.  මෙය ඉතාමත්ම අධික පොලියක් වුවත් (වසරකට වැල් පොලිය නොසලකා හැරියත් පොලිය 120%) තරුණයා කිසිඳු පැකිලීමක් නොමැතිව ඊට එකඟ විය. කාරය බැංකුවේ යටි මහලේ විශේෂ ආරක්‍ෂිත කලාපයේ ගාල් කිරීමෙන් පසුව ඔහු ඩොලර් 500 ද රැගෙන යන්න ගියේය.

මසකට පසු පැමිණි තරුණයා ඩොලර් 550 ලබා දී මෝටර් රථය රැගෙන යන්න හදද්දී, මේ ගනුදෙනුව සඳහා ලියකියවිලි සකස් කල තරුණ නිලධාරියා ඔහු වෙතට පැමිණ මෙසේ ඇසීය. 

"මහත්මයා මට සමාවෙන්න ඔබගෙන් පුද්ගලික පැනයක් අසනවාට. මෙතරම් වටිනා රථයක් තිබෙන ඔබට ඇයි මෙතරම් සුළු ණයක් ලබාගැනීමට සිදුවුයේ, මේ වගේ රථයක් ඇපයට තියල". 

සිනහවකින් මුව සරසා ගත තරුණයා මෙසේ කීය.

"මම ගිය මාසේ මගේ නිවස විකුණුවා ඉතා හොඳ ඉල්ලුමක් ලැබුණු නිසා. ඉන්පසු මම ලොව පුරා මාසයක් සංචාරය කිරීමට සිතුවා. සංචාරයෙන් පසු නව නිවසක් කුලියට ගැනීම මගේ අරමුණ වුණා. නමුත් ප්‍රශ්නය මම බොහොම ආදරය කරන මගේ මේ කාර් එක. මාසයක් කලින් ගේ ගත්තා නම් මට ඩොලර් 8000 ක් වැඩිපුර ගෙවන්න වෙනවා. වාහනය මාසයක් සුරැකිව රදවා ගැනීමට BMW සමාගම ඩොලර් 6000 ක මුදලක් ඉල්ලුවා. නමුත් ඔබේ බැංකුවට පිං සිද්ධ වෙන්න මම ඩොලර් 50 ගෙවා ඉතා සුරක්ෂිත තැනක කාරය තබා සැනසිල්ලෙන් ගමන ගොස් පැමිණියා".



Sunday, 28 March 2021

අනුරාධපුරයේ මහා සෑ ත්‍රිත්වයේ පිහිටීමට රණවිරු මහා සෑයේ බලපෑමක් ඇත්ද?

මා මේ ලියන්නේ මට කිසිසේත්ම අවබෝධයක් නොමැති කරුණක් සම්බන්ධවයි.

ගිය සිකුරාදා අප සරසවියේ මහාචාර්යවරුන් කිහිප දෙනෙකු අතර ඇතිවූ සතුටු සාමිච්චියකදී ඊජිප්තුවේ මූලික පිරමිඩ තුන පිළිබඳව කතා බහක් ඇතිවිය. එහිදී එක් මහාචාර්යවරයෙක් කියා සිටියේ මෙම පිරමිඩ තුන මගින් මානවයාට ගෝචර නොවන යම් බලවේගයන් අතර අන්තර් සම්බන්ධිත සංවේදනයක් සිදුවන බවයි. මම සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි අද්භූත කතා පිළිබඳව සැලකිල්ලක් නොදැක්වුවත් සංවාදය රසවත් වූ බැවින් අවධානය යොමු කරගෙන සිටියෙමි. 

මෙහිදී කිහිප දෙනෙකුගේම මතය වුයේ මෙම ශිෂ්ඨාචාරය පැවති වසර 3000 පමණ කාලය තුල (මෙම ශිෂ්ඨාචාරය අවසන් වී තවමත් ගතව ඇත්තේ වසර දෙදහසක් පමණ වේ) කිසිදු පාලකයෙක් මෙම පිරමිඩ තුනට යන්තමින් හෝ සමාන ප්‍රමාණයෙන් වෙනත් පිරමිඩ සාදා නැති බවයි. ඊට හේතුව මේ සන්නිවේදන ජාලයට එයින් බලපෑමක් ඇතිවිය හැකි වීම බව ඔවුන්ගේ මතය විය. මෙම සන්නිවේදන අද දක්වාම කෙරෙන බවත් තව වසර දහස් ගණනක් එලෙසම පවතින බවත් ඔවුන්ගේ මතය විය. 

මගේ පුදුමයට මෙන් එතන සිටි සියලුම වියතුන් පාහේ මේ කතාව තරයේ විශ්වාස කරන බව මට වැටහුණි. ඊළඟට ඇසුණු කතාවෙන් මගේ පුදුමය විශ්මයක් බවට පත්විය. 

මුලින් කතාව පටන් ගත් මහාචාර්යවරයා පැවසුයේ මෙම පිරමිඩවල වඩා සාර්ථක වූ නිර්මාණයක් ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින බවයි. ඒවායේ ව්‍යුහයන්ගේ (structures) හැඩය සහ මාන අනුව ඇතිවූ වැඩි කාර්යක්ෂමතාවය නිසා ඒවා වඩා කුඩාවට සකසා අවශ්‍ය කාර්ය කරගැනීමට හැකිවූ බව ඔහුගේ අදහස විය. මට වැරදීමකින් ශ්‍රී ලංකා යන වචනය ඇසුනා දෝ යයි සිතමින් සිටින විට ඔහු ඉතා අපහසුවෙන් තම දුරකතනයේ වූ ගූගල් සෙවුම ආශ්‍රයෙන් (යැයි මම සිතමි) රුවන්මැලි සෑය, උච්චාරණය කරද්දී මට නොවැරදුනු බව පසක් විය. එතැන සිටි සියලු දෙනාම මා මැලේසියානුවෙක් යැයි සිතා සිටි බැවින් ඔවුන් මගෙන් මේ ගැන කිසිවක් නොවිමසීය. 

අද දින ලංකාවේ විද්‍යුත් පුවත්පත් බලන විට දුටු සඳහිරු සෑය හා සම්බන්ධ පුවත එකවරම මගේ මතකය වසර දෙක තුනක් පසුපසට ගෙන ගියේය. දිනක් මගේ දුරකතනයට ලංකාවෙන් ඇමතුමක් ලැබුණි. එකල අපි මැලේසියාවේ පදිංචිව සිටියෙමු. දුරකතනයෙන් ඇමතු මහතා (මට ඔහුගේ නම මතක නැත) ඇසුවේ ලංකාවේ ඉදිවන රණවිරු මහා සෑය මගින් අනුරාධපුරයේ ඇති මූලික දාගැබ් තුනේ පිහිටීමේ හැඩ තලයන්ට හානියක් නොවන්නේද යන්නයි.  සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි කරුණු දේශපාලනය හා සම්බන්ධ වන බැවින්ද මා ඇත්තටම ඒ ගැන කිසිවක් නොදැන සිටි බැවින්ද එම මහතා තුන් හතර විදියකින් ඇසූ එකම පැනයට මම කිසිවක් කිව නොහැකි බව ප්‍රකාශ කලෙමි.